II SA/Gl 551/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2008 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę Pismem z dnia [...] r. Z. R. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. o zbadanie zgodności z prawem podniesienia i przedłużenia od strony ogrodu dachu nad sąsiednim budynkiem w zabudowie szeregowej, a także zasłonięcia widoczności wskutek przedłużenia tegoż segmentu nr [...] o [...] m. Po przeprowadzeniu kontroli postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] organ nadzoru budowlanego I instancji działając na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w zw. z art.103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), nałożył na J. B. jako właściciela budynku mieszkalnego w S. przy ul. [...] obowiązek przedłożenia w terminie 60 dni od doręczenia postanowienia następujących dokumentów: 1) zaświadczenia o zgodności wykonanych w [...]r. robót polegających na rozbudowie budynku z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w roku [...] oraz obecnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, 2) ekspertyzy technicznej wykonanej dobudowy, 3) planu zagospodarowania działki z uzgodnieniami branżowymi. Następnie decyzją z dnia [...]r. nr [...], podjętą z up. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C., nałożono na J. B. obowiązek zlikwidowania otworów okiennych w południowej ścianie dobudowanej części budynku oraz wykonania tejże ściany jako murowanej na całej wysokości obiektu – w terminie 180 dni od daty otrzymania decyzji. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji powołał przepis art. 40 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji powołując się na wynik kontroli z dnia [...]r. wyjaśnił, że właściciel posesji J. B. w [...] r. bez wymaganego pozwolenia na budowę rozbudował swój segment poprzez dobudowę do istniejącego budynku mieszkalnego stalowej konstrukcji nośnej na wysokość budynku z przeszklonymi ścianami z trzech stron oraz przykrytej wspólnym dachem z budynkiem mieszkalnym. Konstrukcję wybudowano na stałym fundamencie. Wymiary konstrukcji wynoszą [...] m x [...] m x [...] m. Powołując się na przedłożone przez inwestora dokumenty, organ nadzoru budowlanego ustalił, że przedmiotowe roboty są zgodne z treścią planu miejscowego. Tym samym nie zachodzą przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Jednakże w świetle przedłożonej przez inwestora ekspertyzy technicznej, sporządzonej przez inż. K. K. w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, należy wykonać w granicy działek ścianę spełniającą wymogi oddzielenia przeciwpożarowego. Po jej wykonaniu spełnione zostaną warunki rozporządzenia Min. Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Stąd też nałożono na inwestora obowiązek wykonania takich robót. W odwołaniu od decyzji J. B. zwrócił się o zastosowanie rozwiązania alternatywnego w celu zabezpieczenia konstrukcji stalowej i zwiększenia jej odporności ogniowej – bez wykonania ściany pełnej. Odwołanie od decyzji wniósł także Z. R., zarzucając naruszenie przepisów postępowania poprzez pozbawienie go udziału w nim. Odwołujący się podniósł nadto, że wykonana zabudowa elewacji wystaje poza obręb budynku, przez co zasłania widok z balkonów jego segmentu i ogranicza dostęp światła. Nadto, w postępowaniu tym nie rozstrzygnięto całej sprawy zgodnie z jego wnioskiem bowiem pominięto kwestię przebudowy dachu ( jego podwyższenia na całym sąsiednim budynku i połączeniu z dobudowanym elementem elewacji ), które to roboty naruszyły jego dach i zakłóciły funkcjonowanie jego kominów. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W motywach organ odwoławczy wskazał, że wskutek zawiadomienia Z. R. organ I instancji wdrożył dwa odrębne postępowania, zaś ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...]r. nakazał inwestorowi doprowadzenie kominów do wysokości zgodnej z przepisami i wykonanie prawidłowych wylotów przewodów w tych kominach. Natomiast niniejsze postępowanie dotyczy samowolnej rozbudowy – dobudowy ogrodu zimowego w granicy posesji, wykonanej w [...] r. W ocenie organu odwoławczego, w świetle ekspertyzy technicznej dobudowana bryła nie powoduje utrudnienia i ograniczenia w naturalnym doświetleniu pomieszczeń w budynkach sąsiednich ( nr [...] i [...] ), niezgodnych z obowiązującymi w tym zakresie warunkami technicznymi. Stąd też nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia bądź niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. Nadto, rozbudowa jest zgodna z planem zagospodarowania przestrzennego Miasta S. ( jednostka [...] – mieszkalnictwo rodzinne o niskiej intensywności zabudowy ). Tym samym brak przesłanek rozbiórki samowoli z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Zdaniem organu odwoławczego, nieuzasadnione są też zarzuty Z. R. co do naruszenia reguł procedury administracyjnej, jako że został on poinformowany o wszczęciu postępowania i zamiarze przeprowadzenia kontroli posesji nr [...] oraz kontynuacji postępowania dotyczącego samowolnej rozbudowy budynku ( pismo z dnia [...]r.). Odnosząc się zaś do odwołania J. B., organ II instancji wyjaśnił, że postulowane przez niego rozwiązanie, inne niż zlecone w ekspertyzie, nie zawiera żadnych szczegółów wykonawczych i nie jest poparte opinią rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Stąd też odwołań nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego Z. R. wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił, że wadliwa jest opinia rzeczoznawcy, przyjmująca iż wykonana nadbudowa nie ogranicza widoku. Jego zdaniem, nie do przyjęcia jest koncepcja, iż należy zabudować sąsiednią ścianę ogrodu zimowego ścianą murowaną, jako że w ten sposób dojdzie do całkowitego zasłonięcia dostępu światła do jego budynku i to w niezgodnie z pierwotnym projektem, który takiego zakończenia elewacji szeregowych budynków nie przewidywał. Skarżący podniósł też, że sąsiad dokonał zabudowy balkonu, kiedy nie był jeszcze właścicielem segmentu sąsiedniego. Natomiast wbrew twierdzeniom organów obydwu instancji, podniesienie i zadaszenie tzw. ogrodu zimowego nastąpiło w [...] r. i wtedy doszło do bezprawnego zasłonięcia widoku z jego posesji. Wreszcie, nie wyegzekwowano wydanej [...] lat temu decyzji z dnia [...]r. o nakazie rozbiórki kominka, wykonanego bezprawnie i podłączonego do ciągu kominowego jego poprzedników prawnych. Wszelkie roboty były też wykonane bez uprzedniej zgody właściciela nieruchomości sąsiedniej. Stąd też nie uwzględniono w niniejszym postępowaniu faktu ograniczenia przestrzeni widokowej i utrwaleniu naruszenia prawa własności. Do skargi dołączono plik zdjęć posesji i kserokopię przywołanej decyzji z dnia [...] r. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, bowiem kwestia nie wyegzekwowanej decyzji nie ma znaczenia w sprawie, zaś sprawa przebudowy dachu w [...] r. była przedmiotem odrębnego postępowania. W toku rozprawy sądowej skarżący podniósł, że na skutek zabudowy ogrodu zimowego, utracił widok na najładniejszą część S. – [...]. Nadto, po ścianie dobudówki od strony przylegającej do jego budynku, spływa woda powodując zabagnienie części jego działki. Łącznie z przebudową dachu w [...]r., dokonano też nadbudowy nad szklaną częścią ogrodu zimowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Wskutek zawiadomienia skarżącego z dnia [...]r. organ nadzoru budowlanego I instancji wydał dwie decyzje w przedmiocie robót budowlanych, zrealizowanych przy budynku nr [...] przy ul. [...] w S. Ostateczną decyzją z dnia [...]r. nr [...] nałożono w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), obowiązki w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót, zrealizowanych w [...] r., które zakwalifikowano jako przebudowa dachu. Z motywów tej decyzji wynika, że roboty te polegały na wykonaniu nowego drewnianego szkieletu dachu wraz z nowym pokryciem na istniejącym dachu bez jego zdejmowania. Tymczasem z treści skargi wynika, że skarżący neguje prawidłowość ustaleń co do zakresu zrealizowanych wówczas robót, gdyż jego zdaniem w [...] r. podwyższono też konstrukcję stalową przeszkloną, obejmując ją wspólnym dachem z całym budynkiem w zabudowie szeregowej. Jednakże zarzuty skarżącego w tym względzie nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wyjaśnić bowiem przyjdzie, iż w ramach niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego przedmiotem kontroli nie mogła być przywołana wyżej decyzja z dnia [...]r., która dotyczyła robót zrealizowanych samowolnie w [...] r. O ile wykonane wówczas roboty wadliwie zakwalifikowano jako przebudowę dachu, a w istocie podpadały pod pojęcie nadbudowy, bowiem wskutek ich wykonania doszło do zmiany parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu, wymienionych w art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego, przywołana decyzja może być wzruszona jedynie w nadzwyczajnych trybach weryfikacji wadliwych ostatecznych decyzji administracyjnych. Jednakże prawidłowość powyższego rozstrzygnięcia nie ma żadnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Przedmiotem rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego obu instancji w niniejszej sprawie były bowiem roboty budowlane, polegające na dobudowie do budynku w zabudowie szeregowej konstrukcji szklanej, usytuowanej w granicy nieruchomości skarżącego. Nie jest też negowany fakt, że przedmiotową dobudowę zrealizowano w [...]r., a zatem przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r. Zatem z mocy art. 103 ust. 2 tej ustawy, w niniejszej sprawie do oceny zgodności z prawem i trybu likwidacji samowoli budowlanej, miały zastosowanie przepisy uchylonej ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Nawet fakt, że jak twierdzi skarżący w [...] r. dokonano nadbudowy tej części obiektu, samowolnie zrealizowanej pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. nie może zmienić postaci rzeczy, że do tego zakresu robót nie ma zastosowania przepis art. 48 ustawy z 1994 r., a to z mocy normy intertemporalnej zawartej w art. 103 ust. 2 tej ustawy. Prawidłowo też w niniejszej sprawie organy obydwu instancji przyjęły, iż nie zachodzą przesłanki przymusowej rozbiórki przedmiotowej dobudowy, wymienione w art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., zaś w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem niezbędne jest nałożenie z mocy art. 40 tej ustawy, obowiązku wykonania ściany oddzielenia pożarowego od strony działki skarżącego. W szczególności, przedmiotowa dobudowa nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym, jako że zrealizowano ją na terenach zabudowy mieszkaniowej, co potwierdza zaświadczenie Naczelnika Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego w S. z dnia [...]r. Obowiązujący obecnie plan miejscowy ( uchwała Rady Miejskiej S. z dnia [...]r. nr [...], opubl. w Dz. Urzęd. Woj. [...] Nr [...], poz. [...] z dnia [...]r.), dopuszcza też zabudowę szeregową, atrialną itp. Zatem obowiązujący plan miejscowy przewiduje sytuowanie budynków w granicy działki. Przedłożona przez inwestora ekspertyza techniczna opracowana w [...]r. przez E. S. i K. K., legitymujących się odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi, potwierdza że przedmiotowa dobudowa (oranżeria jako obudowa balkonów od strony zaplecza działki nr [...] ), została wykonana zgodnie ze sztuką budowlaną i jej wpływ na istniejące elementy nośne nie spowoduje przekroczenia w tychże elementach stanów granicznych nośności i użytkowania. Wykonana analiza czasu nasłonecznienia potwierdza, że usytuowanie dobudowy umożliwia naturalne oświetlenie i zapewnia odpowiedni czas nasłonecznienia dla pomieszczeń mieszkalnych w sąsiednich budynkach ([...] i [...]). Zgodnie z § 13 ust. 1 rozp. Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), warunek taki uważa się za spełniony, jeżeli między ramionami kąta 600, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego obiektu lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania ( dla obiektów o wysokości do [...] m ), a ponadto, gdy zostały spełnione wymagania, o których mowa w § 57 i 60. Przepis § 60 cyt. rozp. przewiduje zaś dla pokoi mieszkalnych w mieszkaniu wielopokojowym ograniczenie wymagań co do najmniej jednego pokoju, aby zapewniony był czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy ( 21 marca i 21 września ) w godzinach 700 – 1700. Natomiast § 57 cyt. rozp. dotyczy wymogów w zakresie powierzchni okien, co nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, jako że wymóg ten dotyczy budynku skarżącego. Zdaniem składu orzekającego, nie powinno budzić wątpliwości w świetle wyników analizy rzeczoznawcy budowlanego, że wymogi te zostały w niniejszej sprawie spełnione, a przy tym analiza nasłonecznienia dotyczyła okien w budynku skarżącego usytuowanych bliżej przedmiotowej dobudowy podczas gdy budynek skarżącego jako wielopokojowy niezależnie od powyższego posiada dopływ naturalnego oświetlenia i odpowiedni czas nasłonecznienia w pokojach, usytuowanych od strony budynku nr [...]. W konsekwencji, przedmiotowa dobudowa w żadnym wypadku nie mogła spowodować naruszenia warunków z § 13 i § 60 cyt. rozp. Zatem w sytuacji, gdy tak surowych wymogów nie przewidywały wymogi rozp. Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1982 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ( Dz. U. Nr 17, poz. 62 ), obowiązującego w dacie wykonania spornej dobudowy, przyjąć należy, że jej realizacja nie spowodowała niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, w tym budynku skarżącego. Gdy zaś idzie o wymóg bezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, z uwagi na otwory przeszklone w ścianie od strony budynku skarżącego, usytuowanej w granicy, możliwe jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem poprzez wykonanie ściany w granicy jako pełnej na całą wysokość budynku i wyniesionej ponad połać dachu [...] cm ( vide: wnioski ekspertyzy technicznej ). Wówczas ściana ta będzie stanowić ścianę oddzielenia przeciwpożarowego w wymaganej klasie odporności pożarowej co najmniej [...], a równocześnie jej wyprowadzenie ponad połać dachu uniemożliwi spływ wód opadowych na teren działki skarżącego, co podniesiono w toku rozprawy sądowej. Wykonanie ściany pełnej w granicy – w miejsce konstrukcji przeszklonej, nie spowoduje też żadnych zmian w zakresie spełnienia określonych warunkami technicznymi wymogów w zakresie naturalnego oświetlenia i nasłonecznienia pomieszczeń mieszkalnych budynku skarżącego. Wskazać też przyjdzie, iż skarżącego powiadomiono o złożeniu tej ekspertyzy w dniu [...]r. ( k.12 akt adm.), co umożliwiło zapoznanie się z jej treścią. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi w zakresie zasłonięcia przez sporną dobudowę widoku z balkonu skarżącego i naruszenia w ten sposób prawa własności, wyjaśnić przyjdzie, iż w tym zakresie nie przysługuje ochrona prawna na gruncie Prawa budowlanego. Dochodzenie roszczeń z tego tytułu możliwe jest zaś jedynie przed sądem powszechnym, jako że w tym względzie wymogi techniczno – budowlane nie przewidują ograniczeń dla zabudowy na działkach sąsiednich w zabudowie szeregowej. Nie ma też żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy fakt, że skarżący w dacie realizacji przedmiotowej dobudowy nie był właścicielem budynku sąsiedniego. Podobnie, dołączona do skargi decyzja z dnia [...]r. o nakazie rozbiórki kominka, nie ma wpływu dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).