II SA/Gl 539/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 10 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy A. P. wystąpił o zwolnienie go od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazał, że na jego utrzymaniu znajdują się niepracująca żona oraz kształcący się syn, a jedynym źródłem utrzymania się jego rodziny jest uzyskiwany przezeń dochód w wysokości 2383 zł netto miesięcznie. Stałe wydatki w rodzinie skarżącego wynoszą około [...] zł miesięcznie i składają się na nie: podatek od nieruchomości w wysokości [...] zł, zakup wody – [...] zł, zakup energii elektrycznej – [...] zł, opłaty za telefony – [...] zł, zakupy odzieży – [...] zł, opłaty szkolne – [...] zł, wywóz śmieci – [...] zł, wywóz szamba – [...] zł, należność za lekarstwa – około [...] zł, zakup paliwa – [...] zł oraz zakup żywności – około [...] zł. Dodatkowo skarżący podniósł, że wydaje około [...]zł rocznie na ogrzewanie domu. Wnioskodawca podkreślił, że jest pod stałą opieką lekarzy ze względu na leczenie onkologiczne, które generuje wspomniane koszty zakupu lekarstw. Do wniosku dołączone zostały dokumenty obrazujące stan zdrowia A. P. i wysokość wydatków na lekarstwa. Na wezwanie referendarza sądowego, skarżący przedstawił szereg dokumentów obrazujących jego sytuację materialną, w tym przeciętne, miesięczne wydatki. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) zasady odpłatności postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Okoliczności powołane przez skarżącego nie pozwoliły ustalić, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Analiza dochodów i wydatków osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest dokonywana z uwzględnieniem kosztów postępowania, które strona może ponieść. W tym kontekście zauważyć przyjdzie, że zasadniczym wydatkiem, na tym etapie postępowania jest wpis od skargi. Ze względu na jej przedmiot w rozpoznawanej sprawie wynosi on 500 zł – zgodnie z treścią § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Inne, ewentualne koszty postępowania to opłata kancelaryjna za sporządzenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem – 100 zł (uiszczana w razie oddalenia skargi, czego w chwili obecnej nie sposób przesądzić) oraz wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 50 % wpisu od skargi. Biorąc pod uwagę wysokość uzyskiwanego przez skarżącego dochodu, jego sytuację materialną i rodzinną nie można stwierdzić aby zaistniały okoliczności opisane w hipotezie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Odnosząc się do szczegółów wskazać trzeba, że zestawienie wydatków dokonane przez skarżącego w druku formularza PPF wskazuje, że niemalże cały dochód rodziny wnioskodawcy jest przeznaczany na zaspokojenie bieżących potrzeb. Teza ta nie znajduje jednakże potwierdzenia w nadesłanych przez wnioskodawcę kserokopiach rachunków. Łączne zestawienie udokumentowanych wydatków wynosi bowiem około [...] zł ([...]zł to koszty stałe, a więc opłaty za energię elektryczną, wodę, usługi telekomunikacyjne, odbiór odpadów i ścieków, zaś [...]zł to orientacyjny koszt wydatków na lekarstwa). Udokumentowany dochód to kwota [...] zł netto miesięcznie, przy czym należy pamiętać, że roczny, łączny dochód skarżącego jest wyższy ze względu na przywileje płacowe wynikające z zatrudnienia w branży [...] (wg. rocznego zeznania podatkowego za 2008 r. skarżący uzyskał dochód netto w wysokości 46.781 zł, co w rozliczeniu miesięcznym daje kwotę 3898 zł miesięcznie). W konsekwencji uznać należy, że wspomniane wydatki nie obciążają budżetu domowego wnioskodawcy w sposób, który uniemożliwiłby mu poniesienie kosztów sądowych. Analizując sytuację materialną wnioskodawcy uwzględniono zgłaszany przezeń fakt, iż około [...]zł przeznacza na wyżywienie swojej rodziny. Natomiast za zupełnie niewiarygodny uznano fakt, iż zadeklarowane wydatki na odzież wynoszą co miesiąc około [...] (vide rubryka 5 druku PPF). Gdyby bowiem tak było, to w tym zakresie istnieje możliwość poczynienia oszczędności na poczet przyszłych wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Analogiczna uwaga nasuwa się również w odniesieniu do wydatków na usługi telekomunikacyjne. Skarżący przedstawił co prawda rachunki potwierdzające ten fakt, jednakże wynika z nich, że płaci oddzielne rachunki trzem niezależnym operatorom ([...],[...]oraz [...]). Nie wyjaśniono przy tym powodów korzystania z usług aż trzech operatorów, co daje możliwość rozważenia poczynienia oszczędności w tym zakresie. Trzeba również zauważyć, że wnioskodawca jako dodatkowe koszty wskazał wydatki w wysokości [...]zł rocznie na ogrzewanie budynku, w którym mieszka jego rodzina. Nie podważając wiarygodności jego oświadczenia w tym zakresie wskazać trzeba, że jako osobie zatrudnionej w [...], zgodnie przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1981 r. w sprawie szczególnych przywilejów dla pracowników górnictwa – Karta górnika (Dz. U. Nr 2, poz. 13 ze zm.) przysługują mu, poza wynagrodzeniem, dodatkowe świadczenia, w szczególności zaś deputat węglowy lub jego ekwiwalent (por. § 19 przywołanego rozporządzenia), które w całości lub w pewnym stopniu (czego wszakże nie sposób było ustalić) bilansują wydatki na ogrzewanie budynku mieszkalnego. W związku z tym ten argument nie uzasadnia twierdzenia o trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Zauważyć również trzeba, że do stałych, miesięcznych wydatków nie zaliczono wydatków na podatek od nieruchomości, ze względu na fakt, iż świadczenie to ma charakter okresowy i płatne jest co kwartał. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.