II SA/Gl 540/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2019 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego od dnia 1 października 2018 r. na rzecz B. S.. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek opiekuna prawnego B. S., w osobie jego matki B. S. Z akt sprawy wynika, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...]r. sygn. akt. [...] B. S. została ustanowiona opiekunem prawnym nad całkowicie ubezwłasnowolnionym B. S. Na mocy ugody sądowej zawartej przed Sądem Rejonowym w B. z dnia [...]. K. S. został zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz B. S. w kwocie 300 zł miesięcznie. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Z. stwierdził, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna. Następnie organ podniósł, że na dochód B. S. osiągnięty w 2017 r. składał się dochód z tytułu renty z ZUS w wysokości 8696,26 zł, co miesięcznie wyniosło 724,69 zł, ponadto dochód nieopodatkowany z tytułu alimentów w wysokości 211,37 zł, czyli miesięcznie 17,61 zł. Organ stwierdził, że łącznie miesięczny dochód B. S. wyniósł 742,30 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wynoszące 725 zł. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 9 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku, gdy prawo do świadczeń ustala się osobie uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego, ustalając dochód, uwzględnia się tylko dochód osoby uprawnionej. Stwierdził, że wobec tego organ I instancji prawidłowo ustalił dochód B. S., dla którego ustanowiono opiekuna prawnego. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B. S. - opiekun prawny skarżącego - podniosła argumenty sprowadzające się do kwestionowania zasadności zastosowania w niniejszej sprawie art. 9 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. W piśmie z dnia 2 kwietnia 2019 r. skarżąca ponownie podniosła twierdzenia dotyczące zwrotu nienależnych alimentów w kwocie 211,37 zł wysłanych wskutek błędu komornika. Do pisma dołączyła kopię pisma skierowanego do organu I instancji przez Dyrektora Departamentu Polityki Rodzinnej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] r., według którego – w opisanej sytuacji, jeżeli organ właściwy ustalił, że do kwot otrzymanych przez osobę uprawnioną do alimentów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy będzie miał zastosowanie przepis art. 2 pkt 7 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, to działanie gminy w takiej sytuacji powinno polegać na wydaniu decyzji o nienależnie pobranych świadczeniach z funduszu alimentacyjnego na podstawie ww. artykułu lub na wskazaniu opiekunowi prawnemu osoby uprawnionej, że kwoty otrzymanych alimentów powinien przekazać do organu właściwego wierzyciela. [...] w przypadku dokonania przez osobę uprawnioną/jej opiekuna zwrotu otrzymanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy alimentów do organu właściwego wierzyciela, bez trybu orzekania o nienależnie pobranych świadczeniach, zwrócone kwoty nie mogą składać się na dochód osoby uprawnionej, od którego uzależnione jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego od dnia 1 października 2018 r. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, określonego w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz.U. z 2018 r. poz. 554). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że na dochód skarżącego osiągnięty w 2017 r. składał się dochód z tytułu renty z ZUS, w kwocie 724,69 zł miesięcznie, a ponadto dochód nieopodatkowany z tytułu alimentów w wysokości 211,37 zł, czyli miesięcznie 17,61 zł. W konsekwencji miesięczny dochód wyniósł 742,30 zł, przekraczając ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wynoszące 725 zł. Z uwagi na wskazaną wyżej kwotę przekroczenia kryterium dochodowego, szczególnie istotne znaczenie w sprawie miało wyjaśnienie przez organ kwestii podnoszonych przez B. S. w piśmie z dnia 19 listopada 2018 r., gdyż dotyczyły wspomnianej wyżej kwoty alimentów w wysokości 211,37 zł. Według twierdzeń zawartych w tym piśmie, kwota ta stanowiła nienależnie pobrane świadczenie alimentacyjne i podlegała zwrotowi, jednakże nie wynika z treści pisma, czy została zwrócona, a jeśli tak to w jakiej dacie. W związku z tym, z treści pisma nie sposób wywnioskować, czy okoliczność wskazywana przez stronę mogła spowodować zmianę w zakresie ustaleń dotyczących wysokości dochodu skarżącego w 2017 r., a wobec tego kwestia ta wymagała wyjaśnienia przez organ. Podkreślenia wymagało, że pismo powyższe zostało przesłane do organu jeszcze na etapie postępowania przed wydaniem decyzji w ramach rozpoznania sprawy w I instancji. Pomimo to, w uzasadnieniu decyzji organ w żaden sposób nie odniósł się do powyższych zagadnień. Zarzut ten dotyczy również decyzji organu odwoławczego. Z powodu braku odniesienia się do powyższych twierdzeń opiekunki prawnej skarżącego, nie zostały wyjaśnione w sposób wszechstronny okoliczności wskazywane przez nią w toku postępowania administracyjnego w zakresie dotyczącym ustalenia kwoty dochodu w wymienionym wyżej okresie. Ponadto akta administracyjne nie zawierają materiału dokumentacyjnego, dotyczącego wskazanej kwestii. Dodać należało, że po wniesieniu skargi opiekunka prawna skarżącego doprecyzowała wcześniejsze twierdzenia dołączając, cytowane wyżej, pismo Dyrektora Departamentu Polityki Rodzinnej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, stanowiące odpowiedź w jej sprawie. W piśmie tym wskazano, że "w przypadku dokonania przez osobę uprawnioną/jej opiekuna zwrotu otrzymanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy alimentów do organu właściwego wierzyciela, bez trybu orzekania o nienależnie pobranych świadczeniach, zwrócone kwoty nie mogą składać się na dochód osoby uprawnionej, od którego uzależnione jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego". Treść powyższego pisma, będącą odpowiedzią w sprawie strony skarżącej, odnosi się do tej samej kwestii, która była wzmiankowana przez stronę w przywołanym już piśmie skierowanym przez nią do organu I instancji i - jak wskazano wyżej - nie została wyjaśniona na żadnym etapie postępowania administracyjnego. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić więc należało, że organ odwoławczy, poprzez zaniechanie dokonania czynności w celu wyjaśnienia powyższych kwestii, doprowadził do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. W związku ze wskazanym wyżej naruszeniem przez organ przepisów postępowania, skargę należało uwzględnić i zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylić zaskarżoną decyzję. Nie ulega bowiem wątpliwości, że organ miał obowiązek odnieść się do powyższych twierdzeń strony, które dotyczyły przecież kwoty alimentów, której uwzględnienie spowodowało przekroczenie przedmiotowego kryterium dochodowego. Z tego powodu naruszenie wymienionych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazania co do dalszego postępowania, dotyczące przeprowadzenia przez organ ustaleń w sprawie, zostały zawarte w powyższych rozważaniach.