II SA/Gl 553/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 294/25 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego p o s t a n a w i a odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 23 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 294/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 10 stycznia 2025 r. nr SKO.4106.503.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Pismem z 20 kwietnia 2026 r. M.B. wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego ww. wyrokiem z 23 lipca 2026 r. w związku z ogłoszeniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 25 marca 2026 r. w sprawie o sygn. akt SK 18/22. Wskazano, że podstawę wznowienia postępowania stanowi orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), tj. orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 25 marca 2026 r., sygn. akt SK 18/22 o niezgodności art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208, ze zm. – dalej u.ś.r.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., w zakresie, w jakim uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji - z art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 4 stycznia 2024 r. do 23 maja 2024 r. jako w ciągłości prawa nabytego do 31 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. Zaznaczyć należy, że problem dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania w sytuacji braku publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd w niniejszym składzie w tym względnie w pełni podziela stanowisko zawarte w postanowieniu NSA z 26 lutego 2026 r. sygn. akt I OSK 1653/25. W ślad zatem za ww. postanowieniem w pierwszej kolejności wskazać należy, że wznowienie postępowania jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a., Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Powołany przepis wskazuje zatem, że pierwszą czynnością Sądu jest wstępne badanie skargi o wznowienie postępowania na posiedzeniu niejawnym pod względem formalnym, tj. czy skarga została oparta na ustawowej podstawie wznowienia i czy została złożona w ustawowym terminie. Tylko łączne spełnienie obu przesłanek, o których mowa w art. 280 § 1 p.p.s.a. stwarza możliwość oceny zasadności skargi o wznowienie postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 294/25 została wniesiona w związku z wydaniem w dniu 25 marca 2026 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku o sygn. akt SK 18/22, a zatem oparta została na podstawie określonej w art. 272 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Istotne jednakże jest, że, w sytuacji określonej w art. 272 § 1 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 marca 2026 r., na który powołuje się skarżąca, do chwili obecnej nie został ogłoszony (opublikowany) w Dzienniku Ustaw, zgodnie z art. 190 ust. 2 i ust. 3 Konstytucji RP. Skoro więc powyższy wyrok Trybunału nie został ogłoszony (opublikowany) w Dzienniku Ustaw, to nie można przyjmować, że wyrok ten wywołał skutek prawny w postaci usunięcia z systemu prawnego niekonstytucyjnego rozumienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. (por. L. Garlicki, uwagi 7–10 do art. 190 [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, t. 5, stan prawny na dzień 1 sierpnia 2007, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2007, s. 8–11). W ocenie Sądu ogłoszenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w dzienniku urzędowym nie ma charakteru wyłącznie technicznego, lecz stanowi konstytucyjnie określony warunek jego wejścia w życie i wywołania skutków prawnych w sferze powszechnie obowiązującej. Do czasu ogłoszenia wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie uzyskuje przymiotu skuteczności normatywnej w porządku prawnym. Ponadto nie ma również podstaw do liczenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Należy mieć także na uwadze, że Trybunał Konstytucyjny jest tzw. ustawodawcą negatywnym, to jest może usuwać z systemu prawa normy uznane za niekonstytucyjne (por. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt Ts 248/13). Wykładnia przepisów dotyczących ogłaszania orzeczeń Trybunału musi zatem uwzględniać zasady ogłaszania przepisów prawa. Skoro zasadą jest, że warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie (art. 88 ust. 1 Konstytucji RP), to należy przyjąć, że warunkiem koniecznym usunięcia z systemu prawa normy uznanej przez Trybunał za niekonstytucyjną jest ogłoszenie orzeczenia Trybunału w taki sam sposób, w jaki zostały ogłoszone przepisy zawierające niekonstytucyjną normę. W ten sposób zostaje zrealizowana konstytucyjna zasada, że obywatele czerpią wiedzę na temat obowiązującego prawa z dzienników urzędowych. Z tą zasadą jest skorelowana zasada powszechnej znajomości prawa. Wobec powyższego, dopiero ogłoszenie wyroku Trybunału w dzienniku urzędowym nadaje mu moc powszechnie obowiązującą w znaczeniu formalnym i prowadzi do zmiany stanu obowiązywania norm w systemie prawa. Na gruncie art. 272 § 1 i 2 p.p.s.a. relewantne jest właśnie to zdarzenie – wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w rozumieniu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP. Ustawodawca wyraźnie powiązał początek biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie z "wejściem w życie" orzeczenia, a więc nie sposób utożsamiać tego momentu z wcześniejszym publicznym ogłoszeniem sentencji wyroku. Skoro ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został opublikowany w odpowiednim dzienniku urzędowym, a więc nie doszło do jego wejścia w życie w rozumieniu art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, to tym samym nie rozpoczął biegu termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. W tej sytuacji nie można bowiem przyjąć, że termin z art. 272 § 2 P.p.s.a. został zachowany, skoro nie zaistniało zdarzenie prawne inicjujące jego bieg. Tożsamy pogląd wyrażono w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2026 r. sygn. akt I OSK 1651/25 i I OSK 1660/25, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.