II SA/Gl 553/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant starszy referent Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. Naczelnik Gminy w P. decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o wywłaszczeniu i odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość położoną w miejscowości M., gmina P., oznaczoną na mapie ewidencyjnej nr [...] jako działka nr 1 o pow. 3,0420 ha, stanowiącą własność L. i S. małż. S.. Nieruchomość ta została wywłaszczona w celu realizacji wysypiska śmieci w M. – S.. Wojewoda [...], na skutek wniosku L. i S. małż. S. decyzją z dnia [...]r.. nr [...] stwierdził nieważność w/w decyzji Naczelnika Gminy P. w części ustalającej wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Odmówił natomiast stwierdzenia nieważności tej decyzji w części dot. wywłaszczenia nieruchomości. Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] r. Wnioskiem z dnia [...] r. S. S. wystąpił do Wojewody [...] o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego – zakończonego ostateczną w/w decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] przekazał ten wniosek do załatwienia Staroście [...], według właściwości. Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez S. S. decyzja ta została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zarzucił, że nie wyjaśnione zostało, o jakie przesłanki strona opiera swoje podanie o wznowienie postępowania oraz, iż nie wezwano wnioskodawcy do sprecyzowania wniosku oraz przedłożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w celu wskazania spełnienia przesłanek do wznowienia postępowania. W konsekwencji zdaniem Wojewody [...] nie można było również stwierdzić, czy został zachowany termin do wniesienia podania określony w art. 148 § 1 k.p.a. Organ drugiej instancji w swojej decyzji wskazał ponadto, iż w postępowaniu pierwszej instancji pominięte zostało żądanie S. S. wniesione w piśmie z dnia [...] r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...]. Prowadząc ponownie postępowanie, zgodnie ze wskazówkami organu drugiej instancji, Starosta [...] pismem z dnia [...] r. wystąpił do S. S. o sprecyzowanie wniosku, poprzez wskazanie przesłanek wznowienia postępowania i przedłożenie na tę okoliczność odpowiednich dowodów, a także wskazania zachowania terminu do wniesienia podania. Zapytano również stronę, czy w dalszym ciągu wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...]r. nr [...]. W odpowiedzi na to wezwanie w dniu [...] r. S. S. złożył wniosek uzupełniający, w którym wskazał jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. W kolejnym piśmie z dnia [...] r. powołując się na podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. S. S. wyjaśnił, że przestępstwo popełnione przy wydawaniu przez Starostę [...] decyzji z dnia [...]r. polegało na tym, że dokonano waloryzacji odszkodowania, które miał zwrócić powołując się na treść art. 132 pkt 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami w sytuacji, gdy jego zdaniem przepis ten ma zastosowanie jedynie przy jednoczesnym zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, który to przypadek w jego sprawie nie zachodzi. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. ponownie odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia przedstawił szczegółowo przebieg dotychczasowego postępowania ze szczególnym uwzględnieniem stanowiska prezentowanego przez S. S.. Stwierdził Starosta, w oparciu o oświadczenie S. S. złożone w dniu [...] r., że w piśmie z dnia [...] r. nie żądał on przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji objętej jego żądaniem o wznowienie postępowania. Zdaniem organu strona pomimo wielokrotnych wezwań nie wskazała też żadnych okoliczności i nie powołała dowodów wskazujących na wystąpienie przesłanek wznowieniowych z art. 145 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. W tej sytuacji trudno też przyjąć zdaniem Starosty, że wniosek o wznowienie złożony został w terminie o jakim mowa w art. 148 k.p.a. W zażaleniu na to postanowienie S. S. zarzucił, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu zażalenia stwierdził, że przez błędne zastosowanie przepisów w objętej wnioskiem o wznowienie decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., bezpodstawnie zobowiązano go do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, chociaż nie zwrócono mu wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda [...] zażalenia tego nie uwzględnił i wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], po zrelacjonowaniu dotychczasowego postępowania i przytoczeniu treści mających zastosowanie w postępowaniu wznowieniowym przepisów k.p.a. stwierdził, że Starosta realizując wcześniejsze zalecenia organu drugiej instancji, pismami z dnia [...]r. i [...]r. oraz na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] r., wzywał S. S. do sprecyzowania wniosku poprzez wskazanie przesłanek wznowienia postępowania i przedłożenia na te okoliczności odpowiednich dowodów, a także do wykazania zachowania terminu do złożenia wniosku. Jak wynika z udzielonych Staroście przez zainteresowanego odpowiedzi z dnia [...],[...],[...],[...]r., oraz wyjaśnień do protokołu w/w rozprawy, w jego ocenie podstawą do uznania, iż decyzja z dnia [...]r. znak [...] wydana została w wyniku przestępstwa jest fakt niesłusznego zobowiązania tą decyzją do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania – wypłaconego na podstawie decyzji Naczelnika Gminy P. z [...] r. nr [...]. Z powyższych odpowiedzi i wyjaśnień skarżącego wynika także, iż mimo, że posiadał wiedzę na ten temat nie skorzystał z przysługującego mu prawa odwołania od w/w decyzji do organu drugiej instancji, lecz swoje uwagi dotyczące niesłusznego zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania kierował w latach [...]–[...] do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, sądów administracyjnych, Sądu Najwyższego i Rzecznika Praw Obywatelskich. Dalej Wojewoda [...] stwierdził, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych oraz stanowiska doktryny wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. dopuszczalne jest, jeżeli łącznie zostaną spełnione trzy warunki: musi mieć miejsce fakt popełnienia przestępstwa, stwierdzony jest on prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu oraz pomiędzy wydaniem decyzji a popełnieniem przestępstwa istnieje związek przyczynowy. W ocenie organu nadzoru żaden z powyższych warunków nie występuje w niniejszej sprawie. Nadto zdaniem organu odwoławczego nie byłoby podstaw do wznowienia postępowania, również w przypadku gdyby nakaz zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania zawarty w decyzji z dnia [...] r. można było zaliczyć do wydania jej w wyniku przestępstwa, a to z tego względu, że wniosek o wznowienie złożony został z uchybieniem miesięcznego terminu przewidzianego w art. 148 k.p.a. Nie było także podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym podstawą wznowienia postępowania jest wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu. Taka przesłanka w niniejszej sprawie nie zachodzi, bowiem Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej nie podlegał wyłączeniu. Nadto wniosek o wznowienie postępowania w oparciu o tę przesłankę również został złożony z uchybieniem miesięcznego terminu przewidzianego w art. 148 k.p.a. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie Wojewody [...] S. S. wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi podtrzymał swoje wcześniej prezentowane w sprawie stanowisko co do bezpodstawnego zastosowania przez Starostę [...], przy wydawaniu decyzji odszkodowawczej z dnia [...] r., treści art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Działania organów administracji publicznej przy rozpoznawaniu jego sprawy uznał za nierzetelne i przewlekłe. W konsekwencji wniósł o merytoryczne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie stwierdzając w konkluzji, iż sformułowane w skardze zarzuty nie odnoszą się do zaskarżonego postanowienia a do objętej wnioskiem o wznowienie decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do jego wznowienia. Jak wynika z treści art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b, art. 147 i art. 148 k.p.a., koniecznymi przesłankami wznowienia postępowania na żądanie strony jest wykazanie przez wnoszącego żądanie (pomijając w niektórych sytuacjach żądanie oparte na treści art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., która to sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi), że żądanie opiera się na jednej z przesłanek ustawowych oraz wniesienie podania o wznowienie postępowania w ustawowym terminie. Dla stwierdzenia, że żądanie wznowienia postępowania jest oparte na jednej z ustawowych podstaw nie jest przy tym wystarczające wskazanie (powołanie się) jednej lub kilku takich podstaw przez wymienienie formułujących te podstawy przepisów k.p.a., ale faktyczne przywołanie okoliczności, które taką podstawę lub podstawy mogą stanowić. Temu wymaganiu również zdaniem Sądu skarżący nie uczynił zadość. Powołując się na podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. nie wskazał bowiem żadnych okoliczności, które mogłyby świadczyć, że objęta wnioskiem o wznowienie decyzja Starosty [...] z dnia [...] r. została wydana w wyniku przestępstwa. W żadnym bowiem razie nie może być uznany za przestępstwo fakt dokonania przy wydawaniu kwestionowanej decyzji interpretacji obowiązujących przepisów w sposób niekorzystny dla skarżącego, na którą to okoliczność jako przestępstwo skarżący się powołuje. Należy też podkreślić, że nawet gdyby przyjąć, że rzeczywiście nie powinno dojść do waloryzacji wcześniej wypłaconego skarżącemu odszkodowania to ta okoliczność nie stanowiłaby żadnej z podstaw wznowieniowych z art. 145 § 1 k.p.a. Gdy zaś chodzi o podstawę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. to skarżący w żaden sposób jej nie wyjaśnił i nie podał jakichkolwiek okoliczności wskazujących na możliwość wystąpienia w sprawie okoliczności o jakich mowa w art. 24, 25, i 27 k.p.a. W konsekwencji należało stwierdzić, że skarżący faktycznie nie powołał się i nie przytoczył podstaw wznowieniowych z art. 145 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. Podstawy te zostały wskazane przez niego tylko formalnie. Już ta okoliczność dawała organom orzekającym podstawę do odmowy wznowienia postępowania, a to zgodnie z treścią art. 149 § 3 k.p.a. Nadto podzielić trzeba stanowisko organów orzekających, że nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, iż żądanie wznowienia zostało oparte na prawidłowo wskazanych podstawach wznowienia z art. 145 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. to i tak należało odmówić wznowienia, gdyż żądanie to zostało zgłoszone z uchybieniem terminu o jakim mowa w art. 148 § 1 k.p.a. O oparciu objętej postępowaniem wznowieniowym decyzji odszkodowawczej z dnia 25 marca 2008 r. m. in. na treści art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, skarżący wiedział już bowiem w dacie kiedy została mu ona doręczona. Jeszcze zresztą przed jej wydaniem sprzeciwiał się waloryzacji odszkodowania wypłaconego mu na podstawie decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Gminy w P. z dnia [...] r. W dacie doręczenia decyzji z dnia [...] r. wiedział też skarżący przez kogo decyzja ta została wydana. Tym samym należałoby przyjąć, że już od daty uzyskania przez tę decyzję przymiotu ostateczności zaczął bieg określony w art. 148 § 2 k.p.a. termin do zgłoszenia wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o podstawy wznowienia, na które skarżący obecnie się powoływał Wobec powyższego należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z treścią art. 149 § 3 k.p.a. Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W związku z żądaniem skargi należy nadto stwierdzić, że w zasadnej odmowie wznowienia postępowania organy orzekające nie mogły ustosunkować się merytorycznie do stanowiska, iż przy wydawaniu decyzji objętej postępowaniem wznowieniowym, bezpodstawnie oparto się zdaniem skarżącego na treści art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym do tego poglądu skarżącego nie mógł się też ustosunkować Sąd w niniejszym wyroku. mw