II SA/Gl 551/19
WyrokWSA w Gliwicach2019-07-18
Skład orzekający: Elżbieta Kaznowska, Łucja Franiczek, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opiekunowi prawnemu dziecka umieszczonego w domu pomocy społecznej przysługuje świadczenie wychowawcze "Rodzina 500+", jeśli dziecko ma zapewnioną całodobową opiekę i zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych przez tę instytucję?Ratio decidendi
Opiekunowi prawnemu dziecka umieszczonego w domu pomocy społecznej nie przysługuje świadczenie wychowawcze, ponieważ instytucja ta zapewnia dziecku całodobowe utrzymanie i zaspokaja jego podstawowe potrzeby życiowe. Tym samym cel świadczenia wychowawczego, jakim jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, nie jest realizowany przez opiekuna prawnego, a dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, co stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Skarżąca, będąca opiekunem prawnym dziecka umieszczonego w domu pomocy społecznej, wnioskowała o przyznanie świadczenia wychowawczego. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że dziecko ma zapewnioną całodobową opiekę i zaspokojenie potrzeb życiowych przez dom pomocy społecznej, a skarżąca nie ponosi bezpośrednich wydatków związanych z jego wychowaniem. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące błędnej wykładni przepisów dotyczących definicji rodziny, obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania przez opiekuna prawnego oraz naruszenia przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2019 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.
Rozpatrując wniosek L. S. złożony w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w S. w dniu [...] r. Burmistrz S. decyzją z dnia [...] r. postanowił nie przyznać wnioskującej świadczenia wychowawczego na dziecko J. K. Decyzja ta została jednak uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku- Białej z dnia [...] r. W motywach tej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż istotne dla rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy dziecko, na które podmiot uprawniony ubiega się o świadczenie, wchodzi w skład jego rodziny i czy jest "zamieszkującym wspólnie" z nim. Uznał zatem, że sprawa nie została prawidłowo wyjaśniona. Sprzeciw od powyższej decyzji został oddalony wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2018 r, sygn. akt IV SA/Gl 335/18.
W ponownym postępowaniu organ przeprowadził dodatkowy wywiad z wnioskującą o świadczenie, następnie postanowieniem z dnia [...] r. zawiesił to postępowanie, by postanowieniem z dnia [...] je podjąć i w dniu [...] r. decyzją Nr [...], przywołując w podstawie prawnej art. 2 pkt 11, art. 4, art. 5, art. 10 pkt 2 , art. 13, art. 27 ust. 1, art. 28, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. 2017 r., poz. 1465) orzec o nieprzyznaniu wnioskującej L. S. świadczenia wychowawczego na dziełko – J. K. W uzasadnieniu przywołano treść przepisów wskazanych w podstawie prawnej decyzji wskazując na zasady i tryb przyznawania świadczenia w ramach programu "Rodzina 500+". Następnie podkreślono, że w toku postępowania ustalono, że wnioskodawczyni jest opiekunem prawnym wymienionego dziecka, które jednak jest umieszczone w domu pomocy społecznej i tam zaspokajane są jego potrzeby życiowe, a wnioskodawczyni zajmuje się nim tylko w ramach obowiązków służbowych. Po skończonej pracy opiekę na dzieckiem przejmuje inny pracownik domu pomocy społecznej. Dodano, że wnioskodawczyni nie pokrywa kosztów związanych z potrzebami dziecka, a koszt pobytu w placówce pokrywa Miasto C. oraz J. K. (część zasiłku pielęgnacyjnego). Podkreślono, że podstawowe potrzeby dziecka w całości zaspokaja dom pomocy społecznej. W związku z powyższym należy przyjąć, że wnioskująca nie wychowuje małoletniego i zasadnym jest odmowa przyznania świadczenia wychowawczego. W jej przypadku świadczenie wychowawcze nie spełniałoby bowiem celu określonego w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, którym jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła wnioskująca, domagając się zmiany decyzji i przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko. Wskazała, że jest opiekunem prawnym małoletniego J. K., który przebywa w domu pomocy społecznej. Nie zgodziła się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych - zwłaszcza w zakresie wspólnego zamieszkiwania z dzieckiem. Zaznaczyła, że jest ustanowionym przez sąd rodzinny opiekunem prawnym, który działa na rzecz małoletniego przebywającego w domu pomocy społecznej i żaden z innych organów nie ma prawa oceniać sposobu realizacji jej zadań jako opiekuna prawnego, poza władzą sądowniczą. Podkreśliła również, że od początku sprawowania przez nią opieki nad małoletnim, właściwy miejscowo sąd rodzinny nigdy nie zakwestionował sposobu sprawowania przez nią opieki. Dodała, że zarówno sprawowanie opieki, jak i proces edukacji i wychowania, realizowany jest przez włączanie podopiecznych w działalność instytucji specjalnie powoływanych do tego celu. Przyznała, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z małoletnim i nie pokrywa kosztów jego utrzymania, ale opiekun prawny zgodnie z obowiązującymi przepisami nie jest zobowiązany do pokrywania tych kosztów z własnych środków. Służą do tego wyłącznie środki podopiecznego, m.in z tych środków ponosi koszty zakupu potrzebnych środków. Zasady sprawowania opieki uregulowane są w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Nie wynika z tych przepisów, aby opiekun miał obowiązek utrzymywać małoletniego z własnych środków, co więcej opiekun ma prawo zarówno do żądania wynagrodzenia za sprawowaną opiekę, jak i do zwrotu poniesionych nakładów i wydatków z związku z opieką prawną (art. 163 cytowanego Kodeksu)
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, działając w trybie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję pierwszej instancji, podzielając w uzasadnieniu jej ustalenia i wnioski.
Kolegium przywołało przepisy art. 4 i art. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wskazało na fakt ustanowienia wnioskującej o świadczenie L. S. opiekunem prawnym małoletniego J. K. (zaświadczenie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. - sygn. akt [...]) oraz podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji - wywiad środowiskowy z dnia [...] r.- iż wnioskodawczyni jest opiekunem prawnym wymienionego dziecka, z którym spotyka się codziennie w ramach swoich godzin pracy w Domu Pomocy Społecznej w S. Zatem w czasie wykonywanej pracy ma swój udział w zaspokajaniu podstawowych potrzeb podopiecznego, takich jak ubieranie, a po zakończeniu swojej pracy obowiązki te przejmuje inna opiekunka. Potwierdzono też, że wnioskująca zamieszkuje wspólnie z matką, nie zamieszkuje natomiast wspólnie ze swoim podopiecznym, a jego elementarne potrzeby - żywienie, higiena osobista, a także usługi opiekuńcze, terapeutyczne i edukacyjne zaspokajane są przez personel domu pomocy społecznej.
Wskazując na cel ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (określony w art. 4 ust. 1) oraz elementy zawarte w art. 2 pkt 16, art. 4 ust. 1-3 oraz art. 5 ust 1 – 4 cytowanej ustawy, Kolegium stwierdziło, iż świadczenie to przysługuje opiekunowi prawnemu na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Art. 5 ust. 1 ustawy stanowi, że świadczenie wychowawcze przysługuje w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie, a definicję rodziny zawarto w art. 2 pkt 16 ustawy. Zdaniem Kolegium istotne dla uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego jest ustalenie, czy dziecko wchodzi w skład rodziny podmiotu uprawnionego, który ubiega się o to świadczenie czyli czy jest dzieckiem "zamieszkującym wspólnie" z nim. Organ odwoławczy odwołał się do pojęcia "zamieszkiwania wspólnego" zawartego w legalnej definicji rodziny z art. 2 pkt 16 ustawy, które należy rozumieć jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica, który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspakaja jego potrzeby życiowe. Wskazał na cel, na jaki przyznawane jest świadczenie wychowawcze - określony w art. 4 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych, podkreślając, iż o kształcie prawa do uzyskania świadczenia w ramach programu "Rodzina 500+" decydują łącznie przesłanki podmiotowo- przedmiotowe.
Podsumowując organ stwierdził, iż z materiału dowodowego sprawy wynika, iż dziecko – J. K. jest mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci w S., w którym ma zapewnioną całodobową opiekę i podstawowe potrzeby życiowe. Wnioskująca nie pokrywa kosztów związanych z utrzymaniem swojego podopiecznego, nie wypełnia więc zasadniczych warunków wynikających z art. 4 ust. 1 ustawy, ponieważ nie sprawuje na swoim podopiecznym bezpośredniej opieki, tym samym nie pełni głównej roli w jego wychowaniu i zaspokajaniu jego potrzeb życiowych, które małoletni ma zapewnione w domu, w którym przebywa. Zatem odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia była zasadna.
Skargę na powyższą decyzję wniosła strona, co do istoty, powtarzając argumenty zawarte w odwołaniu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż dziecko pozostające pod opieką prawną należy do składu członków rodziny, a w konsekwencji warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego jest wspólne zamieszkiwanie opiekuna prawnego i dziecka pozostającego pod opieką prawną, podczas gdy z treści tego przepisu wynika, iż do składu członków rodziny nie zalicza się dzieci pozostających pod opieką prawną;
2. art. 4 ust. 1 tej ustawy przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż opiekun prawny ma obowiązek łożyć ze swoich własnych środków finansowych na utrzymanie podopiecznego, podczas gdy nie ma podstawy prawnej, która zobowiązywałaby opiekuna prawnego do utrzymywania podopiecznego z własnych środków, a opiekun prawny winien pokrywać wydatki podopiecznego ze środków samego podopiecznego
3. art. 6, art. 7 oraz art. 7a Kodeksu postępowania administracyjnego przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i zastosowanie nieprawidłowych norm prawnych;
4. art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od praktyki utrwalonej w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż dziecko pozostające pod opieką prawną nie wchodzi w skład rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci,
5. art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego przez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Uwzględniając powyższe wniosła o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie,
- o zmianę zaskarżonej decyzji przez przyznanie świadczenia na rzecz małoletniego na okres zasiłkowy zgodnie z żądaniem skarżącej, a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów zastępstwa radcy prawnego w niniejszym postępowaniu według norm przepisanych
W uzasadnieniu rozwinęła zarzuty wymienione powyżej. W jej ocenie organ odwoławczy błędnie uznał, iż skarżąca nie spełnia zasadniczego warunku z art. 4 ust. 1 oraz art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a tym samym nie przysługuje jej świadczenie wychowawcze 500 plus. Na poparcie wyrażonej oceny przytoczyła orzecznictwo sądowoadministracyjne cytując, przy tym, wybrane w tym celu fragmenty uzasadnień, w których sądy odnosiły się do pojęcia rodziny, opieki naprzemiennej i wymogu badania przesłanek sprawowania opieki nad dzieckiem, m.in. np.: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 22 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 157/2018, czy sygn. akt IV SA/Gl 358/18 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2997/17czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 687/17. Następnie skarżąca stwierdziła, że opiekun prawny zgodnie z obowiązującymi przepisami nie jest zobowiązany do pokrywania kosztów wychowania podopiecznego z własnych środków, wskazując, że służą mu do tego wyłącznie środki podopiecznego, a zatem to z dochodów i majątku dziecka opiekun prawny ponosi koszty jego utrzymania. Tak więc m.in. ze świadczenia wychowawczego opiekun prawny pokrywa koszty zakupu potrzebnych mu środków, zapewnia jego duchowe i fizyczne potrzeby. Podsumowując stwierdził, że organ skupił się wyłącznie na ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, pomijając to, iż ustawa ta funkcjonuje w całym szeregu ustaw jako systemie prawa. Zasady sprawowania opieki są uregulowane w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Nie wynika z tych przepisów, aby opiekun miał obowiązek utrzymywać małoletniego z własnych środków, co więcej opiekun ma prawo zarówno do żądania wynagrodzenia za sprawowaną opiekę, jak i do zwrotu poniesionych nakładów i wydatków w związku z opieką prawną (art. 163 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Odnosząc się do kwestii wychowywania dziecka, w ocenie skarżącej, organ winien w takim razie określić, co rozumie pod pojęciem wychowywania, gdyż sąd rodzinny nigdy nie złożył żadnych zarzutów wobec skarżącej, co do zasad wychowywania dziecka. Zwróciła również uwagę, iż art. 2 ustawy, stanowiący słowniczek, rozróżnia dochód rodziny i dochód dziecka pozostającego pod opieką prawną. Już powyższe - jej zdaniem - wskazuje, iż ustawodawca postanowił, że dziecko pozostające pod opieką prawną nie wchodzi w skład członków rodziny, co potwierdza treść art. 2 pkt 16 ustawy.
Jednocześnie podała, że art. 7 ust. 9 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wskazuje, iż ustalając dochód dziecka pozostającego pod opieką prawną bierze się pod uwagę wyłącznie dochód dziecka. Zatem per analogiam nie bierze się pod uwagę dochodu opiekuna prawnego, bowiem pozostaje on bez znaczenia dla przyznania świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w objętym skargą orzeczeniu oraz powtarzając w pełni zawartą w nim argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrują sprawę zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom legalności, w kryteriach której odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrojów sądów administracyjnych - t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107).
Nie narusza ona bowiem prawa materialnego, ani też organy administracji nie uchybiły regułom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) jedynie stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa, skutkuje uwzględnieniem skargi.
Stan faktyczny sprawy zasadniczo jest bezsporny. W istocie problem ma charakter materialnoprawny.
Materialnoprawną podstawę odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia wychowawczego na małoletniego stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195 ze zm.) regulujące zasady udzielania świadczenia wychowawczego w wysokości 500 złotych na dziecko w rodzinie, które to świadczenie, stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy, przeznaczone jest na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb bytowych. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Cytowana regulacja znajduje potwierdzenie w art. 13 ust. 1 ustawy, który stanowi, że ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka. Zatem świadczenie to przysługuje opiekunowi prawnemu na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Uzupełniającym przesłankę "wychowania" jest art. 5 ust. 1 ustawy stanowiący, że świadczenie wychowawcze przysługuje w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie.
Osobą uprawnioną do świadczenia wychowawczego w świetle art. 4 ust. 2 ustawy jest m.in. opiekun prawny.
Skarżąca jest opiekunem prawnym dziecka umieszczonego w domu pomocy społecznej na podstawie stosownego skierowania (zaświadczenie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...]). Z urzędu wiadomo, że sprawuje taką opiekę także nad innymi dziećmi z tego domu, podobnie zresztą jak niektóre inne pracownice. W analogicznych sprawach tut. Sąd wydał już negatywne dla skarżących rozstrzygnięcia (zob. wyroki o sygn. akt IV SA/Gl 865/18 i IV SA/Gl 934/18).
Sąd w niniejszym składzie podziela zajęte w tamtych wyrokach stanowisko. Nie można tracić bowiem z pola widzenia, że świadczenie wychowawcze przysługuje opiekunowi prawnemu na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką na nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych. W związku z powyższym stwierdzić trzeba, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego z powodu wystąpienia negatywnej przesłanki z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy w wychowywaniu dzieci, gdyż dziecko objęte wnioskiem zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Definicję takiej instytucji zawiera art. 2 pkt 8 tej ustawy, który zalicza do nich m.in. dom pomocy społecznej. Usytuowanie prawne domów pomocy społecznej w całości systemu wynika z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 2134). Zgodnie z art. 58 ust. 1 tej ustawy dom pomocy społecznej w całości pokrywa wydatki związane z zapewnieniem całodobowej opieki mieszkańcom oraz zaspokajaniem ich niezbędnych potrzeb bytowych i społecznych. Umieszczenie w domu pomocy społecznej wyklucza więc spełnienie przez skarżącą podstawowej przesłanki przyznania świadczenia wychowawczego, jakim jest przeznaczenie tego świadczenia na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy), gdyż cel ten, w zakresie objętym tym przepisem, jest realizowany przez dom pomocy społecznej. Z materiału dowodowego wynika, że decyzją Prezydenta Miasta C. ustalono, iż odpłatność na Dom Pomocy Społecznej w S. ponosi Gmina C. Już z tego względu można także mówić o wystąpieniu negatywnej przesłanki z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy, według którego świadczenie wychowawcze nie przysługuje jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej.
Dokonując jednak dalej szerszej wykładni tego przepisu w kontekście definicji instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie z art. 2 pkt 8 ustawy o pomoc, to do tego rodzaju instytucji zalicza się dom pomocy społecznej, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatnie pełne utrzymanie. Właśnie z powodu umieszczenia w tym katalogu domu pomocy społecznej konieczne jest nadanie temu przepisowi racjonalnego sensu.
Mianowicie, jak już wskazano, pojęcie domu pomocy społecznej można rozumieć tylko zgodnie z ustawą o pomocy społecznej. Tymczasem zakłada ona odpłatność za pobyt w takim domu (art. 60 i 65 ust. 2). Gdyby tą zasadę odpłatności uznać za przeciwieństwo nieodpłatnego pełnego utrzymania, z omawianej definicji z art. 2 pkt 8 ustawy o pomocy, to wymienienie w niej domu pomocy społecznej byłoby bezprzedmiotowe, ewentualnie z hipotetycznym tylko wyjątkiem prowadzenia domu przez podmiot całkowicie filantropijny, co nie powinno rzutować na rozumienie tego przepisu. Dlatego też warunek zapewnienia nieodpłatnie pełnego utrzymania należy interpretować albo w ten sposób, że dom pomocy społecznej zapewnia pełne utrzymanie i przyjęcie do niego nie jest uzależnione od wniesienia opłaty, a odpłatność jest rzeczą wtórną, ustalaną zgodnie z regułami ustawowymi, albo też w taki sposób, że chodzi o nieodpłatność tylko ze strony osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze. Oba te warianty mogą być brane pod uwagę, przy czym w niniejszej sprawie Sąd nie musiał zdecydowanie odpowiedzieć się za jednym z nich, bowiem przy ustaleniu, że skarżąca nie ponosi odpłatności za pobyt podopiecznego w domu pomocy społecznej, oba te warianty mają do niej zastosowanie, co stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy, wyklucza przyznanie jej świadczenia wychowawczego, niezależnie od przyczyny odnoszącej się do art. 4 ust. 1 tej ustawy, o której była mowa wcześniej.
Skoro wyznacznikiem uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego przez podmioty uprawnione jest sprawowanie opieki na małoletnim dzieckiem utożsamiane z jego wychowywaniem, a o kształcie prawa do uzyskania świadczenia w ramach programu "Rodzina 500+" decydują łącznie przesłanki podmiotowo- przedmiotowe, to wobec umieszczenia małoletniego w domu pomocy społecznej, gdzie sprawowana jest nad nim opieka, zasadnie organy uznały, że w przypadku skarżącej nie zostały spełnione przesłanki przedmiotowe wobec nie spełniania przez skarżącą warunków określonych w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy państwa wychowywaniu dzieci.
Podnoszone w skardze zarzuty w zakresie naruszenia przepisów postępowania oraz błędów w ustaleniach faktycznych należ uznać za chybione. Orzekające w sprawie organy ustaliły wszystkie istotne okoliczności sprawy i dokonały prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W tym stanie rzeczy nie można, zdaniem składu orzekającego, skutecznie zarzucić naruszenia prawa, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie dopatrzył się też skład orzekający naruszenia zasad postępowania administracyjnego czy przepisów prawa materialnego, a zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło