II SA/Gl 554/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi C. S. (S.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 22 listopada 2017 r. C. S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W jego motywach wskazał na konieczność sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, akcentując, że z uwagi na wiek oraz stan majątkowy, nie jest w stanie skorzystać z pomocy pełnomocnika ustanowionego z wyboru. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że posiada nieruchomość rolną o pow. około 5 ha (oświadczył przy tym, że nie prowadzi gospodarstwa rolnego z uwagi na wiek) oraz samochód osobowy marki [...] o wartości około 200 zł. Gospodarstwo prowadzi samotnie, gdyż jest wdowcem. Jedynym źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne w kwocie 2.100,00 zł netto. Pismem doręczonym skarżącemu w dniu 9 stycznia 2018 r. referendarz sądowy wezwał go do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień oraz nadesłanie dokumentów źródłowych, pouczając przy tym, że niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni oraz we wskazanym tam zakresie, potraktowane zostanie jako brak należytego wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). W tych ramach zobowiązano skarżącego do: 1) udokumentowania wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp.; 2) udokumentowania wysokości dochodów deklarowanych w druku PPF; 3) wskazanie w jaki sposób wykorzystywana jest nieruchomość o pow. 5 ha, o której skarżący wspomniał we wniosku i czy w związku z posiadaniem tego gruntu otrzymuje jakiekolwiek dopłaty ze środków wspólnotowych. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi do dnia dzisiejszego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. ustanowienie adwokata lub radcy prawnego - następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Podobnie art. 252 § 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Ze spostrzeżeń tych wynika, że minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego zawierającego wytyczne co do katalogu dokumentów źródłowych. Tymczasem skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w takim wezwaniu. Termin zakreślony dla dokonania tej czynności procesowej upłynął więc bezskutecznie w dniu 16 stycznia 2018 r. Analiza tego przypadku, ze szczególnym uwzględnieniem biernej postawy wnioskodawcy, pozwoliła skonstatować, że nie można skarżącego zakwalifikować do grona beneficjentów instytucji prawa pomocy. Nie osiągnięto bowiem stanu pewności co do tego, że nie będzie on w stanie pokryć kosztów sądowych związanych z udziałem profesjonalnego pełnomocnika. W niniejszym przypadku referendarz sądowy uznał, że dane zawarte w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Na podstawie tego oświadczenia nie jest przede wszystkim możliwe zbilansowanie dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego, co jest czynnością absolutnie niezbędną z omawianego punktu widzenia. Taki stan rzeczy uzasadnił zatem zastosowanie art. 255 P.p.s.a., który umożliwia wystosowanie do wnioskodawcy wezwania zawierającego wskazówki co do sposobu uzupełnienia wniosku. Wezwanie to pozostało jednakże bez odpowiedzi. Taki stan rzeczy skutkuje tym, że w dalszym ciągu nie są znane obciążenia budżetu domowego skarżącego. Wątpliwości może budzić także stan osobowy jego gospodarstwa domowego, wszak dostrzeżono, iż jeszcze na etapie postępowania administracyjnego korespondencja adresowana do skarżącego została odebrana przez jego wnuczkę. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę skarżącego, że do kręgu osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe należy zaliczyć te wszystkie osoby, które w jakikolwiek sposób współkształtują jego sytuację materialną i możliwości płatnicze, także poprzez partycypację w kosztach utrzymania rzeczonego gospodarstwa. Reasumując, skarżący nie wykazał, że w jego przypadku spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.