II SA/Gl 552/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonania określonych robót budowlanych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: 1) zwolnić skarżącą z wpisu od skargi w części przekraczającej 200 zł 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł w oparciu o treść § 2 ust.3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi, J. S. na druku urzędowego formularza wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W druku tym wskazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny ze względu na niskie dochody. Z zawartych w druku PPF informacji wynika, że wnioskodawczyni zamieszkuje w budynku mieszkalnym o pow. [...] m2 wraz z pełnoletnim, niepracującym synem. W skład jej majątku wchodzi również nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Skarżąca utrzymuje siebie i syna ze świadczenia emerytalnego uzyskiwanego w kwocie 1203 zł netto miesięcznie. Do druku formularza J. S. dołączyła potwierdzenie przelewu (obrazujące wysokość uzyskiwanej emerytury), dowód uiszczenia należności za energię elektryczną, zaświadczenie o tym, że jej syn jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku oraz rachunki za lekarstwa. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) zasady odpłatności postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Okoliczności powołane przez skarżącą pozwoliły ustalić, że jej wniosek nie zasługuje na uwzględnienie w całości. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Wysokość dochodu uzyskiwanego przez J.S. pozwala na poniesienie kosztów sądowych w części. Wpis od skargi wynosi w niniejszej sprawie 500 zł i co należy wyraźnie podkreślić, że jest to zasadniczy wydatek na tym etapie postępowania sądowego. Jego wysokość w zestawieniu z emeryturą skarżącej pozwala przyjąć, że jego uiszczenie mogłoby w znaczący sposób uszczuplić jej miesięczny dochód. W związku z tym uznano, że wnioskodawczyni będzie w stanie uiścić część wpisu, tj. kwotę 200 zł. Oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie pod uwagę wzięto fakt, iż wysokość dochodu J.S. pozwala na utrzymanie się dwóch osób i ewentualne poniesienie kosztów sądowych, w tym również wpisu od skargi we wskazanej wyżej wysokości. Co do zasady mogą na nie składać się opłata kancelaryjna za sporządzenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem oraz wpis od skargi kasacyjnej. Należy przy tym podkreślić, że są to wydatki o charakterze przyszłym oraz potencjalnym, a więc uzależnione od wyniku postępowania, którego na obecnym etapie nie sposób przesądzić. Nie wiadomo ponadto z jakich powodów syn skarżącej nie podejmuje zatrudnienia. Sytuacja, w której [...]letni mężczyzna pozostaje na utrzymaniu matki nie należy to typowych i wypada oczekiwać, że podejmie on kroki zmierzające do znalezienia zatrudnienia i udzielania wsparcia matce chyba że jest to niemożliwe z przyczyn obiektywnych, np. związanych ze stanem zdrowia tej osoby. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.