II SA/Gl 547/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. C. i R.C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych – zwolnienia z wpisu od skargi kasacyjnej postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na drukach urzędowych formularzy B. i R. C. wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi kasacyjnej. W formularzach tych wyjaśnili, że ze względu na wysokość uzyskiwanych dochodów (tj. [...] zł miesięcznie) nie stać ich na poniesienia wspomnianego wydatku. Skarżący pozostają bowiem w gospodarstwie domowym wraz z dwójką dzieci. W skład ich majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. [...] m2, położony na nieruchomości o pow. [...] m2. Oprócz tego są właścicielami samochodu marki [...] model [...] z [...] r. o wartości około [...] zł. Dochód skarżących podlega pomniejszeniu o stałe wydatki, na które składają się koszty utrzymania domu (opłaty za energię elektryczną, zakup opału, odpłatność za wodę, oraz koszt utrzymania córek – około [...] zł miesięcznie). Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem samochodu B. i R. C. określili na kwotę około [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, pełnomocnik skarżących nadesłał do Sądu kserokopie rachunków za paliwo gazowe oraz wodę, a także wyjaśnił, że przez zwrot "koszty utrzymania córek" wnioskodawcy rozumieją wydatki na telefon – ok. [...] zł, internet – [...] zł, bilety miesięczne – [...] zł, przybory szkolne, ubrania itp. Dochód, osiągnięty w [...]r. z tytułu najmu garaży kształtuje się na poziomie około [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Na wstępie wskazać trzeba, że sytuacja materialna skarżących była już przedmiotem analizy dokonywanej w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (vide postanowienie referendarza sądowego z dnia 17 lipca 2008 r.). W poprzednio prowadzonym postępowaniu w tym zakresie wniosek ten dotyczył całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Inne więc były kryteria jego oceny. Nie mniej jednak, rozpoznając niniejszy wniosek pod uwagę należy brać również poprzednio poczynione ustalenia. Wskazać przyjdzie, że sytuacja materialna skarżących nie jest na tyle trudna, aby zasługiwali oni na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) zasady odpłatności postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od części kosztów sądowych – wpisu od skargi kasacyjnej) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Odnosząc powyższe do analizowanej sytuacji materialnej wnioskodawców nie można stwierdzić, że ich wniosek zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim stałe, miesięczne wydatki kształtują się na poziomie około [...] zł. Pod uwagę wzięto bowiem ( w rozliczeniu miesięcznym) koszt opłat za wodę, gaz, energię elektryczną oraz samochód i utrzymanie córek. O ile jednak koszty eksploatacyjne nie budzą wątpliwości, o tyle brak jest jakichkolwiek wiarygodnych dowodów, że utrzymanie potomstwa skarżących rzeczywiście kosztuje ich co miesiąc [...] zł. Wg. skarżących wydatki na interent, telefon oraz bilety miesięczne wynoszą około [...] zł i wiarygodność oświadczeń w tym zakresie nie budzi zastrzeżeń. Wskazana przez wnioskodawców, pozostała część tych kosztów nie ma jednak charakteru stałego, a w konsekwencji raz może być większa, a raz mniejsza. Z tego też względu, w tym zakresie nie dano wiary złożonemu oświadczeniu. W aktualnie nadesłanym druku PPF skarżący nie zaznaczyli również, że nadal są posiadaczami udziałów w [...] o wartości około [...] zł. Fakt ten potwierdzono dopiero na wezwanie referendarza sądowego. Okoliczność ta ma znaczenie o tyle, że są to zasoby, do których mogą oni sięgnąć w związku z koniecznością zapewnienia sobie drogi do sądu wyższej instancji. Dopiero wówczas, gdyby z jakichkolwiek względów okazało się to niemożliwe, mogliby oczekiwać, że Skarb Państwa zrezygnuje z należnych mu świadczeń. Analizując sytuację materialną skarżących, pod uwagę nie brano kosztów zakupu opału na zimę lub podatku od nieruchomości. Są to bowiem świadczenia o charakterze incydentalnym w skali roku, co oznacza, ze trudno klasyfikować je jako comiesięczne, stałe koszty utrzymania. Zestawienie dochodów i wydatków B. i R. C. ujawniło, że do ich dyspozycji pozostaje co miesiąc kwota około [...] zł. Pozwala ona na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej (kwoty [...] zł) bez zagrożenia wystąpienia uszczerbku w utrzymaniu się ich rodziny. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.