II SA/Gl 559/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 września 2017 r. sprawy ze skargi A. L. – K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. A.- M. L.- K., jako właścicielka nieruchomości oznaczonej nr 1 położonej w J. przy ulicy [...], zwróciła się do Prezydenta Miasta J. z wnioskiem o wydanie na podstawie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji o zobowiązaniu aktualnego użytkownika tych urządzeń do ich usunięcia. Wyjaśniła, że na wskazanej nieruchomości na początku lat 80-tych, kiedy nieruchomość była użytkowana przez jej Babcię J. K., która nie zezwoliła na stawianie słupów elektrycznych, zostały posadowione nieistniejące wcześniej urządzenia elektroprzesyłowe. Na ten stan rzeczy nie było także zgody samej wnioskującej po przejęciu nieruchomości po śmierci J. K. w [...]r. Dodała, że do chwili obecnej nie zostało udokumentowane i udowodnione, że urządzenia te wybudowane zostały na działce nr 1 zgodnie z prawem, a ze strony kolejnych przedsiębiorstw przesyłowych ("A", "B", czy "C") nie zostały poniesione żadne koszty na rzecz właściciela tej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta J., działając na podstawie art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego o wydanie decyzji w trybie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami zobowiązującej przedsiębiorcę przesyłowego - "C" S.A Oddział w B., do usunięcia urządzeń elektroenergetycznych z działki nr 1 w obw. [...]. J., będącej własnością A. L.- K.. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 124b cytowanej ustawy wskazując, że zgodnie z tym przepisem Starosta w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Z kolei w myśl art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 Kodeksu czyli żądanie o wszczęcie postępowania- zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Mając powyższe na uwadze Prezydent nie może spowodować wszczęcia wnioskowanego postępowania uregulowanego w art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Postępowanie w nim uregulowane dotyczy sytuacji, gdy na skutek sprzeciwu właściciela, wieczystego użytkownika nieruchomości (...) dostęp do nieruchomości w celu wykonania określonych prac jest niemożliwy. Nakaz udostępnienia nieruchomości skierowany jest właśnie do tych podmiotów, a nie do właściciela urządzeń, celem nakazania mu usunięcia urządzeń z nieruchomości. W trybie art. 124b ustawy właściciel nieruchomości nie dysponuje roszczeniem o nakazanie właścicielowi urządzeń ich usunięcia z gruntu. W zażaleniu na powyższe postanowienie A.- M. L. - K. wyraziła niezadowolenie z powodu braku wydania żądanej decyzji. W uzasadnieniu wyjaśniła, że głównym powodem złożenia wniosku jest fakt, że urządzenia te zostały niezgodnie z prawem, bez zgody i przy sprzeciwie każdoczesnego właściciela wybudowane w 1983 r., rozbudowane w 1990 r., a obecnie planowana jest ich modernizacja (a nie remont). Urządzenia znajdujące się obecnie na działce nr 1 to czterosłupowa stacja transformatorowa przy ulicy [...], słup A-owy, dwunożny, słup narożny wraz z linią napowietrzną linią średniego napięcia. Zostały one wzniesione, rozbudowane i modernizowane nielegalnie, bez wymaganej dokumentacji projektowo- technicznej, szczegółowych planów itp. W ocenie żalącej się treść wydanego postanowienia jest niejasna i wręcz dezinformującą. Nie można z niego wywnioskować, czy odmowa oparta została na niemożności wszczęcia postępowania z uwagi na wskazany tryb postępowania czy z uwagi na brak kompetencji po stronie organu administracji rządowej. W ocenie strony wydanie administracyjnego nakazu udostępnienia prywatnej nieruchomości spółce, która nielegalnie wybudowała i również niezgodnie z prawem eksploatuje - przy sprzeciwie właściciela działki - sporne odgałęzienie linii energetycznej z ważnymi urządzeniami, na wykonanie ich istotnej modernizacji - jest bezprawne. Dodała, że przy wydaniu tej decyzji wykorzystane zostały nieprawdziwe dane, nie przeprowadzono rzetelnej merytorycznej analizy, a nadto załączono fałszywe dokumenty (mapę zasadniczą J. z [...]r.). Zgłaszane także były zastrzeżenia co do kategorii i zakresu zamierzonych prac, gdyż wbrew opinii "C" nie zostały one sprecyzowane. Dlatego w ocenie strony żalącej się najlepszym rozwiązaniem skutkującym przywróceniem jej nieruchomości do stanu poprzedniego może być podjęcie postępowania o wydanie decyzji nakazującej właścicielowi urządzeń ich usunięcia, o co złożyła wniosek w niniejszym postępowaniu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwołał się do treści art. 124b ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stwierdzając, iż z literalnego brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że legitymowanym do wystąpienia z wnioskiem w tym trybie jest podmiot zobowiązany do wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii urządzeń przesyłowych. Materialnoprawna przesłanką umożliwiającą wszczęcie postępowania w sprawie decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości w celu przeprowadzenia czynności określonych w komentowanym przepisie jest brak zgody właściciela, lub wieczystego użytkownika oraz czynności te muszą dotyczyć urządzeń infrastruktury technicznej wymienionej w tym przepisie. Przepis ten przewiduje więc szczególny przypadek ograniczenia prawa własności lub wieczystego użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Tym samym właściciel nieruchomości nie posiada uprawnienia do wystąpienia w trybie art. 124b ustawy z roszczeniem o nakazanie właścicielowi urządzeń przesyłowych do ich usuwania z nieruchomości. Następnie przywołując art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego podniósł, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydaje się w przypadku gdy z wnioskiem wystąpi osoba nie będąca stroną bądź wystąpią inne uzasadnione przyczyny z powodu, których postępowanie nie może być wszczęte. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że przez: "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy brak w przepisach podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ wyjaśnił, iż analiza przepisu art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje, że jego adresatem jest podmiot zobowiązany do wykonania czynności związanych z konserwacją, remontem oraz usuwaniem awarii urządzeń przesyłowych - przedsiębiorca przesyłowy. W żadnym wypadku przepis ten nie uprawnia właściciela nieruchomości do żądania usunięcia urządzeń przesyłowych posadowionych na nieruchomości. Uzasadnia to więc odmowę wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Organ w końcu dodał, że ocena przyczyn odmowy wszczęcia postępowania w konsekwencji wydanie postanowienia o odmowie jest aktem formalnym, co powoduje, że organ administracji nie jest władny w zakresie formułowania wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Stąd też brak podstaw do analizy zasadności pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. L.- K. wniosła o uchylenie postanowienia Wojewody [...] i poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta J., zarzucając im naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia. W szczególności zarzuciła naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego gdyż w jej ocenie nie zostały podjęte wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Nie zastosowano też w sprawie art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i nie zebrano wyczerpującego materiału dowodowego. Rozwijając argumentację powtórzyła stan faktyczny przedstawiony we wniosku i odwołaniu, podkreślając, iż na jej działce nr 1 przy ulicy [...] w J. nielegalnie wybudowane zostały urządzenia przesyłowe. Pomimo tego aktualnie z wniosku obecnego ich właściciela "C" S.A|. Oddział w B. wydana została decyzja w trybie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, mimo braku zgody właściciela nieruchomości. Podkreśliła, iż nie zgadza się z twierdzeniem organów, że właściciel nieruchomości nie posiada uprawnienia do wystąpienia z roszczeniem o nakazanie przedsiębiorcy usunięcia z prywatnej działki urządzeń elektroprzesyłowych. Dodała, iż nie zostało należycie przedstawione na jakiej podstawie stwierdzono, że adresatem tego przepisu jest jedynie podmiot - inwestor przesyłowy, a nie może nim być właściciel nieruchomości. Zgodnie z art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego odmowa wszczęcia postępowania, które zostało wniesione przez stronę posiadającą przymiot strony w tej sprawie wymaga merytorycznego wskazania wszystkich ważnych, uzasadnionych przyczyn z powodu których postępowanie administracyjne nie może być podjęte. W niniejszym przypadku treść uzasadnienia nie jest wyjaśnieniem, lecz dezinformującym mataczeniem. Podkreśliła, że sprawa wymaga rzetelnego, całościowego wyjaśnienia. W świetle decyzji z dnia [...]r. najlepszym rozwiązaniem w ocenie skarżącej może być podjęcie postępowania i wydanie decyzji nakazującej właścicielowi urządzeń ich usunięcia z prywatnego gruntu. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, potrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto dodał, że przed Wojewodą w trybie zażaleniowym równolegle prowadzone było postępowanie dotyczące decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] r. zezwalającej "A" na wejście w teren w związku z remontem linii 6kV B. – C. na wymienionej nieruchomości i zostało ono zakończone postanowieniem z dnia [...] r., którym utrzymano w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wymienioną powyżej decyzją z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie jest w ocenie składu orzekającego zgodne z prawem. Przyjdzie zauważyć, że postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostało na podstawie art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 Kodeksu czyli żądanie o wszczęcie postępowania- zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały jednak w wymienionym przepisie skonkretyzowane. Nie może być jednak w tym zakresie wątpliwości, że mieścić się tu powinny sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taką sytuacją niewątpliwie będzie m.in. prowadzenie już postępowania administracyjnego w sprawie, wydanie w sprawie rozstrzygnięcia albo brak podstawy materialno- prawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Według obowiązujących przepisów wszczęcie postępowania w każdej sprawie jest uzależnione od wstępnej oceny, czy podmiot występujący z takim wnioskiem posiada legitymację do występowania w roli strony postępowania administracyjnego względnie czy nie zachodzi inna uzasadniona przyczyna, powodującą niemożność wszczęcia postępowania. Pierwsza z przesłanek nie zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca jest właścicielką działki nr 1 położonej w J. przy ulicy [...]. W niniejszej sprawie organ powołał się na drugą z przesłanek wskazanych w art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie "inne uzasadnione przyczyny" - tj. brak podstawy prawnej dla wszczęcia żądanego postępowania. Jest poza sporem, że na działce skarżącej nr 1 umieszczone są urządzenia elektroprzesyłowe. Jest także wiadome, że na podstawie przywołanego przez skarżącą przepisu - tj. art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami na wniosek obecnego właściciela tych urządzeń "C" S.A zobowiązano skarżącą do udostępnienia nieruchomości w celu przeprowadzenia ich konserwacji i remontu (- decyzja z dnia [...]r. Nr [...], której wprawdzie nie ma w aktach, ale wymienia ją skarżąca w swoich pismach). W toku niniejszego postępowania nie było celem ani zbadanie prawidłowości tej wydanej już decyzji, ani badanie jakiejkolwiek innej decyzji - m.in. dotyczącej legalności umieszczenia tychże urządzeń na działce skarżącej – m.in. kwestia wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r. Sprawy te stanowią odrębny przedmiot i powinny być rozpatrzone w odrębnych postępowaniach, ukierunkowanych na te właśnie problemy i zagadnienia. . Przedmiotem niniejszego postępowania, zakończonego kwestionowanym obecnie postanowieniem wydanym na podstawie art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego jest w praktyce odpowiedź, czy prawidłowo postąpiły organy odmawiając wszczęcia, na wniosek skarżącej, postępowania na podstawie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ten bowiem przepis skarżąca wyraźnie podała w złożonym wniosku domagając się wszczęcia takiego właśnie postępowania. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że wymieniony powyżej art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami dodany został do ustawy nowelizacją z dnia 24 września 2010 r. w celu umożliwienia zobowiązania właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, w drodze decyzji administracyjnej, do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania określonych czynności (związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów), gdy ten nie wyraża na to zgody. Tak więc przepis ten dodany został do ustawy o gospodarce nieruchomościami w celu ułatwienia, w przypadku braku zgody właścicieli nieruchomości, udostępniania ich nieruchomości dla wykonania konserwacji, remontu lub usunięcia awarii urządzeń przesyłowych. Nie jest to w żaden sposób przepis umożliwiający stronie przeciwnej – w tym przypadku właścicielom czy użytkownikom wieczystym nieruchomości - żądania usunięcia takich urządzeń z ich własności. Z literalnego brzmienia cytowanego przepisu jednoznacznie wynika, że podmiotem legitymowanym do wystąpienia z wnioskiem z art. 124b ustawy jest jedynie podmiot zobowiązany do konserwacji, remontu czy usuwania awarii przesyłowych (ust. 2 cytowanego przepisu). Reasumując, w rozpoznawanej sprawie odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy wniosek o wszczęcie postępowania dotyczy sprawy, która nie może być rozpoznana w określonym we wniosku trybie, gdyż na podstawie wskazanego przepisu właściciel nieruchomości nie może domagać się usunięcia urządzeń przesyłowych posadowionych na nieruchomości, jest w pełni zasadna. Jednoznacznie wynika to także z ust. 2 przywołanego artykułu, który stanowi wprost, że decyzję na podstawie tego przepisu wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1, czyli czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów. W stosunku do tego ostatniego fragmentu, podkreślić należy, że nie chodzi o usuwanie tych urządzeń na wniosek właściciela nieruchomości, ale wtedy, gdy istnieje taka obiektywna przyczyna, związana z prawidłowym funkcjonowaniem tychże urządzeń. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało uznać, że zaskarżone postanowienie, a także utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały zgodnie z art. 61a § 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa przez organ odwoławczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę.