II SA/Gl 542/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie WSA Rafał Wolnik, WSA Jolanta Rosińska (spr.) del., Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu w dniu 07 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. S. i A. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] r., znak [...] w części zobowiązującej skarżących do uporządkowania i przywrócenia terenu do stanu pierwotnego po wykonaniu rozbiórki oraz zawiadomienia o wykonaniu obowiązku; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części objętej stwierdzeniem nieważności do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. na podstawie art. 48 ust. 1, art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2003, Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) oraz art. 104 K.p.a. nakazał właścicielom nieruchomości G. S. i A. S. wykonanie rozbiórki wiaty położonej na działce nr A w Z. przy ul. [...]. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte z urzędu na podstawie informacji Prezydenta Miasta Z. o istnieniu zabudowy letniskowej, zlokalizowanej na obszarze istniejącego kompleksu leśnego na terenie Parku Krajobrazowego [...]. Postępowaniem objęta została m.in. przedmiotowa działka nr A, oznaczona w rejestrze gruntów jako leśna, będąca własnością G. i A. S.. W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] 2004 roku ustalono, iż na przedmiotowej działce znajduje się obiekt budowlany - wiata o wymiarach [...] m x [...] m wykonana w konstrukcji drewnianej z dachem dwuspadowym przykrytym płytami falistymi [...]. Miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta Z., który obowiązywał do 31 grudnia 2003r., przewidywał dla tego terenu funkcję leśną - teren lasów. W toku postępowania właściciele przedmiotowej działki oświadczyli do protokołu oględzin, iż powyższa wiata została wzniesiona w 2003 r. Wobec faktu, iż inwestorzy nie przedłożyli projektu budowlanego oraz pozwolenia na budowę obejmującego przedmiotową inwestycję, organ uznał ją za samowolę budowlaną i orzekł rozbiórkę. Od powyższej decyzji inwestorzy w dniu [...] 2005 roku złożyli odwołanie. W treści pisma wnieśli o "wstrzymanie decyzji" podnosząc, iż złożyli zarzut do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także podjęli czynności zmierzające do zmiany przeznaczenia terenu, na którym położona jest działka na cele zabudowy rekreacyjnej. Decyzją z dnia [...] roku, po rozpatrzeniu powyższego odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż faktem bezspornym jest samowolne wzniesienie przez skarżących przedmiotowej wiaty na działce leśnej, nie przeznaczonej pod zabudowę, wchodzącej w skład kompleksu leśnego na terenie Parku Krajobrazowego [...]. Obiekt wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę w 2003 r. podlega określonym w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane uregulowaniom mającym na celu likwidację skutków samowoli budowlanej. Artykuł 48 tej ustawy dopuszcza możliwość odstąpienia od nakazu rozbiórki obiektu wzniesionego bez pozwolenia na budowę, a jednym z warunków koniecznych do legalizacji jest zgodność budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czyli zgodność z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ustaleniami ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W przedmiotowej sprawie dla terenu, na którym usytuowany jest obiekt, nie ma obowiązującego planu zagospodarowania, a nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy. Tym samym, zdaniem organu, brak jest podstaw do stwierdzenia zgodności zabudowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stanowiącej jedną z podstawowych przesłanek legalizacji obiektu. W takich okolicznościach, zdaniem organu II instancji, organ nadzoru budowlanego słusznie nakazał rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego. Odnosząc się dodatkowo do podniesionej w odwołaniu kwestii "wstrzymania" decyzji organ stwierdził, iż nie ma podstaw do takiego rozstrzygnięcia, a podjęte przez skarżących starania o wprowadzenie zmian do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zmiany przeznaczenia terenu nie mogą być uwzględnione z uwagi na fakt, iż organ obowiązany jest rozstrzygać sprawę w oparciu o stan faktyczny i prawny aktualny w dacie rozstrzygania. Na powyższe rozstrzygnięcie G. i A. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W treści skargi powtórzyli argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz wskazali na nieścisłości w ustaleniu faktów podczas kontroli inspektorów nadzoru budowlanego w dniu [...] 2004 roku. Skarżący podnieśli, że zakupili przedmiotową działkę w roku 2002, a w 2003 r. postawili na niej przyczepę campingową. W 2004 roku wykonali zadaszenie nad przyczepą, oparte na drewnianych podporach. Ponadto skarżący podnieśli, iż zostali wprowadzeni w błąd przez inspektorów nadzoru budowlanego, ponieważ na tego typu obiekt nie jest wymagane pozwolenie a jedynie zgłoszenie, którego dokonali w Wydziale Architektury Starostwa Powiatowego w Z.. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się dodatkowo do zarzutów skargi organ wskazał, iż do 11 lipca 2003 r. obiekt taki, bez względu na wielkość wymagał pozwolenia na budowę, chyba że był obiektem tymczasowym, przewidzianym do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie nie dłuższym niż 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy. Nowelizacja ustawy Prawo budowlane, która zaczęła obowiązywać z dniem 11 lipca 2003 r. zwolniła z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wiaty o powierzchni zabudowy do 10 m2, konieczne było natomiast zgłoszenie właściwemu organowi zamiaru budowy takiego obiektu. W przedmiotowej sprawie wiata, której powierzchnia zabudowy wynosi [...] m2, zdaniem organu, bezspornie wymagała pozwolenia na budowę bez względu na to, czy wzniesiona została przed, czy po nowelizacji ustawy i jako zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej podlega uregulowaniom określonym w art. 48 Prawa budowlanego. Organ l instancji ustalił, że zabudowa jest niezgodna z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta Z., obowiązującym w latach 1991 - 2003, (a więc w dacie budowy), ustalającym dla terenu obejmującego działkę skarżących funkcję leśną. Funkcja ta została utrzymana w nowym projekcie planu miejscowego, który jest w trakcie sporządzania. Wobec powyższego organ prowadzący postępowanie prawidłowo wydał na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu. Odnosząc się do zarzutów skargi organ powtórnie wskazał, iż podjęte przez skarżących starania o zmianę przeznaczenia terenu nie mogą zostać uwzględnione, gdyż organ obowiązany jest rozstrzygać sprawę w oparciu o stan faktyczny i prawny aktualny w dacie orzekania. Doprowadzenie mediów do obiektu budowlanego nie stanowi okoliczności mającej wpływ na ocenę legalności tego obiektu tym bardziej, że budowa przyłączy do 11 lipca 2003 r. również wymagała pozwolenia na budowę, a obecnie objęta jest obowiązkiem zgłoszenia. Odpowiadając na zarzut skarżących, iż wiatę wybudowali w 2004 r., na podstawie dokonanego w Wydziale Architektury Starostwa Powiatowego w Z. zgłoszenia organ wskazał, iż zgłoszenie to dotyczy zamiaru budowy zadaszenia o wymiarach [...] m x [...] m na działce nr B, a więc innego obiektu niż zrealizowany przez skarżących na działce nr A. Fakt zgłoszenia zamiaru budowy tego obiektu nie ma zatem wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega częściowemu uwzględnieniu, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 powołanego aktu ). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż decyzja organu I instancji w zakresie zobowiązania inwestorów do uporządkowania i przywrócenia terenu do stanu pierwotnego po wykonaniu rozbiórki oraz zawiadomienia o wykonaniu obowiązku wydana został bez podstawy prawnej. Brak jest bowiem w przepisach prawa, w tym w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego podstawy do nałożenia na inwestora, który wzniósł obiekt budowlany w warunkach samowoli budowlanej innego obowiązku, niż nakazanie jego rozbiórki. Decyzja ta zgodnie z dyspozycja art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. dotknięta jest nieważnością w części nakładającej obowiązek nieprzewidziany w art. 48 ust. 1 powołanej ustawy, czego nie dostrzegł organ II instancji ( por. wyroki NSA w Warszawie: z 21.05.1999 r. IVSA 1522/96, LEX nr 47291; 5.10.1999 r. IVSA 1502/97, LEX nr 47792). Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był zatem w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stwierdzić nieważność decyzji organów obu instancji w części obejmującej nałożenie tego obowiązku oraz w oparciu o art. 152 orzec, że zaskarżona decyzja w tej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Z ustaleń poczynionych w toku postępowania administracyjnego poczynionych m. innymi w oparciu o oględziny nieruchomości przeprowadzone z udziałem skarżących w dniu [...] .2004 r. wynika, że skarżący wznieśli obiekt budowlany w postaci zadaszenia (wiaty) o wymiarach [...] m x [...] m na działce oznaczonej nr A i ten obiekt objęty został decyzją nakazującą jego rozbiórkę. Skarżący bez zastrzeżeń podpisali protokół oględzin, który zawiera ich oświadczenie, że "przyczepa wraz z wiatą została ustawiona w 2003 r." Do skargi załączone natomiast zostało zgłoszenie zamiaru wykonania zadaszenia nad przyczepą campingową o wymiarach [...] m x [...] m na podporach drewnianych oraz ogrodzenia z drewnianych żerdzi na działce nr B z dnia [...] 2004 r., a zatem zupełnie innego obiektu budowlanego. Zresztą sam skarżący na rozprawie przed Sądem przyznał, że wzniesiona przez niego wiata posiada wymiary ok. [...] m x [...] m i tego obiektu dotyczy decyzja organu I instancji. Organy obu instancji niewadliwie przeto ustaliły, że budowa spornego obiektu wymagała uzyskania przez inwestorów decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. 2003, Nr 207, poz. 2016 ze zm.) pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących budynków gospodarczych, wiat i altan o powierzchni zabudowy do 10 m2. Powierzchnia wiaty wzniesionej przez skarżących przekracza 10 m2, a zatem dla jej wzniesienia wymagane było pozwolenie na budowę. Skarżący takiego pozwolenia nie uzyskali. Przepis art. 48 ust. 1 powołanej ustawy – Prawo budowlane obliguje właściwy organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, chyba że zachodzi przypadek określony ust. 2 tego przepisu umożliwiający legalizację zaistniałej samowoli budowlanej. Legalizacja jest możliwa jeżeli: budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a ponadto nie narusza przepisów, w tym techniczno – budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. W rozpoznawanej sprawie nie zachodziła możliwość legalizacji spornego obiektu budowlanego, gdyż dla terenu, na którym obiekt wzniesiono nie ma miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a skarżący w dniu wszczęcia postępowania nie legitymowali się ostateczną decyzją o warunkach zabudowy dla tej inwestycji. W tym stanie rzeczy, organ nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował sankcję przewidzianą w art. 48 ust. 1 powołanej ustawy – Prawo budowlane. Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę w pozostałej części jako bezzasadną oddalił.