II SA/Gl 552/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. W dniu 5 maja 2011 r. do Urzędu Miejskiego w S. wpłynął wniosek H. M.i M. M. o wymeldowanie z pobytu stałego w mieszkaniu przy ul. [...] w S. B. M. We wniosku podano, że B. M. nie mieszka w lokalu od [...] r. Wyprowadził się z własnej woli, przebywa w domu rodzinnym w D. przy ul. [...]. W lokalu pozostawił część swoich rzeczy, posiada do niego klucze. Z dołączonych do wniosku dokumentów wynika, że wnioskodawcom przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do mieszkania, którego wniosek dotyczy. W reakcji na zawiadomienie o wszczęciu postępowania B. M. podał, że w lokalu mieszkał od 1981 r., kiedy jego brat M. M. wraz z rodziną wyjechał do [...]. W lokalu mieszkał legalnie. Aktualnie opiekuje się swoją chorą matką, będącą po amputacji nogi i nie mogącą samodzielnie funkcjonować. Wskazał, aby korespondencje kierować na adres w D. przy ulicy[...]. Po zawiadomieniu strony o planowanych oględzinach, w piśmie z 6 czerwca 2011 r. B. M. podniósł, że oględziny nie są dopuszczalne z powodu naruszenia w ten sposób dóbr osobistych i prywatności. Nadto podał, że brat w czasie wizyty w Polsce wymienił zamki w drzwiach nie informując go o tym fakcie, wobec czego nie posiada kluczy do mieszkania. Podał też, że posiada pełnomocnictwo brata i jego żony z 19 września 2006 r. do dokonania przekształcenia przysługującego im spółdzielczego prawa lokatorskiego do mieszkania na prawo własnościowe, z którego wynika że posiada prawo do tego lokalu. Do pisma dołączono kopię wskazanego pełnomocnictwa oraz kopię przydziału z 21 stycznia 1981, w którym B. M. figuruje jako jedna z osób uprawnionych do zamieszkiwania w lokalu. W dniu 16 czerwca 2011 r. miały odbyć się zaplanowane oględziny lokalu, stawił się na nie B. M. Ponieważ lokal był zamknięty, spisano protokół. B. M. podał, że mieszkanie opuścił 5 lat temu, ale nie w sposób trwały. Przychodził do niego kilka razy w miesiącu, nocował i doglądał. W maju 2011 r. brat przyjechał do kraju i wymienił zamki do mieszkania i na korytarz. Podał, że nie wymelduje się z mieszkania, opuścił je ze względu na konieczność sprawowania opieki nad chorą matką. Do mieszkania obecnie nie ma kluczy. Protokół został przez B. M. podpisany bez uwag. W kolejnym piśmie z 4 lipca 2011 r. Bo. M. zwrócił się o wymeldowanie w mieszkania jego brata i jego rodziny, albowiem nie mieszkają w nim oraz o spowodowanie wydania mu kluczy do mieszkania. W związku z tym żądaniem przesłuchano B. M. w dniu 20 lipca 2011 r. i pouczono o konieczności wykazania się tytułem do lokalu w przypadku składania żądania wymeldowania. Pouczono także o możliwości złożenia pozwu do sądu powszechnego o przywrócenie naruszonego posiadania i wydania kluczy. W dniu 26 lipca 2011 r. odbyły się oględziny mieszkania, udostępnionego przez członka dalszej rodziny. W trakcie oględzin ustalono, że lokal wygląda na niużytkowany. Stoi w nim kilka mebli w kuchni i pokoju (lokal składa się z trzech pokoi), w dużym pokoju znajduje się kilka porozrzucanych ubrań. W mieszkaniu panuje bałagan (kurz). B. M. podtrzymał dotychczasowe twierdzenia, podał że rzeczy w mieszkaniu należą do niego, od maja są zmienione zamki i nie ma kluczy do mieszkania. Zapowiedział złożenie w ciągu 7 dni pozwu do sądu. Sąd Rejonowy w S. potwierdził, że w dniu 2 sierpnia 2011 r. wpłynęła sprawa z powództwa B. M. przeciwko M. M. i H. M. o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w S., sprawa jest na etapie uzupełniania braków formalnych. Pismem z 29 listopada 2011 r. SR potwierdził, że sprawa zawisła pod sygnaturą I [...], a rozprawa jest wyznaczona na [...] r. Decyzją z [...] r. Prezydent Miasta S. orzekł o wymeldowaniu B. M. z pobytu stałego w przedmiotowym mieszkaniu. W podstawie prawnej podano przepis art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu wskazano, że spełniona została przesłanka wymeldowania. B. M. nie mieszka w miejscu zameldowania. Fakt pozostawienia w lokalu części swoich rzeczy nie jest dowodem zamieszkiwania. Celem organu ewidencyjnego nie jest rozstrzyganie konfliktów rodzinnych, ale rejestracja miejsca pobytu. B. M. koncentruje swoje sprawy poza miejscem zameldowania, co potwierdza także fakt odbierania korespondencji pod innym adresem. Jeżeli powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania odniesie skutek, a strona zamieszka ponownie w lokalu, będzie mogła ponownie dokonać zameldowania. W odwołaniu od decyzji B. M. zarzucił, że jest ona bezpodstawna. Przesłanki wymeldowania dotyczą przede wszystkim M. M. i jego żony, którzy opuścili lokal 30 lat temu i mieszkają w [...]. Zamieszkanie z chorą matką jest normalnym zachowaniem syna, a w sądzie toczy się sprawa o przywrócenie posiadania, albowiem bez jego wiedzy doszło do wymiany zamków i pozbawienia dostępu do lokalu. Po uprzednim sprawdzeniu, że sprawa I [...] jest nadal w toku, zaskarżoną decyzją z [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wskazano na przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy i stwierdzono, że organ administracji nie bada uprawnień do lokalu, lecz jedynie fakt jego opuszczenia przez osobę zameldowaną, która nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Przedstawiono ustalony stan faktyczny i stwierdzono, że wnioski z niego wyprowadzone przez organ I instancji są prawidłowe. W szczególności podkreślono, że przedmiotowy lokal mieszkalny nie stanowi centrum życiowego B. M. Nie przebywa on w nim od 2006 r., a od maja 2011 r. został pozbawiony do niego dostępu. Okoliczności te zarówno przyznał sam zainteresowany, jak i potwierdza je materiał sprawy. Po wszczęciu postępowania o wymeldowanie B. M. złożył pozew o ochronę naruszonego posiadania. Żaden przepis nie uzależnia wydania decyzji administracyjnej przez organ ewidencyjny od uprzedniego rozstrzygnięcia powództwa. Organ jest zobowiązany do samodzielnej oceny przesłanek do wymeldowania wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie rozstrzygania i nie może czekać na zmianę tego stanu. O ile rozstrzygnięcie sądu poprzedza orzeczenie organu administracji, ten winien je uwzględnić, nie ma jednak podstaw do powstrzymywania się od wydania decyzji. Sam zamiar powrotu do mieszkania też nie uzasadnia utrzymywanie fikcyjnego stanu ewidencyjnego, nie można poprzestawać na samym zamiarze strony, znaczenie mają okoliczności uzasadniające taki zamiar lub też pozostające z nim w sprzeczności. Pozostawienie zaś rzeczy w mieszkaniu nie świadczy o zamieszkiwaniu i skoncentrowaniu w tym miejscu swoich interesów. W skardze do sądu administracyjnego B. M. podniósł, że wydana decyzja jest dla niego krzywdząca i niezrozumiała. W uzasadnieniu podał, że to jego brat z rodziną wyjechał z kraju w roku 1981, wobec niego spełnione są zatem przesłanki do wymeldowania. Nie jest wobec tego jasne, na jakiej zasadzie przyjęto wniosek brata i jego żony o wymeldowanie. Brat zrzekł się na jego rzecz praw związanych z własnością lokalu. W roku 2011 włamał się do mieszkania i bezprawnie wymienił zamki. Swoje stanowisko podtrzymał w piśmie procesowym z 2 kwietnia 2012 r. Podkreślił, że przez lata utrzymywał mieszkanie i ponosił opłaty, a brat przed wyjazdem oświadczył, że zrzeka się mieszkania na jego rzecz. Pominięto fakt, że w przydziale lokalu figuruje jako osoba uprawniona do zamieszkiwania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że wnioskodawcom przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do mieszkania, zatem mają oni interes prawny w sprawie i legitymację do złożenia wniosku. Na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego podał, że w Sądzie Okręgowym zapadł prawomocny wyrok oddalający powództwo skarżącego o przywrócenie naruszonego posiadania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 z zm.) przewiduje ewidencjonowanie przez właściwe organy miejsca pobytu osób, nakładając na te osoby obowiązek meldunkowy. Obowiązek ten polega, zgodnie z art. 4 ustawy, m.in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, jak i na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Regulacja ta jest pochodną funkcji, jaką spełnia z założenia ewidencja ludności. Jej zadaniem jest odnotowywanie miejsca pobytu poszczególnych osób. Należy podkreślić, że ewidencjonowanie miejsca pobytu osób, stałego lub czasowego, nie pozostaje w żadnym związku z rozstrzyganiem o prawie tych osób do lokali, w których przebywają. Argumenty podnoszone przez skarżącego wskazują, że wadliwie postrzega on instytucję zameldowania, jako mającą związek z uprawnieniem do lokalu czy rozstrzygającą o tytule do lokalu. W tych sprawach organy prowadzące ewidencję ludności nie podejmują rozstrzygnięć. W przypadku osoby opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego, obowiązek meldunkowy polega na dokonaniu wymeldowania (art. 15 ust. 1 ustawy). Jeżeli strona takiego obowiązku nie dopełni, wówczas zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podstawą zaskarżonej decyzji jest właśnie art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji, który stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Dla rozstrzygnięcia sprawy konieczne zatem było ustalenie, czy skarżący zamieszkuje pod adresem zameldowania. Do protokołu z dnia 16 czerwca 2011 r. podał, że mieszkanie opuścił 5 lat wcześniej, co wskazuje na rok 2006. Także w odwołaniu przyznał, że od kilku lat mieszka z matką wymagającą stałej opieki, wskazując że zachowanie taki powinno być zrozumiałe i jest naturalne w stosunkach rodzinnych. Jako adres odbioru korespondencji wskazał D. i istotnie pod tym adresem osobiście odbierał korespondencję. Oględziny lokalu potwierdziły, że nie jest on od dłuższego czasu zamieszkały, na co wskazuje stan higieniczny lokalu. Stwierdzono obecność mebli w mieszkaniu i kilku porozrzucanych ubrań. Wyprowadzony na tej podstawie wniosek, że lokal nie jest zamieszkały, jest w ocenie Sądu prawidłowy i zgodny z zasadami doświadczenia życiowego. O zamieszkiwaniu nie świadczy pozostawienie w lokalu rzeczy, jeśli w towarzyszących okoliczności wynika, że rzeczy te nie są wykorzystywane w codziennym życiu i nie służą na bieżąco zaspokajaniu potrzeb bytowych. Jakkolwiek skarżący podnosił, że po zamieszkaniu z matką, bywał w mieszkaniu, to również ta okoliczność nie przeczy wnioskowi o zmianie miejsca zamieszkania. Z twierdzeń skarżącego wynika, że opiekował się mieszkaniem brata, wobec czego wizyty w nim i kontrolowanie jego stanu są jak najbardziej zrozumiałe, nie świadczą jednak o dalszym w nim, stałym zamieszkiwaniu. Biorąc pod uwagę przyczyny zamieszkania z matką, nie można też przyjąć, że zmiana miejsca pobytu ma charakter przejściowy i okresowy. Stan ten, w dacie wszczęcia postępowania, trwał już od pięciu lat i skarżący, co oczywiste, nie wskazywał daty ustania tego stanu. Z tych względów prawidłowo organy przyjęły, że zamiana miejsca zamieszkania nie może być zakwalifikowana jako tymczasowa. Skarżący nie zameldował się wszak na pobyt tymczasowy w mieszkaniu w D. Wskazać można w tym kontekście na przepis art. 8 ustawy, który nakłada na osobę zameldowaną na pobyt czasowy i przebywającą w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 3 miesiące obowiązek zameldowania się na pobyt stały, chyba że zachodzą okoliczności wskazujące na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego. Skarżący obowiązku meldunkowego nie dopełnił, a zmiana miejsca pobytu ze względu na stałą i codzienną opiekę nad pozbawioną możliwości samodzielnej egzystencji matką, trwająca od kilku lat, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do przeniesienia przez skarżącego jego miejsca stałego pobytu z S. do D. Jakkolwiek zmiana ta był zdeterminowana przez stan zdrowia matki, to jednak nie można uznać, że miała charakter przymusowy w tym sensie, że skarżący wbrew swej woli dokonał zmiany miejsca zamieszkania. Istotne dla sprawy jest, kiedy doszło do opisanej zmiany. Organ I instancji, uznając za wykazany fakt opuszczenia miejsca zameldowania, daty tej w uzasadnieniu swej decyzji nie sprecyzował, co niewątpliwie ze względu na przesłanki wydania decyzji o wymeldowaniu, stanowi wadliwość argumentacji. Uchybienie to usunął jednak na etapie postępowania odwoławczego organ II instancji, co ze względu na jego merytoryczne kompetencje w sprawie, było dopuszczalne. Nie doszło też w ten sposób do naruszenia ograniczenia z art. 136 k.p.a., data opuszczenia lokalu i zamieszkania z matką wynika bowiem z akt postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji i nie jest w sprawie sporna. Skoro do zmiany miejsca zamieszkania przez skarżącego doszło w roku 2006, to bez istotnego znaczenia dla sprawy jest dokonana przez uczestników postępowania wymiana zamków w roku 2011, skutkująca pozbawieniem skarżącego możliwości wejścia do lokalu. Z faktu wymiany zamków skarżący wywodzi zarzut, że został przymuszony do opuszczenia lokalu. Zarzut ten, w świetle powyżej przedstawionych argumentów, związanych z okolicznościami zamieszkania od roku 2006 z matką w D., jest pozbawiony znaczenia. Wymiana zamków pozbawiła skarżącego możliwości wejścia do mieszkania, ale nie była powodem, dla którego on mieszkanie opuścił. Ani nie miało to miejsca w roku 2011, ani też nie było spowodowane przymusem ze strony brata i jego rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sprawy, jak słusznie zauważył Wojewoda, nie zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia, czy pozbawienie skarżącego dostępu do mieszkania było bezprawne. Trafnie też zauważono w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, że ewentualne prawomocne orzeczenie przez sąd powszechny o nakazie przywrócenia naruszonego posiadania i zamieszkanie przez skarżącego w spornym lokalu przed wydaniem decyzji w sprawie, miałoby wpływ na jej rozstrzygnięcie, wówczas skarżący mieszkałby w miejscu zameldowania, co byłoby zgodne ze stanem ewidencji i wykluczałoby jego wymeldowanie. Stan taki jednak do daty wydania decyzji ostatecznej nie zaistniał, wobec czego orzeczenie o wymeldowaniu z pobytu stałego osoby, która w miejscu stałego zameldowana nie przebywa, jest zasadne i zgodne z art. 15 ust 2 ustawy. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.