II SA/Gl 555/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2018 r. sprawy ze skargi " A" w W. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych oraz wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza na rzecz skarżącej od Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w G. kwotę 4991 (cztery tysiące dziewięćset dziewięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w G. na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej jako: "Prawo wodne") ustalił, w formie informacji rocznej, "A" S.A, za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 45 744,00 PLN (czterdzieści pięć tysięcy siedemset czterdzieści cztery), w tym: 1, 9 061,13 PLN (dziewięć tysięcy sześćdziesiąt jeden i 13/100 ) za pobór wód powierzchniowych, 2. 36 682,5 PLN (trzydzieści sześć tysięcy sześćset osiemdziesiąt dwa i 50/100) za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi Jednocześnie PGWWP Zarząd Zlewni w G. w informacji tej wskazało, że opłatę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w czterech kwartalnych ratach płatnych w następujących terminach: 1) za I kwartał - w terminie do 30 kwietnia 2018 r. w wysokości 11436,00 PLN (jedenaście tysięcy czterysta trzydzieści sześć), 2) za II kwartał - w terminie do 31 lipca 2018 r. w wysokości 11436,00 PLN (jedenaście tysięcy czterysta trzydzieści sześć), 3)za III kwartał - w terminie do 31 października 2018 r. w wysokości 11436,00 PLN (jedenaście tysięcy czterysta trzydzieści sześć), 4)za IV kwartał - w terminie do 31 stycznia 2019 r. w wysokości 11 436,00 PLN (jedenaście tysięcy czterysta trzydzieści sześć), Powołana informacja roczna została doręczona "A" S.A. w dniu [...] r. W dniu [...] r., z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art, 273 ust. 2 Prawa wodnego, "A" S.A. złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty za pobór wód powierzchniowych oraz wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustaloną w powołanej informacji rocznej. Reklamująca wskazała, że opłata została błędnie naliczona, ponieważ opłata stała została naliczona przy uwzględnieniu czasu wyrażonego w dniach w ilości 365 dni, maksymalnego strumienia pobieranej wody Q=0,0993 m 3 /s oraz maksymalnego strumienia zrzucanej wody Q = 0,402 m 3 /s, co zawyża wysokość opłat stałych za pobór i zrzut wody do kanałów i rzeki w stosunku do zapisów w operacie wodnoprawnym. PGW WP Zarząd Zlewni w G. nie uznał reklamacji "A" S.A. i zaskarżoną decyzją ustalił spółce opłatę stałą w wysokości wskazanej uprzednio w informacji rocznej. W uzasadnieniu organ wskazał, że adresat decyzji korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia znak [...] z dnia [...]r. wydanego przez Marszałka Województwa Śląskiego na szczególne korzystanie z wód - pobór wód powierzchniowych w ilości 357,48 m 3 /h (na terenie działania Zarządu Zlewni w G.), szczególne korzystanie z wód - zrzut pobranych wód (wykorzystanych do celów technologicznych) w ilości 1447,2 m 3 /h (na terenie działania Zarządu Zlewni w G.), co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego obowiązany jest ponosić opłatę za usługi wodne. Opłata stała w przypadku poboru wód została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250,00 PLN, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym w ilości 357,48 m 3 /h i wynoszącego po przeliczeniu 0,0993 m3/s. Opłata stała w przypadku zrzutu ścieków została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250,00 PLN, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym w ilości 1447,2 m 3 /h i wynoszącego po przeliczeniu 0,402 m3/s. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła "A" S.A. Domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła organowi administracji: I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: - art. 545 ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. 2017, ze zm.), (dalej: pr.w.) poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na zastosowaniu pn ustawy nowej (wskazanej powyżej) do stanu prawnego, do którego winny zostać zasto: przepisy obowiązujące poprzednio, z uwagi na fakt, iż decyzja - pozwolenie wodnoprawnego [...], z dnia [...] roku wydana przez Marszałka Województwa Śląskiego, stan podstawę wydania zaskarżonej decyzji, została wydana m.in. na podstawie ustawy wymienionej art. 545 ust. 3 pkt 7 pr.w., - art. 271 ust. 1 pkt 2 i 4, ust. 3 i 5, art. 400 ust. 8 pr.w. poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie art. 305 i 552 ust. 1 pkt 1 pr. w. co miało wpływ na wynik sprawy, polegające na dowolnej, wyłącznie profiskalnej wykładni przesłanki okresu korzystania przez skarżącą z wód na poziomie 365 dni z pominięciem ustalenia rzeczywistego okresu korzystania z wód zgodnie z r normy z art. 217 ust. 3 i 5 oraz art. 305 i 552 ust. 1 pkt 1 pr.w. wynikającego z pozwolenia wodnoprawnego, wskazującego na pobór wód oraz wprowadzania ścieków do wód trwające dla poszczególnych miejsc w okresie od 1-2 dni do 1-2 miesięcy oraz nie uwzględnienie istotnej okoliczności dla prawidłowego obliczenia opłaty oraz faktu niekorzystania przez skarżącą w 2018 roku z usług wodnych, łącznie prowadzące do rażąco wadliwego naliczenia opłat, - przepisu art. 35 ust. 1 i 3 pr.w. w związku z art. 7a. k.p.a. polegającego na błędnej gramatycznej pojęcia usługi wodnej, wymagającej ustalenia okresu rzeczywistego korzystania z takich usług przez skarżącą w ramach korzystania z wód oraz błędne przyjęcie iż sama gotowość świadczenia usługi podlega opłacie jak za usługę wodną. II. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 7, art. 7 a, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., oraz 21 pkt 2 i 4, ust. 3 i 5 pr.w. poprzez ich błędną wykładnię oraz niezastosowanie art. 305 i 552 ust, pr.w. mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to polegające na niewyczerpującym zebraniu całego materiału dowodowego i niewyjaśnieniu stanu faktycznego prawy, - pominięciu wbrew rygorom ort. 7 art. 77 art. 80 art. 107 § 3 k.p.a., ustalenia w oparciu o wydane pozwolenie wodnoprawne oraz operat wodnoprawny, wydanych na potrzeby realizacji inwestycji budowa gazociągu T.-K. o średnicy nie mniejszej niż [...], [...] km w jakim faktycznie okresie dojdzie do poboru wód powierzchniowych oraz wprowadzania ścieków dla ww. inwestycji, prowadzące do całkowicie sprzecznego z okolicznościami sprawy przyjęcia przez organ okresu korzystania w 2018 roku na poziomie 365 dni, a w konsekwencji do wydania zaskarżonej decyzji sprzecznie z powołanymi przepisami prawa, - naruszenie art. 8 i art. 107 § 1 pkt. 2, 4, § 3 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez nie wskazanie wyczerpującej postawy prawnej w tenorze decyzji, pozbawionej normy bezpośrednio odnoszącej się do sposobu obliczenia wysokości opłaty stałej, - naruszenie art. 107 § 1 pkt. 4 k.p.a. w zw. z art. 271 ust. 1 oraz art. 273 ust. 6 pr.w. a to poprzez nieuznanie reklamacji Skarżącego na Informację wydaną bez podstawy prawnej, albowiem podana w informacji podstawa prawna (art. 271 ust. 1 pr.w.) jest dalece ogólnikowa i nieprecyzyjna, uniemożliwiające jej interpretację. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 268 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566 ze zm.) opłaty za usługi wodne uiszcza się za: 1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych; 2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi; 3) odprowadzanie do wód: a) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, b) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast; W rozstrzyganej sprawie nie jest sporny fakt poboru wód oraz późniejszego odprowadzania ścieków przez skarżącą. Ta ostatnia kwestionuje jednak wielkość poboru i ilość dni w jakim to następowało. Takie same zarzuty dotyczą odprowadzania ścieków. Uzasadniła to treścią posiadanego pozwolenia wodno prawnego [...] z dnia [...] r. wydanego przez Marszałka Województwa Śląskiego oraz znajdującego się w posiadaniu organu operatu wodno prawnego. Po dokonaniu szczegółowej analizy akt administracyjnych, skargi i odpowiedzi na skargę tutejszy Sąd nie jest w stanie dokonać jakichkolwiek ustaleń, czy zarzuty skargi są zasadne. Pomimo złożenia przez skarżącą reklamacji, w której kwestionowano fakt i sposób naliczenia opłaty, w dalszym ciągu nie dołączono do akt sprawy przedmiotowego pozwolenia wodno prawnego ani operatu wodnoprawnego, co nie pozwala na podjęcie jakiejkolwiek weryfikacji decyzji i ustalenia sposobu rozumowania organu. Jeśli organ korzystał z bazy elektronicznej, to tak wyświetlone informacje nie mają charakteru dokumentu, brak jest też np. protokołu oględzin nośnika elektronicznego, z którego korzystano i treści tam zawartych, pozwalającego zapoznać się z takim pozwoleniem. Nie odniesiono się również w pełni do zarzutów z reklamacji, gdzie to kwestionowano prawidłowość naliczenia opłaty oraz podnoszono wadliwe ustalenie stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięć. Sąd nie może przy tym dokonywać ustaleń za organy, a jedynie ocenia prawidłowość przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Stan faktyczny nie został prawidłowo ustalony z powodów braków w dokumentacji, a kontrola zastosowania prawa materialnego następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu. Zatem kontrola przestrzegania przez organy administracyjne norm prawa materialnego może być przeprowadzona dopiero w ostatniej kolejności (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1981 r., sygn. SA 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7; T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 757 – 757). W konsekwencji należy uznać że organ administracji dopuścił się w sprawie naruszenia art. 7, 11, 77 §1, 80, 107 §3 k.p.a. co stwarza podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcie odpowiadało prawu materialnemu. Należy dokładnie odnieść się do wszystkich argumentów reklamacji i zebrać wszelkie niezbędne dokumenty w aktach sprawy, pozwalające na weryfikację rozstrzygnięcia, nie tylko przez Sąd, ale i samą stronę.