II SA/Gl 537/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2008r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. M. P. wniosła o wymeldowanie byłego męża R. P. z mieszkania własnościowego przy ulicy [...] w C. Do wniosku dołączyła kserokopię protokołu Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. z przeprowadzenia czynności eksmisji R. P. z zajmowanego lokalu przy ulicy [...] w C., z którego wynikało, że przedmiotowa eksmisja wykonana została zgodnie z tytułem wykonawczym Sądu Okręgowego w C. z dnia [...]r. w sprawie o Sygn. akt [...]. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] podjętą z upoważnienia Prezydenta Miasta C., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993), orzeczono o wymeldowaniu R. P. z miejsca pobytu stałego w powyższym lokalu. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji po zacytowaniu obowiązujących w tym zakresie przepisów prawnych, odnosząc się do zabranego w sprawie materiału dowodowego potwierdził spełnienie przesłanki wymienionej w art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy. Wskazał, że zarówno z zeznań R. P. jak i M. P. jednoznacznie wynika, że zainteresowany mieszkał w lokalu przy ulicy [...] do [...]r. , czyli do dnia wykonania eksmisji. Następnie zaś zamieszkał w lokalu tymczasowym przy ulicy [...] w C., gdzie przewiezione zostały wszystkie rzeczy osobiste i wyposażenie pokoju zainteresowanego. Podkreślając, że przy o orzekaniu o wymeldowaniu ma znaczenie stan faktyczny w postaci nieprzebywania w mieszkaniu i niewykonania obowiązku wymeldowania, skuteczne przeprowadzenie eksmisji jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu przez zobowiązanego. Wymeldowanie skutkuje w tym stanie sprawy jedynie doprowadzeniem do zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności. Mając na uwadze zatem skuteczne przeprowadzenie eksmisji i fakt zamieszkania zainteresowanego w mieszkaniu przy ulicy [...] w C., czyli nieprzebywanie pod adresem przy ulicy [...], należało orzec jak w sentencji decyzji. W odwołaniu od decyzji R. P. podniósł, że nie zgadza się zdecyzją, gdyż w dniu [...]r. wykonana została przymusowa eksmisja z mieszkania własnościowego do lokalu tymczasowego. Ten ostatni lokal został mu przeznaczony zgodnie z umową do [...]r. , a nie na pobyt stały. Dlatego też nie zgadza się z wymeldowaniem go z pobytu stałego przy ulicy [...] w C. Zaskarżoną decyzją, podjętą z upoważnienia Wojewody [...], odwołania nie uwzględniono i utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcie oparto na przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a jako podstawę faktyczną przyjęto ustalenia potwierdzające opuszczenie lokalu przez zainteresowanego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. W zakresie opuszczenia lokalu wskazano na czynności Komornika Sądowego Sądu Rejonowego w C., który w dniu [...]r. wykonał wyrok Sądu Okręgowego w C. w przedmiocie eksmisji i przeniósł sprzęty i rzeczy zainteresowanego do lokalu tymczasowego przy ulicy [...]. Przyjęto więc, że popuszczenie lokalu przez zainteresowanego jest konsekwencją skutecznego przeprowadzenia przez Komornika wymienionego powyżej wyroku. Organ odwoławczy wskazał, iż organ administracyjne nie są uprawnione do oceny przeprowadzonych czynności egzekucyjnych przez komornika, do tego upoważniony jest tylko Sad. Podstawowe natomiast znaczenie w sprawie ma fakt, że zrealizowana został przesłanka w postaci "faktycznego opuszczenia lokalu". Przez opuszczenie lokalu zdefiniowane w art. 15 ust. 2 powołanej ustawy należy rozumieć nie tylko dobrowolne jego opuszczenie przez osobę dotychczas w tym lokalu zameldowaną, ale także usunięcie z lokalu w następstwie wyegzekwowania ciążącego na niej obowiązku opróżnienia i opuszczenia (wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...]r.). w takich warunkach skuteczne przeprowadzenie eksmisji równoznaczne jest z opuszczeniem lokalu przez zobowiązanego. Decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego nie ma charakteru decyzji uznaniowej. Obowiązkiem gminy jest orzeczenie o wymeldowaniu- z urzędu lub na wniosek strony- w razie spełnienia przesłanek wskazanych w art. 15 ust. 2 ustawy. Organ administracyjny nie jest przy tym uprawniony do wypowiadania się, czy podejmowane rozstrzygnięcia są dla stron subiektywnie krzywdzące, czy też naruszają zasady współżycia społecznego. Przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2003 r. Sygn. V SA 36757/2002 organ podkreślił, że ewidencja danych meldunkowych jest rejestracją stosunków faktycznych i powinna odzwierciedlać rzeczywiste dane o miejscu pobytu stałego lub czasowego osoby. Podkreślając, iż podniesione w odwołaniu argumenty nie mogły być uwzględnione, orzekł jak w sentencji. W skardze do sądu administracyjnego R. P., nie zgadzając się z decyzją Wojewody [...] wskazał, że decyzja oparta jest na starej ustawie i nie uwzględnia prawa Unii Europejskiej. W jego ocenie wymeldowanie go z pobytu stałego przy ulicy [...] w C. nastąpiło z pogwałceniem prawa , tym bardziej, że obecnie przebywa w lokalu tymczasowym, gdzie umowa zawarta została na czas określony. Dodatkowym pismem, które wpłynęło do tut. Sądu w dniu [...]r. przesłał uchwałę Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z dnia [...]r. w sprawie określenia przedmiotu odrębnej własności lokali w nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...], gdzie m.in. wskazano go jako uprawnionego do żądania przeniesienia prawa własności lokalu. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, powtarzając argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też organy administracji nie uchybiły regułom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1290 ze zm.), jedynie stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa, skutkuje uwzględnieniem skargi. Wyjaśnić też przyjdzie, iż decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego nie zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, zaś sądowa kontrola decyzji sprawowana jest wyłącznie w aspekcie legalności, co oznacza, iż sąd administracyjny nie jest władny brać pod uwagę sytuacji osobistej i zdrowotnej strony, czy też zasad współżycia społecznego. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), celem ewidencji ludności jest m.in. rejestracja danych o miejscu pobytu osób. Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Niedopełnienie powyższego wymogu ustawowego, przewidzianego w art. 15 ust. 1 cyt. ustawy, obliguje organ gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu, decyzji w sprawie wymeldowania (art. 15 ust. 2 cyt. ustawy). Brzmienie tego przepisu zostało zmienione przez ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 93, poz. 887), będącą konsekwencją skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34). W aktualnym stanie prawnym, uprawnienia do przebywania w określonym lokalu nie mają żadnego znaczenia prawnego na gruncie cytowanej ustawy. Ewidencja ludności polega bowiem wyłącznie na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, zaś osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy, określony w ustawie, w tym obowiązek wymeldowania w razie opuszczenia miejsca pobytu. Ewidencja ludności służy zatem rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Ewidencja ludności służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich. Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki (zob: uzasadnienie wyżej przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego). Przy takim ujęciu istoty obowiązku meldunkowego nie może budzić wątpliwości, że skarżący opuścił miejsce stałego zameldowania, najpóźniej w dniu eksmisji – [...]r. Okoliczności opuszczenia miejsca stałego zamieszkania, w tym kwestia braku dobrowolności, mogą być przez organy brane pod uwagę, jednakże podlegają ocenie w kontekście ustalonego stanu faktycznego. Istotne znacznie dla oceny prawidłowości działań organów w niniejszej sprawie ma fakt, że w stosunku do skarżącego doszło do orzeczenia nakazu opuszczenia i różnienia lokalu (wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...]r. Sygn. akt [...])jak również to, że wyrok ten został wykonany (protokół czynności komornika z dnia [...]r.) Protokół z przeprowadzonych czynności egzekucyjnych potwierdza okoliczność, że ruchomości dłużnika przewiezione zostały transportem wierzycielki do lokalu tymczasowego położonego w C. przy ulicy [...], zaś samego dłużnika podczas czynności nie było, a zawiadomiony został prawidłowo. Opuszczenie lokalu wskutek eksmisji jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2005 r. Sygn. akt II OSK 65.05 , Lex 188693). W takiej zaś sytuacji, gdy do opuszczenia lokalu dochodzi w takich okolicznościach, kwestia dobrowolności w opuszczeniu nie ma znaczenia, opróżnienie lokalu jest bowiem wówczas obowiązkiem, który niewątpliwie stawia osobę opuszczającą lokal w sytuacji przymusowej, przy czym przymusowość ta nie ma cech bezprawności. Zaznaczenia wymaga, że dokonanie wymeldowania nie jest równoznaczne z utratą tytułu prawnego do lokalu, przy czym ta sprawa podlega rozstrzygnięciu w odrębnym trybie. W takim stanie rzeczy sąd administracyjny nie dopatrzył się naruszenia art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podnieść też należy, iż w niniejszej sprawie była sporna nie tyle kwestia faktów, co ocena prawna ich skutków, a mianowicie, czy pobyt skarżącego poza miejscem stałego zameldowania nosi znamiona stałego opuszczenia lokalu. Jednak z uwagi na rejestracyjny charakter ewidencji ludności, podniesione przez skarżącego kwestie, przede wszystkim istnienie tytułu prawnego do lokalu, nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.