II SA/Gl 539/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2019 r. sprawy ze skargi U. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania U.K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. ustalającą, że świadczenia rodzinne za okres od 01.12.2017r. do 31.08.2018r, w kwocie 1971,00zł zostały nienależnie pobrane przez skarżącą i zobowiązującą ją do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 1971,00 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...]. Nr [...] Kolegium, po rozpoznaniu odwołania U.K., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]. – wydaną w wyniku wznowienia postępowania - dotyczącą uchylenia decyzji z dnia [...]. nr [...] przyznającej stronie prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci: M.K. i M.K. oraz odmawiającą prawa do zasiłku rodzinnego na dwoje wymienionych dzieci w okresie od 1 grudnia 2017r. do 31 października 2018r. i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019 na M.K.. Następnie organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1952), w tym art. 30 ust. 2 pkt 4 tej ustawy, według którego, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja organu I instancji z dnia [...]r., wydana w wyniku wznowienia postępowania w sprawie przyznania stronie prawa do świadczeń rodzinnych, jest decyzją ostateczną. Podniósł, że aktualnie w obrocie prawnym nie ma decyzji przyznającej stronie prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na wyżej wymieniony okres. Dodał, że w tej sytuacji organ I instancji zobowiązany był wydać decyzję w sprawie ustalenia i żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, gdyż decyzja w zakresie ustalenia i zobowiązania do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego ma charakter związany. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła zarzut naruszenia przez organ art. 3 ust. 23 i art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisów postępowania, w tym art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Wskazała, że organ błędnie przyjął, że miesięczny dochód rodziny wyniósł 3.773,08 co stanowiło 943,27 zł na osobę, a tym samym odmówił prawa do zasiłku rodzinnego na jej dzieci w okresie od 01.12.2017 do 31.10.2018r oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i zażądał zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, podczas gdy rzeczywisty, miesięczny dochód rodziny wyniósł 2550 zł, co stanowiło 637,50 zł na osobę. Mając na uwadze powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji dotyczyły ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i zobowiązania skarżącej do ich zwrotu. Powodem uznania wymienionych w decyzji świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane było stwierdzenie przez organ zaistnienia przesłanki określonej w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ ustalił bowiem, że świadczenia rodzinne zostały przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i stronie odmówiono prawa do tych świadczeń. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji decyzją z dnia [...]. – wydaną w wyniku wznowienia postępowania - uchylił decyzję z dnia [...]. przyznającą stronie przedmiotowe świadczenia. Następnie decyzja wznowieniowa została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Jednakże podkreślenia wymagało, że w wyniku wniesienia skargi od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 13 czerwca 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 421/19, uchylił zarówno decyzję organu odwoławczego, jak i decyzję organu I instancji z dnia [...]. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 2 sierpnia 2019 r. i w konsekwencji wyeliminowane z obrotu zostały decyzje organów obydwu instancji, wydane w trybie wznowienia postępowania, w wyniku którego uchylono decyzję z dnia [...]. przyznającą stronie wymienione świadczenia rodzinne. W związku z tym decyzja z dnia [...]. ponownie wróciła do obrotu prawnego. Przestała zatem istnieć podstawa ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i zobowiązania skarżącej do ich zwrotu, wskazana w decyzji zaskarżonej w niniejszym postępowaniu sądowym, określona w cytowanym wyżej art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jest to równoznaczne z wystąpieniem naruszenia prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Z tego powodu należało uchylić zaskarżoną decyzję, a w związku z art. 135 P.p.s.a. – również decyzję organu I instancji w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i żądania ich zwrotu. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.