II SA/Gl 529/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska,, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), art. 138 § 1 pkt 2 i 105 § 1 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.- dalej "k.p.a."),po rozpatrzeniu odwołania S. L. (dalej: "strona", "skarżąca") od decyzji Wojewody Śląskiego (dalej organ I instancji) z dnia [...] r. nr [...] w części dotyczącej punktu pierwszego w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: N. J. i K. J. w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 stycznia 2018 r .- uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną w zaskarżonej części i umorzyło w tym zakresie postępowanie przed organem I instancji. W przedmiotowej sprawie wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. strona zwróciła się o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci N. i K. rodzeństwo J. na okres zasiłkowy 2017/2018, następnie w marcu 2018 r. wniosła o dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na córki. We wniosku strona wskazała w składzie rodziny siebie, konkubenta M. J. (ojca dzieci) i dwie córki. W oświadczeniu z dnia [...] października 2017 r. strona wskazała, że nie żyje już w związku partnerskim z ojcem dzieci. W związku z powyższym Wójt Gminy G. w związku z niezłożeniem wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd w sprawie świadczeń alimentacyjnych wyznaczył 3 miesięczny termin tj. do 25 stycznia 2018 r. na dostarczenie wskazanego tytułu wykonawczego. Wskazał, że niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Strona pismem z dnia 9 listopada 2017 r. złożyła do Sądu Rejonowego w C. pozew o alimenty na córki. Wójt Gminy G. ustalił, że ojciec dzieci zamieszkuje na terenie [...], a zatem sprawa została przekazana do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego, celem ustalenia czy mają w niej zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organ I instancji ustalił, że Polska jest państwem pierwszeństwa do rozpatrywania uprawnień do świadczeń rodzinnych na wskazane wyżej dzieci, stwierdził również, że strona spełnia kryterium dochodowe do przyznania zasiłku rodzinnego na córki. Ugodą Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. zasądzone zostały alimenty na rzecz córek skarżącej począwszy od 1 lutego 2018 r. Wskazana ugoda została złożona przez skarżącą w dniu [...] r. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w G.. Wobec powyższego organ I instancji decyzją z dnia [...] r. w punkcie pierwszym- odmówił w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci, w punkcie drugim- przyznał prawo do zasiłku rodzinnego w okresie od 1 lutego 2018 r. do 31 października 2018 r. po 95 zł miesięcznie na każde z dzieci, w punkcie trzecim – przyznał w okresie od 1 marca 2018 do 31 października 2018 r. prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dzieci w wysokości 400 zł miesięcznie. Uzasadniając odmowę przyznania stronie wnioskowanych świadczeń na dzieci w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. stwierdził, że w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. strona nie spełnia wymogów określonych w ustawie z dnia28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220- dalej "u.s.r."). uprawniających do przyznania wnioskowanych świadczeń. W odwołaniu strona podniosła, że nie zgadza się z punktem pierwszym zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreśliła, że jakkolwiek nie spełniła wymogu określonego w art. 24a ust. 4 u.s.r. tj. nie dostarczyła wymaganych dokumentów w zakreślonym terminie do 25 stycznia 2018 r., to jednak nie od strony zależy kiedy zostanie wyznaczony termin rozprawy o alimenty. Zaakcentowała, że zareagowała natychmiastowo - złożyła pozew już 9 listopada 2017 r., a nadto informowała organ o wszelkich działaniach zmierzających do uzyskania alimentów na rzecz córek. Wyjaśniła, że rozprawa odbyła się dzień po wyznaczonym przez organ I instancji terminie, na co nie miała wpływu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach po zapoznaniu się z treścią odwołania i po analizie akt sprawy uchyliło decyzję organu I instancji w zaskarżonej części i umorzyło w tym zakresie postępowanie przed organem I instancji. Kolegium przedstawiło chronologiczny przebieg postępowania. Wyjaśniło, że zasady przyznawania świadczeń rodzinnych reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Przytoczyło treść art. 4 u.s.r. (cel zasiłku rodzinnego, osoby uprawnione do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego). Wskazało, że definicja osoby samotnie wychowującej dziecko została zawarta w art. 3 pkt 17a u.s.r. Przepis ten stanowi, że osobą tą jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba, że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Ponadto zauważyło, że art. 7 u.s.r. stanowi, iż zasiłek rodzinny na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd (z wyjątkami wskazanymi w tymże przepisie).Wskazało dalej, że w myśl 24 a ust. 4 u.s.r., w przypadku gdy osoba samotnie wychowująca dziecko, której prawo do świadczeń rodzinnych w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczeń i nie dołączy do wniosku tego tytułu wykonawczego, podmiot realizujący świadczenia rodzinne przyjmuje wniosek i, w zakresie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych w stosunku do tego dziecka, wyznacza termin 3 miesięcy na dostarczenie tytułu wykonawczego. W przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa odpowiednio w art. 7 pkt 5 lit. a-e lub w art. 15b ust. 4 pkt 2 lit. a-e, w wyznaczonym terminie, świadczenia rodzinne przysługują od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczeń. Kolegium stwierdziło, że niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Kolegium po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy stwierdziło, że decyzja organu I instancji w zaskarżonej części winna zostać uchylona, a postępowanie organu I instancji umorzone. Kolegium zauważyło, że rozprawa w sprawie alimentów odbyła się w Sądzie Rejonowym w C. [...] r., natomiast strona w odwołaniu wskazała, że ugodę dostarczyła do organu I instancji 7 lutego 2018 r. Z powyższego wynika, że w przedmiotowej sprawie nie został dotrzymany 3 miesięczny termin na uzupełnienie wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych, zatem w myśl art. 24a ust. 2 cyt. u.s.r. organ I instancji miał obowiązek pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, co skutkowałoby wydaniem pisma, które jest czynnością materialno - techniczną, a nie wydaniem merytorycznej decyzji. Kolegium wskazało na brak podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Za zasadne uznało uchylenie w zaskarżonej części decyzji organu I instancji i umorzenie w tym zakresie postępowania wobec braku uzupełnienia złożonego przez stronę wniosku we wskazanym terminie. Zatem, zgodnie z art. 138 § 1 pkt. 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a Kolegium postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca w istocie powtórzyła argumenty odwołania podkreślając, że przekroczenie 3 miesięcznego terminu na uzupełnienie wniosku nie wynikało z jej winy lecz nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych. Podkreśliła, że nikt jej nie poinformował o możliwości wstecznego ustalenia alimentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i argumentacje prawną. Na rozprawie skarżąca podtrzymała skargę. Wyjaśniła, że alimenty zasądzono od dnia 1 lutego 2018 r. Nie przywiązywała wagi do tej daty, gdyż była informowana by na bieżąco dostarczać wszelkie dokumenty świadczące o wniesieniu sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.- dalej "p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem postępowania jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., którą uchylono decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. w części dotyczącej punktu pierwszego w kwestii odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: N. J. i K. J. w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. oraz umorzenia w tym zakresie postępowanie organu I instancji. Przede wszystkim należy podnieść, że ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220- dalej "u.s.r.") określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. W myśl przepisu art. 2 u.s.r. świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Po myśli art. 24 ust. 1 u.s.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. Według ust. 2 tegoż artykułu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zatem decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego przyznaje się świadczenia rodzinne ma data złożenia kompletnego wniosku do właściwego organu realizującego świadczenie. Ustawodawca wyjątkowo dopuszcza możliwość przyznania świadczeń rodzinnych od dnia złożenia niekompletnego wniosku i tak zgodnie z treścią art. 24 a ust. 4. u.s.r. w przypadku gdy osoba samotnie wychowująca dziecko, której prawo do świadczeń rodzinnych w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczeń i nie dołączy do wniosku tego tytułu wykonawczego, podmiot realizujący świadczenia rodzinne przyjmuje wniosek i, w zakresie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych w stosunku do tego dziecka, wyznacza termin 3 miesięcy na dostarczenie tytułu wykonawczego. W przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa odpowiednio w art. 7 pkt 5 lit. a-e lub w art. 15b ust. 4 pkt 2 lit. a-e, w wyznaczonym terminie, świadczenia rodzinne przysługują od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczeń. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. W realiach rozpatrywanej sprawy nie jest sporne, że wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego na córki. Ponadto złożyła w dniu [...] października 2017 r. oświadczenie, że ojciec dzieci nie wchodzi w skład rodziny. Wobec powyższego Wójt Gminy G. wyznaczył skarżącej trzymiesięczny termin do uzupełnienia wniosku poprzez dostarczenie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd. Termin uzupełnienia wniosku upływał 25 stycznia 2018 r. Nie jest kwestionowane, że skarżąca uzupełniła wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz dodatków do tego świadczenia po upływie wyznaczonego terminu w dniu 7 lutego 2018 r. bowiem dopiero 26 stycznia 2018 r. przed Sądem Rejonowym w C. została zawarta ugoda, na mocy której zasądzono na rzecz córek skarżącej alimenty począwszy od dnia 1 lutego 2018 r. Organ I instancji rozpatrzył wniosek merytorycznie i odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia na dzieci wskazując, że skarżąca w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. nie spełniała wymogów określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych uprawniających do przyznania tychże świadczeń. Natomiast przyznał skarżącej wnioskowane świadczenia od dnia 1 lutego 2018 r. Zaakcentować należy, że skarga wniesiona do tutejszego Sądu dotyczy jedynie odmowy przyznania świadczeń za okres od 1 listopada 2017 r. do 31 stycznia 2018 r., a skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji podkreśla, że dochowała wszelkiej staranności podejmując działania zmierzające do uzyskania alimentów na dzieci jednakże nie miała wpływu na termin wyznaczenia rozprawy. Nie wiedziała również, że alimenty na dzieci mogły być orzeczone przed dniem 1 lutego 2018 r. Zdaniem Kolegium, wobec nieuzupełnienia wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych w terminie 3 miesięcy, nie było podstaw do wydania decyzji w kwestionowanym przez stronę zakresie, bowiem pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia jest czynnością materialno-techniczną. Zdaniem Sądu stanowisko Kolegium jest słuszne bowiem w przypadku nieuzupełnienia złożonego wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku o wymagane dokumenty, żądanie wszczęcia postępowania jest bezskuteczne, nie dochodzi więc w ogóle do wszczęcia postępowania. Nie jest w takim przypadku możliwe wydanie jakiejkolwiek decyzji (pozytywnej czy negatywnej). Należy podkreślić, że przed złożeniem przez stronę kompletnego wniosku pod względem formalnym postępowanie administracyjne się nie toczy, wniosek nie jest rozpatrywany i w przypadku nieuzupełnienia w dalszym ciągu rozpatrywany być nie może. Wniosek taki pozostawia się bez rozpatrzenia – co jest czynnością materialno-techniczną. Dalej wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Określenie "postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe" obejmuje się m.in. sytuację funkcjonowania w obrocie prawnym orzeczenia rozstrzygającego daną sprawę. Mając powyższe na względzie sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu albowiem nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.