II SA/Gl 529/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2015 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Po rozpoznaniu wniosku P. S. i A. S., decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), Starosta [...] orzekł o odmowie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę budynku handlowego oraz dwóch budynków gospodarczych, położonych na działce nr 1 przy ul. [...] w O.. Po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania organ I instancji stwierdził bowiem, że wnioskodawcy nie przedłożyli zgody właściciela obiektów, których wg. postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...]o zasiedzeniu, jest Gminna Spółdzielnia [A], sprzeciwiająca się rozbiórce. W odwołaniu od decyzji P. S. zarzucił błędne ustalenie stanu prawnego nieruchomości, na której posadowione są wnioskowane do rozbiórki budynki. Podał, że zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] oraz umową sprzedaży nieruchomości z dnia [...]r., wnioskodawcy są właścicielami tejże nieruchomości. Stanu prawnego nie zmienia zaś postanowienie o zasiedzeniu jej z dniem [...]r. przez GS [A], jako że data ta jest wcześniejsza niż zawarcie umowy sprzedaży z wcześniejszym właścicielem, ujawnionym w księdze wieczystej. Na tej podstawie odmówiono też GS wpisania prawa własności spornej działki w księdze wieczystej. Jednakże zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] odwołania nie uwzględnił. Po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania organ odwoławczy podał, że własność obiektu budowlanego nie jest tożsama z własnością nieruchomości gruntowej, a zatem wpis w księdze wieczystej, z którego wynika, że wnioskodawcy są właścicielami działki nr 1, nie musi się pokrywać ze stanem prawnym zlokalizowanych na niej nieruchomości. Nie ulega zaś wątpliwości, że umowa sprzedaży nieruchomości nie obejmowała budynków wybudowanych przez GS, co jednoznacznie wynika z uzasadnienia Sądu Rejonowego w sprawie o zasiedzeniu. Zdaniem organu odwoławczego, oznacza to, że wnioskodawcy nie są właścicielami budynków, które zamierzają rozebrać. Stąd też orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji jako zgodnej z prawem. W skardze na decyzję ostateczną P. S. domagał się uchylenia decyzji organów obydwu instancji i zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący zarzucił, że organy administracji ustaliły stan prawny nieruchomości niezgodnie z treścią księgi wieczystej, zaś z mocy art. 48 i art. 191 kodeksu cywilnego, co do zasady własność budynku przynależy do właściciela gruntu. Ponawiając argumentację, zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżący podał nadto, iż został ujawniony jako właściciel przedmiotowej nieruchomości w ewidencji gruntów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Uczestnicy postępowania J. D. i GS "B" w O. w piśmie z dnia 24 października 2015 r. wnieśli o oddalenie skargi ewentualnie o zawieszenie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa postępowania do czasu zakończenia procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości, prowadzonego w Sądzie Rejonowym w C. w sprawie sygn. akt [...]. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego powołał się ponadto na wynik sprawy cywilnej o wydanie przedmiotowej nieruchomości oraz wpis w ewidencji gruntów, dokonany przez Starostę [...] na mocy decyzji z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, bowiem decyzje organów obydwu instancji zapadły z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii własności budynków objętych wnioskiem o pozwolenie na rozbiórkę. Z mocy art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, wyżej powołanej, do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę, należy dołączyć zgodę właściciela obiektu. Jeżeli wnioskodawca jest właścicielem obiektu przeznaczonego z jego woli do rozbiórki, oczywiste jest, że nie jest zobligowany do złożenia dodatkowego pisma o wyrażeniu zgody na rozbiórkę. Ustawa – Prawo budowlane, posługuje się terminem "właściciela obiektu", a nie – "właściciela nieruchomości", bowiem przedmiotem postępowania o udzielenie pozwolenia na rozbiórkę jest obiekt budowlany, wymieniony w art. 31 ust. 1. Aczkolwiek organy obydwu instancji nie wypowiedziały się w kwestii, czy rozbiórka przedmiotowych obiektów wymagała pozwolenia, czy też jedynie podlegała zgłoszeniu, to z dołączonego projektu architektoniczno – budowlanego wynika, że przynajmniej jeden z budynków ma wysokość 8m, co obliguje do uzyskania pozwolenia na jego rozbiórkę. Nadto, w stanie prawnym, obowiązującym w dacie orzekania przez organy obydwu instancji, brak było jednoznacznej regulacji co do skutków braku zgody właściciela obiektów na rozbiórkę. Mając jednak na uwadze fakt, że wątpliwości na tym tle ujawniły się dopiero w toku postępowania, można podzielić stanowisko organu I instancji, że brak podstaw do żądania uzupełnienia wniosku pod rygorem jego zwrotu w trybie art. 64 § 2 kpa, jak to przewiduje w aktualnym stanie prawym art. 33 ust. 6 Prawa budowlanego – w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 443), obowiązującym od dnia 28 czerwca 2015 r. Zasadnie wskazał skarżący, że organy administracji architektoniczno – budowlanej nie są władne do rozstrzygnięcia sporu na tle własności. Z mocy art. 48 kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane. Własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z nieruchomością w taki sposób, że stała się jej części składową (art. 191 kc). Czynność prawna mająca za przedmiot rzecz główną odnosi zaś skutek także względem przynależności, chyba że co innego wynika z treści czynności albo z przepisów szczególnych (art. 52 kc). Faktem jest, że w akcie notarialnym nabycia przez skarżącego i uczestniczkę postępowania A. S. nieruchomości nie wymieniono przedmiotowych budynków. Nie oznacza to jednak, że ich własność nie przeszła na rzecz nabywców z mocy art. 52 kc. W celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości prowadzi się zaś księgi wieczyste. Taki stan rzeczy wynika jednoznacznie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.). Z mocy art. 5 tej ustawy, niezgodności rozstrzyga się na korzyść osoby, która przez czynność prawną z osobą uprawnioną wg. treści księgi wieczystej nabyła własność. Wreszcie, przepis art. 10 ust. 1 ustawy, przewiduje tryb usuwania niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Tymczasem w niniejszej sprawie organy administracji obydwu instancji ustaliły stan prawny przedmiotowych budynków wbrew regułom prawa cywilnego i treści księgi wieczystej. Idąc zaś tokiem rozumowania organu odwoławczego, należałoby dojść do wniosku, że ich własność przysługuje zbywcy nieruchomości na rzecz skarżącego, a nie – uczestnikowi postępowania GS, skoro zasiedzenie dotyczy tylko nieruchomości. Zatem spór na tle własności nieruchomości, na której położone są przedmiotowe obiekty, jako jej części składowe, obligował organy administracji do zawieszenia postępowania z mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa, bowiem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Cywilny. Co więcej, już w toku postępowania przed organem I instancji zawisł proces o uzgodnienie treści księgi wieczystej (vide: pismo z dnia 3 grudnia 2014 r., informujące o wytoczeniu powództwa). Jedynie wówczas, gdyby zawieszenie postępowania mogło powodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego (np. z powodu złego stanu technicznego, grożącego zawaleniem) albo poważną szkodą dla interesu społecznego, organ administracji władny byłby do odstąpienia od zawieszenia postępowania z mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa i rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego we własnym zakresie ze skutkami, wynikającymi z art. 145 § 1 pkt 7 w zw. z art. 100 § 2 kpa. Jednak tego rodzaju przesłanek nie ujawniono w toku postępowania administracyjnego, a w szczególności nie wynikają one z samego wniosku i dołączonego projektu. Z tych względów decyzje organów obydwu instancji jako wydane z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 kpa, nie mogły się ostać i podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Z mocy art. 152 § 1 tej ustawy, zaskarżona decyzja nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku – z braku odmiennego orzeczenia sądu. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 500 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata w wysokości 240 zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, czyli łącznie 757 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego po myśli art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 cyt. ustawy. Odnosząc się zaś do wniosku uczestnika postępowania o zawieszenie postępowania sądowego, wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 tej ustawy, chodzi o fakultatywny przypadek, zaś naruszenie przez organy administracji art. 97 § 1 pkt 4 kpa, stanowić musiało podstawę uwzględnienia skargi na mocy przywołanej wyżej regulacji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien zatem w pierwszym rzędzie ustalić, czy na rozbiórkę przedmiotowych obiektów wymagane było pozwolenie oraz ocenić, czy w niniejszej prawie zachodzą okoliczności, wymienione w art. 100 § 2 kpa. Z braku takich przesłanek postępowanie administracyjne, należy zawiesić z mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa – do czasu prawomocnego zakończenia procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej, o ile w dalszym ciągu będzie ono w toku. Dopiero po wyjaśnieniu powyższych okoliczności i rozstrzygnięciu zagadnienia wstępnego, możliwe będzie rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji. im