II SA/Gl 546/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi B. H.-S. i W. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne dotyczące wykonania w odległości 2 m od granicy działek nr [...] i [...], otworów w płycie górnej zbiornika na nieczystości ciekłe, zlokalizowanego w P. przy ul. [...] (działka nr [...]), przyjmując, że sporny zbiornik zrealizowano w 1963 r., kiedy to obie działki stanowiły jedną nieruchomość, stąd też bez znaczenia jest kwestia odległości pokrywy od granic później powstałych działek. Jednocześnie organ nadzoru budowlanego wyjaśnił, że postępowanie w zakresie szczelności tegoż szamba zostało umorzone. B. H. – S. i W. Z. jako współwłaścicielki działki nr [...] wniosły odwołanie od powyższej decyzji, a równocześnie pismem z daty 28 grudnia 2009 r. wystąpiły do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nakazanie rozbiórki powyższego szamba na działce nr [...] jako zrealizowanego samowolnie i znajdującego się w złym stanie technicznym. Kolejnym pismem z dnia 16 lutego 2010 r. skarżące wezwały organ do załatwienia sprawy. Pismem z daty 26 lutego 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. poinformował wnioskodawczynie o braku podstaw do wszczęcia już prowadzonego postępowania w sprawie szamba na działce nr [...] – w świetle postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. umarzającego postępowanie w zakresie pozwolenia na użytkowanie, a następnie decyzji z dnia [...] r., od której wniesiono odwołanie. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji organu I instancji z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o jej uchyleniu i umorzeniu postępowania przed organem I instancji, stojąc na stanowisku, że w powyższej sprawie organ I instancji winien wszcząć kolejne postępowanie w trybie art. 51 ustawy z 1994 r. – Prawo budowlane. Z kolei w wyniku skargi B. H. – S. i W. Z. na bezczynność PINB w B., prawomocnym wyrokiem z dnia 25 czerwca 2010 r. sygn. akt II SAB/GL 21/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zobowiązał ten organ do wydania aktu rozstrzygającego wniosek skarżących z daty 28 grudnia 2009 r. w terminie 1 miesiąca. W następstwie powyższego wyroku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzył postępowanie wszczęte na wniosek B. H. – S. i W. Z. z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie rozbiórki szamba zlokalizowanego przy ul. [...] w P. (działka nr [...]). Organ nadzoru budowlanego I instancji stanął bowiem na stanowisku, że wniosek ten złożono wraz z odwołaniem od decyzji PINB nr [...] z dnia [...] r. w trakcie trwającego od 1999 r. postępowania w sprawie przedmiotowego szamba, podczas gdy niedopuszczalne jest prowadzenie równocześnie dwóch postępowań w stosunku do tego samego obiektu. Jednocześnie organ I instancji nie dopatrzył się nowych dowodów stwierdzających pogorszenie się stanu technicznego szamba, co stanowiłoby podstawę do wydania decyzji w trybie art. 66 Prawa budowlanego z 1994 r. W odwołaniu od decyzji B. H. – S. i W. Z. zarzuciły naruszenie reguł procedury administracyjnej i prawa materialnego poprzez błędne umorzenie postępowania w sprawie rozbiórki spornego szamba, zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę i usytuowanego w odległości 0,5 m od granicy działek, co narusza warunki techniczne, obowiązujące w dacie jego budowy, stanowiąc przypadek z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Jednocześnie odwołujące się wniosły o wykonanie testu szczelności spornego szamba. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że skoro kwestia legalności spornego szamba była przedmiotem odrębnego postępowania, zachodzi tożsamość obydwu spraw, co uzasadnia umorzenie niniejszego postępowania jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Aczkolwiek w takiej sytuacji organ I instancji nie był uprawniony do merytorycznej analizy przedmiotu postępowania, to jednak kwestia ta nie mogła uzasadniać uwzględnienia odwołania, a przy tym obecnie sprawa znajduje się na etapie skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gliwicach z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/GL 901/10, mocą którego uchylono decyzję organu odwoławczego z dnia [...] r. i poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] r., po rozpatrzeniu której możliwe będzie dalsze prowadzenie postępowania legalizacyjnego w sprawie spornego szamba. W skardze do sądu administracyjnego B. H. – S. i W. Z. domagały się uchylenia decyzji organów obydwu instancji i zasądzenia kosztów postępowania. Skarżące podniosły, że ich wniosek z dnia 28 grudnia 2009 r. zainicjował nowe postępowanie w przedmiocie rozbiórki szamba, podczas gdy poprzednie decyzje organów nadzoru budowlanego i wyrok z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/GL 901/10, dotyczy wykonania w odległości 2 m od granicy działek otworów w płycie górnej tego obiektu. Nieprawdą jest też, aby wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 25 czerwca 2010 r. sygn. akt II SAB/GL 21/10 organ został zobowiązany do wydania decyzji umarzającej postępowanie. Nie zachodzi też przypadek rzeczy osądzonej co do legalności spornego szamba. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w motywach zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 25 października 2011 r. uczestnicy postępowania H. K., G. K. i Z. K. jako współwłaściciele działki nr [...] wnieśli o oddalenie skargi jako bezzasadnej, bowiem postępowanie w sprawie pozwolenia na użytkowanie spornego zbiornika do gromadzenia ścieków trwa od 1998 r. i bez ich winy nie zostało zakończone. Ustosunkowując się do treści odpowiedzi organu na skargę, w kolejnym piśmie z dnia 25 listopada 2011 r. skarżące podtrzymały stanowisko, że w toku jest postępowanie dotyczące odległości pokryw szamba od granicy działek, podczas gdy ich wniosek z dnia 28 grudnia 2009 r. dotyczył rozbiórki szamba zrealizowanego samowolnie i nieszczelnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza art. 105 § 1 kpa (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ I instancji). Na tej podstawie prawnej, organ administracji publicznej zobligowany był do wydania decyzji o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie spór dotyczy kwestii, czy wniosek skarżących o wydanie nakazu rozbiórki zbiornika na nieczystości ciekłe z dnia 28 grudnia 2009 r., dotyczył sprawy rozstrzygniętej decyzją organu odwoławczego z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją tą uchylono decyzję PINB z dnia [...] r. i umorzono postępowanie przed organem I instancji, co oznacza, że decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego. Z kolei nieprawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/GL 901/10 uchylono obie powyższe decyzje organów nadzoru budowlanego. Jak wynika z uzasadnienia wyroku, sąd administracyjny zauważył, że osnowa decyzji pierwszoinstancyjnej traktuje jedynie o otworach w pokrywie szamba, podczas gdy organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji prowadził rozważania w zakresie samowolnego wykonania szamba, określonego jako przedmiot postępowania. Tego rodzaju rozbieżność w zakresie określenia przedmiotu postępowania doprowadziła do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organów obydwu instancji celem przeprowadzenia postępowania w sprawie spornego zbiornika jako obiektu budowlanego – przy zastosowaniu trybu z art. 103 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r. Motywy wyroku w sprawie II SA/GL 901/10 wskazują jednoznacznie, że sąd nie podzielił poglądu organu odwoławczego co do kwalifikacji prawnej zbiornika na nieczystości ciekłe do kategorii urządzenia budowlanego, co uzasadniałoby umorzenie postępowania prowadzonego w trybie art. 37 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. i konieczność wdrożenia kolejnego postępowania na podstawie art. 51 Prawa budowlanego z 1994 r. Jednakże zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, nie budzi wątpliwości fakt, że zarówno motywy decyzji organu II instancji, jak i uzasadnienie wyroku w sprawie II SA/GL 901/10, nakazują prowadzenie postępowania w stosunku do samowolnie zrealizowanego zbiornika na nieczystości ciekłe, a nie tylko – wykonania otworów w pokrywie tego zbiornika, o czym traktowała decyzja PINB z dnia [...] r. W sytuacji wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego zarówno w trybie odwoławczym, jak i na podstawie przywołanego wyżej nieprawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 24 lutego 2011 r., wadliwe rozstrzygnięcie organu I instancji nie ma mocy prawnej i nie sposób podzielić poglądu skarżących, że poprzednia sprawa dotyczyła jedynie kwestii wykonania otworów w pokrywie spornego szamba. Tak więc, zasadnie stwierdził organ odwoławczy w motywach zaskarżonej decyzji, że sprawa w przedmiocie realizacji spornego szamba jest w toku i brak podstaw prawnych do wdrożenia kolejnego postępowania dotyczącego tegoż szamba. Organ odwoławczy skorygował też niedopuszczalne na tym etapie postępowania wywody organu I instancji w zakresie merytorycznej oceny wykonanych robót budowlanych. Zatem po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej od wyroku tut. Sądu w sprawie II SA/GL 901/10, możliwe będzie kontynuowanie postępowania administracyjnego przed organami nadzoru budowlanego w stosunku do spornego szamba – bądź to w trybie ustawy z 1974 r., na co wskazał sąd administracyjny, bądź też w trybie ustawy z 1994 r., jak uznał organ odwoławczy. Jednak w każdym przypadku przedmiotem postępowania winna być kwestia realizacji spornego szamba, a nie tylko wykonania otworów w pokrywie, zaś rozstrzygnięcie sprawy wymagać będzie rozważenia, czy zachodzą przesłanki do wydania nakazu jego rozbiórki, o co wnosiły skarżące w piśmie z dnia 28 grudnia 2009 r. Wreszcie, podzielić należy pogląd organu odwoławczego, że uwzględniając skargę na bezczynność, tut. Sąd w wyroku w sprawie II SAB/GL 21/10, nie przesądził sposobu załatwienia wniosku skarżących z dnia 28 grudnia 2009 r., a jedynie zobowiązał organ do wydania aktu kończącego postępowanie, Istotny jest też fakt, że dopiero po wydaniu orzeczenia Sądu w powyższej sprawie, mocą nieprawomocnego wyroku w sprawie II SA/GL 901/10, uchylono obie decyzje organów nadzoru budowlanego o umorzeniu postępowania. Nie jest zaś dopuszczalne równoległe prowadzenie dwóch postępowań w tym samym przedmiocie, czyli w kwestii realizacji takich samych robót budowlanych. W tym stanie rzeczy trafnie organ odwoławczy dopatrzył się konieczności umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania wdrożonego później (wskutek wniosku skarżących z dnia 28 grudnia 2009 r.). Z tych też względów zaskarżona decyzja nie narusza art. 105 § 1 kpa. Zatem skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).