II SA/Gl 549/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Olga Hibner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. P. na Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia (...) r., nr (...), 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz skarżącego kwotę (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] r. F. P. zwrócił się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok [...]. Z kolei decyzją Starosty P. z dnia [...]r. nr [...] ustalono linię brzegu rzeki [...] w miejscowości W. i stwierdzono, iż działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiąca własność F. P., na skutek zajęcia w sposób trwały przez wody rzeki z mocy prawa stała się własnością Skarbu Państwa – Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. Następnie F. P. złożył w dniu [...] r. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Wniosek ten skorygował w dniu [...] r. – w zakresie działki nr [...]. Po rozpatrzeniu tego wniosku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. postanowieniem z dnia [...] r. stwierdził, że F. P. spełnia warunki niezbędne do uzyskania renty strukturalnej. W dniu [...] r. F. P. aktem notarialnym nr [...] darował J. P. nieruchomości, wymienione we wniosku z dnia [...] r. – z wyjątkiem działki nr [...]. Następnie J. P. w dniu [...] r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z uwagi na przeniesienie na jego rzecz posiadania gospodarstwa rolnego. Na wezwanie organu, wnioskodawca złożył wyjaśnienia, dołączając decyzję Starosty P. z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 3 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), orzekł o odmowie przyznania J. P. płatności, objętych jego wnioskiem z dnia [...] r. Organ I instancji stwierdził bowiem, iż w niniejszej sprawie nie nastąpiło przeniesienie posiadania całego gospodarstwa rolnego, gdyż na mocy umowy darowizny J. P. nie przejął działki nr [...], objętej wnioskiem F. P. z dnia [...] r. W odwołaniu od decyzji J. P. podniósł, że jego poprzednik prawny nie mógł przenieść na jego rzecz przedmiotowej działki, gdyż w dacie zawarcia umowy darowizny nie był jej właścicielem, zaś o fakcie przejęcia działki na rzecz Skarbu Państwa organ administracji został poinformowany. Mimo tego, organ ten nie pouczył F. P. o konieczności skorygowania złożonego wniosku z uwagi na zmianę okoliczności. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i pogląd prawny. Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, iż dopiero w dniu [...] r. wnioskodawca poinformował o wywłaszczeniu działki nr [...], zaś F. P. aczkolwiek został w dniu [...] r. wraz z doręczonym postanowieniem pouczony o konieczności przekazania wszystkich działek, ujętych w jego wniosku, nie dokonał stosownej korekty wniosku. Nadto, organ II instancji powołał się na przepis art. 74 ust. 3 Rozp. Komisji (WE) nr 796/2004, ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności modulacji oraz integrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003, ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. W tym stanie rzeczy odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego J. P. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego z powodu naruszenia przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru oraz art. 9 kpa. Skarżący podniósł, że już latem [...] r. Agencja została poinformowana o wywłaszczeniu działki [...], jednakże nie pouczono jego poprzednika prawnego o konieczności skorygowania złożonego wniosku, co skutkowano następnie wydaniem decyzji odmownej, mimo spełnienia przesłanek ustawowych do przyznania płatności. Do skargi dołączono oświadczenia F. P. i A. P. dla wykazania powyższych okoliczności. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Nadto, odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie naruszenia art. 9 kpa, organ wyjaśnił, że wnioskodawca potwierdził prawdziwość podanych danych oraz znajomości zasad przyznawania płatności, a ponadto, F. P. dokonał jedynie korekty wniosku o przyznanie renty strukturalnej. W toku rozprawy sądowej skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Podzielić należy bowiem pogląd skarżącego, iż w sytuacji, gdy jedynym powodem odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych był fakt, iż jego poprzednik prawny nie dokonał korekty wniosku z dnia [...] r., decyzje organów obydwu instancji zapadły z naruszeniem zasady udzielania informacji faktycznej i prawnej, zawartej w art. 9 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem pouczono skarżącego o konieczności złożenia przez F. P. wniosku korygującego pierwotny wniosek z dnia [...] r., miałby on możliwość dopełnienia powyższego wymogu przed wydaniem niekorzystnej decyzji w jego sprawie. Zdaniem sądu administracyjnego, zbyt rygorystyczne jest w tym względzie stanowisko organu administracyjnego, iż skarżący składając wniosek o przyznanie płatności, równocześnie potwierdził znajomość zasad w tym względzie. Takie oświadczenie nie zwalnia bowiem organu administracyjnego od obowiązku przestrzegania zasady praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa) oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa). Nadto, działając z urzędu zgodnie z zasadą, zawartą w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny stwierdził, iż organy obydwu instancji wadliwie przyjęły, iż decyzja Starosty P. z dnia [...] r. wywołała skutki prawne już z datą jej wydania. Decyzja ta weszła bowiem do obrotu prawnego z dniem doręczenia stronom, a ponadto, przysługiwało od niej dowołanie. Zatem dopiero uzyskanie przez tenże akt waloru ostateczności, rodziło skutki prawne w postaci przejścia własności spornej działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa. Tymczasem data ostateczności decyzji z dnia [...] r. nie jest znana, stąd też nie można stronie stawiać zarzutu zwłoki w poinformowaniu organu o zmianie okoliczności faktycznych sprawy. Nie budzi jednak wątpliwości istotny dla rozstrzygnięcia sprawy fakt, iż w dacie złożenia wniosku przez F. P. jako poprzednika prawnego skarżącego, działka ta stanowiła jego własność, zaś skutek w postaci odjęcia prawa nastąpił nie w drodze umowy cywilnoprawnej, lecz z mocy prawa, a więc bez jego woli. Mając na uwadze taki stan rzeczy, a więc przejście z mocy prawa własności części gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa już po złożeniu wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, przyjąć należy, iż spełniony został warunek z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), obowiązującej w dacie orzekania przez organy administracji. Wszak nastąpiło przeniesienie posiadania całego gospodarstwa rolnego przez poprzednika prawnego skarżącego, zaś skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności nie mógł obejmować także działki, której własność z mocy prawa przeszła na własność Skarbu Państwa już po złożeniu pierwszego wniosku przez F. P. Co więcej, zdaniem składu orzekającego, dla rozpatrzenia wniosku skarżącego nie była konieczna czynność procesowa jego poprzednika prawnego w postaci korekty wniosku z dnia [...] r. Dopełnienie przez skarżącego wszelkich powinności z art. 4 ust. 1 cyt. ustawy, spowodowało bowiem skutek prawny w postaci wstąpienia w prawa i obowiązki poprzednika prawnego. Wszak nie będąc już producentem rolnym F. P. nie mógłby skutecznie wycofać wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. W tym względzie przychylić się należy do stanowiska WSA w Białymstoku, zawartego w wyroku z dnia 18 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Bb 20/06 (LEX nr 194608), iż powołany przepis określa warunki wstąpienia przez nowego posiadacza gospodarstwa rolnego w uprawnienia materialnoprawne oraz procesowe, związane bezpośrednio z postępowaniem administracyjnym wszczętym na żądanie poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Zatem nabywca gospodarstwa rolnego wskutek złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich w ustawowym terminie, staje się jedynym dysponentem wniosku i tylko on jest władny dokonać czynności w postaci korekty pierwszego wniosku oraz jego wycofania w całości. W niniejszej sprawie skarżący w istocie dokonał zaś takiej czynności w postaci korekty wniosku pierwotnego, złożonego przez F. P. i udokumentował fakt objęcia w posiadanie całego gospodarstwa rolnego w związku z przejęciem własności działki nr [...] przez Skarb Państwa. Powyższa wykładnia art. 4 ust. 1 cyt. ustawy nie pozostaje też w sprzeczności z przywołaną przez organ odwoławczy regulacją, zawartą w art. 74 ust. 3 rozp. Komisji (WE) nr 796/2004. W szczególności, z unormowania tego wynika właśnie fakt przejęcia przez przejmującego rolnika wszelkich praw i obowiązków, wynikających ze stosunku prawnego między przekazującym a właściwym organem, powstałych na skutek złożenia wniosku o przyznanie płatności oraz przypisania przejmującego wszelkich działań niezbędnych do przyznania pomocy i wszelkich deklaracji złożonych przez przekazującego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzje organów obydwu instancji zapadły z naruszeniem art. 4 ust. 1 cyt. ustawy, co miało wpływ na wynik sprawy. Zatem skarga musiała odnieść skutek w postaci uchylenia wadliwych rozstrzygnięć odmownych na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oparto na przepisie art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie [...] zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego po myśli art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 cyt. ustawy. Odnosząc się zaś do wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodów z pisemnych oświadczeń F. P. i M. P., wskazać przyjdzie, iż uwzględnienie żądania nie było możliwe w postępowaniu sądowym, jako że zgodnie z art. 106 § 3 powołanej ustawy, w postępowaniu tym dopuszczalny jest jedynie dowód z dokumentu. Ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie płatności z uwagi na utratę mocy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r., zgodnie z normą intertemporalną, zawartą w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) winno nastąpić na gruncie przepisów dotychczasowych, tj. w trybie ustawy z 2003 r.