II SA/Gl 544/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie WSA Iwona Bogucka, WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant stażysta Beata Kapłon, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi E. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ochrony przyrody 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty C. z dnia [...] r. oraz orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt ( Dz. U. Nr 111, poz. 724 ze zm. zwanej dalej ustawą o ochronie zwierząt ) Starosta C. zezwolił M. M. – K. na utworzenie Ogrodu [...] w U. usytuowanego na wymienionych w tej decyzji działkach. Decyzja ta zawiera pouczenie, że stronom przysługuje od niej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.. W piśmie z dnia [...] r. skierowanym do SKO w B. za pośrednictwem Starosty C. E. Z. oświadczyła że stanowi ono odwołanie od w/w decyzji, o której wydaniu dowiedziała się przypadkowo w dniu sporządzenia tego pisma. Podała, że przedmiotowa decyzja dotyczy utworzenia ogrodu [...] m.in. na działkach nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] stanowiącej jej własność i została wydana w postępowaniu w którym jako strona nie brała udziału. Dalej przedstawiła okoliczności uzasadniające jej sprzeciw co do wydania zgody na utworzenie przedmiotowego ogrodu [...]. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym z powołaniem się na treść art. 65 § 1 kpa w zw. z art. 67 ust. 1 i art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ( Dz. U. Nr 92, poz. 880, zwanej dalej ustawą o ochronie przyrody ) Starosta C. postanowił przekazać opisane wyżej pismo E. Z. z dnia [...] r. jako "wniosek" – Ministrowi Środowiska. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdził, że przekazanie przedmiotowego "wniosku", Ministrowi Środowiska następuje w związku z uchyleniem art. 19 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt zapisem art. 138 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie zaś z treścią art. 67 ust. 1 tej ostatniej ustawy utworzenie i prowadzenie ogrodu [...] wymaga uzyskania zezwolenia ministra właściwego do spraw środowiska. Oznacza to zdaniem Starosty C., że na Ministra Środowiska przeszła też kompetencja do rozpoznania wniosku E. Z. z dnia [...] r. W zażaleniu na to postanowienie E. Z. wniosła o jego uchylenie i przekazanie jej odwołania z dnia [...] r. do rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B.. W uzasadnieniu zażalenia stwierdziła, że nie składała do Starosty C. żadnego wniosku, który mógłby zostać przekazany Ministrowi Środowiska. Pismem z dnia [...] r. wniosła odwołanie od decyzji Starosty C. z dnia [...] r. zezwalającej na utworzenie ogrodu [...] w U.. Odwołanie to złożyła przy tym w terminie skoro o decyzji tej dowiedziała się [...] r. a odwołanie wniosła [...] r. Odwołanie to powinno zostać przekazane zgodnie z Kpa do rozpoznania do właściwego "organu nadrzędnego". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy omówione wyżej postanowienie Starosty C. z dnia [...] r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia powołało się na treść art. 19 i art. 65 § 1 Kpa. Uznało, że zgodnie z art. 65 § 1 Kpa wniesione przez E. Z. odwołanie powinno zostać przekazane postanowieniem do organu właściwego, co też uczynił Starosta C.. Zgodnie z art. 127 kpa odwołanie to powinno być przekazane do organu administracji publicznej wyższego stopnia chyba, że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Co do zasady zgodnie z treścią art. 17 pkt 1 kpa organem wyższego stopnia w stosunku do Starosty C., jako organu jednostek samorządu terytorialnego jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.. Należy wziąć jednak pod uwagę aktualny stan prawny ( i treść art. 127 § 3 Kpa ) zgodnie z którym organem właściwym do spraw związanych z utworzeniem i prowadzeniem ogrodu [...] nie jest już starosta lecz Minister Środowiska, do którego też odwołanie E. Z. powinno zostać przekazane. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie SKO w B. E. Z. wniosła o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego go postanowienia Starosty C.. W uzasadnieniu skargi podniosła, że Minister Środowiska jest obecnie organem I instancji w sprawie o utworzenie i prowadzenie ogrodu [...] a nie organem odwoławczym w stosunku do Starosty C., który wydał objętą jej odwołaniem decyzję. W stosunku do tego Starosty organem odwoławczym jest natomiast SKO w B., które też powinno rozpoznać jej odwołanie i w konsekwencji uchylić decyzję Starosty C. z dnia [...] r., co dopiero wówczas skutkowałoby przekazaniem sprawy do rozpoznania Ministrowi Środowiska. W odpowiedzi na skargę SKO w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżąca wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Postanowienia organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem zostały wydane zdaniem Sądu z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie treści art. 17 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2, art. 129 § 1, art. 19 i art. 133 kpa oraz art. 65 § 1 kpa. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że odwołanie zostało wniesione do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., co wyraźnie i jednoznacznie wynika z jego treści. W konsekwencji obowiązkiem Starosty C. było jego przekazanie temu Kolegium zgodnie z treścią art. 133 kpa ( wraz z aktami sprawy ). Wydanie przez Starostę C. postanowienia w trybie art. 65 § 1 kpa (pomijając kwestię jego merytorycznej poprawności ) nie było zatem w takiej sytuacji możliwe, gdyż to nie do niego a do SKO w B. zostało wniesione odwołanie. Tylko zatem to Kolegium a nie Starosta C. mogło wydać postanowienie w trybie tego przepisu. Już tylko z tego względu postanowienie Starosty C. nie mogło się ostać, co jednocześnie przesądza o nielegalności utrzymującego go w mocy postanowienia SKO w B.. Nieprawidłowe jest też zdaniem Sądu stanowisko organów obu instancji a właściwie stanowisko SKO ( z postanowienia Starosty C. w zasadzie nie wynika, że pismo E. Z. z dnia [...] r. potraktował on jako odwołanie, choć niewątpliwie taki środek zaskarżenia stanowiło ), że w stanie prawnym rozpoznawanej sprawy właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji Starosty C. z dnia [...] r. jest Minister Środowiska. Jak to bowiem wynika z art. 127 § 2 Kpa właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Zgodnie zaś z art. 17 pkt 1 Kpa organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego, którym jest niewątpliwie Starosta C. ( w zw. z art. 2 pkt 6 Kpa ), jest samorządowe kolegium odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. W świetle tych przepisów właściwość Ministra Środowiska a nie SKO w B., do rozpoznania przedmiotowego odwołania musiałaby wynikać zatem ze szczególnego unormowania ustawowego. Takiego unormowania jednak zdaniem Sądu nie ma. W szczególności nie stanowi go przepis art. 67 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, na który powołały się organy obu instancji. Z przepisu tego wynika jedynie to, że minister właściwy do spraw środowiska wydaje zezwolenie na utworzenie i prowadzenie ogrodu botanicznego lub zoologicznego. W żaden sposób nie normuje on kwestii organu odwoławczego ( wyższego stopnia ) w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego, w tym w stosunku do starosty, który wcześniej na mocy art. 19 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt był uprawniony do wydawania zezwoleń na utworzenie ogrodów [...]. W ogóle przypisy ustawy o ochronie przyrody nie normują kwestii organów odwoławczych w sprawach dotyczących zezwoleń na utworzenie i prowadzenie ogrodu [...] z tej prostej przyczyny, że w świetle przepisów Kpa nie ma organów wyższego stopnia w stosunku do ministra, który jest właściwym w tych sprawach w pierwszej instancji. Tym bardziej brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że zgodnie z tymi przepisami odwołanie w rozpatrywanej sprawie powinno zostać rozpoznane przez Ministra Środowiska. ( Zobacz też mające zdaniem Sądu odpowiednie zastosowanie rozważania zwarte w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 18.12.2000 r. sygn. akt OSA 5/00 - ONSA3/2001 poz. 94 ). Należy też zważyć, że zgodnie z art. 158 tej ustawy do spraw wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli w niniejszym przypadku przepisy ustawy o ochronie zwierząt. Nie oznacza to oczywiście przesądzenia dopuszczalności wniesionego przez E. Z. odwołania ( w zw. z treścią art. 16 § 1 Kpa ), którą to kwestię rozstrzygnie SKO w B. w pierwszej kolejności przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Z tych wszystkich względów postanowienia organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). W przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 a o kosztach postępowania sądowego, stosownie do jego wyniku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy.