II SA/Gl 546/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 1 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.G., J.S., S.S. i E.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu podania w sprawie uwłaszczenia w kwestii wniosku skarżącego J.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy nadesłany przez skarżącego J.S. nie precyzował zakresu wniosku i zawierał jedynie szczątkowe informacje na temat stanu majątkowego wnioskodawcy. W szczególności wskazano w nim, że skarżący uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] zł i zamieszkuje w domu w oparciu o umowę dożywocia. W związku z powyższym, pismem z dnia [...] referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do wskazania imion, nazwisk i stopnia pokrewieństwa osób zamieszkujących z wnioskodawca, a także do wskazania wysokości dochodu osiąganego przez te osoby, do nadesłania kserokopii umowy o ustanowieniu dożywocia, nadesłania kserokopii dokumentu wykazującego wysokość emerytury i do nadesłania dokumentów wykazujących orientacyjną wysokość wydatków przeznaczanych na leczenie. Ponadto wezwano do sprecyzowania, czy wnosi tylko o zwolnienie od kosztów sądowych, czy również o ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu, w terminie 7 dni pod rygorem przyjęcia, że wnosi tylko o zwolnienie od kosztów sądowych, co można wywnioskować z treści pisma procesowego z dnia [...]. W odpowiedzi na to wezwanie z dnia [...] pełnomocnik skarżących wskazał, że wniosek obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. Przy wspomnianym piśmie został nadesłany odcinek emerytury skarżącego, a ponadto sam skarżący oświadczył, że opiekuje się nim syn, który jednakże z nim nie zamieszkuje i nie uzyskuje dochodu. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) zasady odpłatności postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Okoliczności dotyczące stanu majątkowego J.S. pozwoliły stwierdzić, że jego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Rozpoznając wniosek J.S. nie znaleziono dostatecznych podstaw do stwierdzenia, że jego sytuacja materialna jest na tyle ciężka, iż zasługuje on na zwolnienie od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że skarżący posiada stałe źródło dochodu ([...] zł ), które co do zasady służy wyłącznie zaspokajaniu jego potrzeb. W druku formularza PPF wskazano bowiem, że zamieszkuje w oparciu o umowę dożywocia. Podstawowymi elementami tego rodzaju umowy jest zapewnienie dożywotnikowi mieszkania, wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, odpowiedniej pomocy i pielęgnacji w chorobie a także pogrzebu odpowiadającego zwyczajom miejscowym (art. 908 § 1 ustawy z dnia 18 maja 1964 r. Kodeks cywilny – Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). W tej sytuacji uzasadnione jest twierdzenie, że skarżący cały uzyskiwany dochód przeznacza na zaspokojenie własnych potrzeb. W tym miejscu trzeba zauważyć, że pomimo wyraźnego wezwania J.S. nie tylko nie przedstawił żadnego dokumentu wskazującego na wysokość środków przeznaczanych na zakup lekarstw, lecz nie podał nawet orientacyjnej kwoty wydatków ponoszonych w tym zakresie. Tym samym niepodobna ocenić, czy rzeczywiście jest to wydatek mający zasadnicze znaczenie w budżecie wnioskodawcy i czy jego poniesienie wyklucza możliwość uiszczenia kosztów sądowych. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.