II SA/Gl 56/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2008r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew i krzewów bez zezwolenia oddala skargę. Prezydent Miasta C. – ponownie rozpoznając sprawę po wcześniejszych decyzjach kasacyjnych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. – decyzją z dnia [...] roku nr [...], wymierzył S. M. karę pieniężną za usunięcie bez zezwolenia prezydenta miasta [...] sztuk drzew – [...] o obwodzie pni [...] i [...] cm oraz [...] m2 powierzchni krzewów [...], rosnących na nieruchomości przy ul. [...] w C., w wysokości [...] zł. Decyzja została wydana na podstawie art. 83 ust. 1 i 2, art. 85, art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i 7, art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92, poz. 880 z 2004 r.) oraz § 1 ust. 2 i § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 roku w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za niszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. nr 219, poz. 2229 z 2004 roku); § 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 października 2004 roku w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. nr 228, poz. 2306 z 2004 roku) i obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 18 października 2005 roku w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2006 (Mon. Pol. nr 62, poz. 861). Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej nastąpiło – jak to wynika z uzasadnienia wyżej wskazanej decyzji – po ustaleniu następującego stanu faktycznego. Decyzją nr [...] z dnia [...] roku nr [...] S. M. Firma [...] oraz M. K. i U. M – K. otrzymali zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działkach oznaczonych nr [...] i [...] położonych przy ul. [...] i [...] w C. oraz fragmentach działek [...] i [...] usytuowanych bezpośrednio przy granicy z sąsiednimi działkami nr [...] i [...]. Działka przy ul. [...] oznaczona nr [...] do dnia [...] roku stanowiła własność S. M., który dopiero w tej dacie wniósł ją jako wkład do spółki cywilnej (akt notarialny z [...] r.). W dniu [...] roku, a więc jeszcze przed aktem notarialnym z [...] roku S. M. wystąpił do organu I instancji z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na wycięcie [...] oraz żywopłotu powołując się na zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę projekt budowlany. Ponieważ kamienica przy ul. [...] w C. jest wpisana do rejestru zabytków wniosek został przekazany Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków. Organ ten po stwierdzeniu w dniu [...] roku (notatka urzędowa z tej daty) braku na działce nr [...] przy ul. [...] wskazanych we wniosku [...] i żywopłotu i istnieniu jedynie w miejscu ich posadowienia głębokich wykopów, decyzją z dnia [...] roku umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Oznacza to, że drzewa i krzewy zostały usunięte bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia przed dniem 1 grudnia 2005 roku. W trakcie prowadzonego postępowania, przewidzianego art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, ustalono w trakcie oględzin, że [...] o obwodzie pni [...] cm i [...] cm oraz krzewy [...] o łącznej powierzchni [...] m2 zostały usunięte [...] roku (oględziny z [...] roku) bowiem jak wynika z oświadczenia skarżącego – złożonego do protokołu oględzin – było to konieczne z uwagi na prace budowlane na nieruchomości [...], a w szczególności wykonanie fundamentów nowo budowanego obiektu. Zdaniem organu orzekającego powyższe faktyoraz treść odwołania skarżącego od uchylonej decyzji organu I instancji z dnia [...] roku potwierdzają, że skarżący jako inwestor zlecił usunięcie przedmiotowych drzew i krzewów z uwagi na terminowość wykonania inwestycji. Skoro zatem doszło do usunięcia drzew i krzewów bez zezwolenia, to właściciel nieruchomości ponosi odpowiedzialność za ten fakt na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody sprowadzający się do uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej, obliczonej na podstawie art. 89 ust. 1 w związku z art. 85 ust. 4 pkt 1 oraz art. 85 ust. 6 ustawy (w związku z faktem wpisania nieruchomości do rejestru zabytków). Kara pieniężna obliczana jest przy uwzględnieniu stawek opłat określonych w powołanych na wstępie rozporządzeniach. W odwołaniu (złożonym przez radcę prawnego) skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 77 kpa przez brak ustalenia kto dopuścił się wycinki drzew, czy wycinkę uzasadniała sytuacja zagrażająca zdrowiu i życiu pracowników budowlanych oraz naruszenie art. 83 ust. 1 i 2, art. 85, art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i 7 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody przez ich błędną interpretację i nałożenie kary na skarżącego – właściciela nieruchomości położonej przy ul. [...], podczas gdy wycinki drzew dopuściły się osoby trzecie, niezwiązane w żaden sposób ze skarżącym, a mianowicie mieszkańcy okolicznych kamienic, celem uzyskania drewna na opał. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania podając, że w najbliższym sezonie wegetacyjnym odtworzy zniszczony teren zieleni, zgodnie z art. 88 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji podając w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 1 i art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. W uzasadnieniu organ odwoławczy dał wyraz akceptacji dla ustaleń faktycznych organu I instancji i ich kwalifikacji prawnej. Podkreślił, że skarżący dwukrotnie, a mianowicie w czasie oględzin w dniu [...] roku i w odwołaniu od decyzji z dnia [...] roku podał, że drzewa i krzewy zostały usunięte z nieruchomości przy ul. [...] w związku z prowadzonymi robotami budowlanymi na tej nieruchomości. Dopiero w odwołaniu z dnia [...] roku skarżący podniósł, że drzewa i krzewy zostały usunięte przez osoby trzecie, a nadto, że w dniu [...] roku udostępnił plac budowy firmie "[...]". Udostępnienie nieruchomości firmie budowlanej nie stanowi przekazania posiadania nieruchomości i nie pozbawia skarżącego przymiotu posiadacza, także ewentualne zagrożenie bezpieczeństwa pracowników budowlanych istnieniem drzew, nie zwalnia od uzyskania pozwolenia na ich usunięcie. W sprawie nie ma zastosowania art. 88 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody bowiem dotyczy on umorzenia kary nałożonej za zniszczenie terenów zieleni, jeżeli posiadacz nieruchomości odtworzył ten teren w najbliższym sezonie wegetacyjnym. Definicja "terenów zielonych" została zawarta w art. 5 pkt 21 ustawy o ochronie przyrody i nie dotyczy drzew i krzewów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. M. powtórzył zarzuty odwołania, a więc naruszenia art. 7 w związku z art. 77 kpa i art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 8 i 12 kpa. W szczególności w uzasadnieniu skargi podkreślono brak ustaleń co do tego kto był posiadaczem działki przy ul. [...] i kto dopuścił się wycinki drzew i krzewów. W piśmie z dnia [...] roku skarżący podniósł, że organy orzekające nie ustaliły czy przedmiotowe drzewa i krzewy znajdowały się na działce nr [...] czy [...], co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia bowiem działka nr [...] nie należała (i nie należy) do skarżącego. W konsekwencji zgłoszonych zarzutów skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy nawiązując do argumentacji zaskarżonej decyzji postulował oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materię związaną z nakładaniem kar za wycinanie drzew i krzewów bez zezwolenia, w dacie usunięcia spornych drzew i żywopłotu jak i w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji (a także aktualnie), reguluje ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody. Stosownie do art. 83 ust. 1 tej ustawy usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem – do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Z przepisu tego wynika, że tylko posiadacz nieruchomości może uzyskać zgodę na wycięcie drzew, a więc tylko on może ponosić odpowiedzialność administracyjną za ich usunięcie bez pozwolenia. Oznacza to, że zastosowanie sankcji o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo o ochronie przyrody uwarunkowane jest dokonaniem ustalenia, że podmiot, który usunął drzewa i krzewy, mógł uzyskać zezwolenie na ich usunięcie. Nie ma podstaw do wymierzenia takiej kary osobie trzeciej, gdyż nie jest ona zobowiązana do utrzymywania we właściwym stanie drzew i krzewów rosnących na cudzej nieruchomości, a tym samym nie jest uprawniona do uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów z takich nieruchomości. Powyższy pogląd należy uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (II SA/OL 781/05, II SA/OL 780/05, NSA – OSK 1582/04 – "Wspólnota" nr 19, str. 42). Natomiast osoba trzecia z tytułu wycięcia drzew i krzewów z cudzej nieruchomości bez zgody właściciela, użytkownika wieczystego lub posiadacza może ponosić odpowiedzialność karną i odpowiedzialności cywilną z tytułu czynu niedozwolonego, z tym że spowodowanie wszczęcia w tym zakresie postępowania obciąża posiadacza nieruchomości, jako odpowiedzialnego za stan drzew i krzewów na niej rosnących. Jeżeli natomiast drzewa i krzewy zostały wycięte przez osobę trzecią (lub firmę) na zlecenie posiadacza nieruchomości, który nie posiadał zezwolenia na tę wycinkę, to ten posiadacz ponosi odpowiedzialność za czyny tych osób trzecich, a więc nie jest istotne czy posiadacz dokonuje wycinki osobiście (wyroki: II SA/Wr 317/06 i II SA/Lu 1062/05). Bez znaczenia dla bytu odpowiedzialności za usunięcie drzew lub krzewów pozostają motywy czy pobudki, jakimi kieruje się osoba usuwająca drzewo (krzew) ani jej stan świadomości co do bezprawności takiego działania (wyrok – II SA/Lu 33/07). Stanu bezprawności usunięcia drzewa (krzewu) nie likwiduje także stwarzenie przez to drzewo (krzew) zagrożenia dla bezpieczeństwa osób, taka bowiem sytuacja uzasadnia niezwłoczne powiadomienie stosownych służb np. straży pożarnej. W niniejszej sprawie – wbrew twierdzeniom skargi – organy orzekające dokonały wszystkich niezbędnych ustaleń, które warunkują nałożenia na posiadacza nieruchomości kary pieniężnej w związku z usunięciem [...] i [...] m2 [...]. Przede wszystkim ustalono, że drzewa te usunięto w [...] roku z nieruchomości przy ul. [...] w C. oznaczonej nr [...]. Działka ta do [...] roku stanowiła własność skarżącego. Fakt wycinki drzew w [...] roku potwierdził sam skarżący w czasie oględzin w dniu [...] roku i w odwołaniu od decyzji z [...] roku. Usytuowanie spornych drzew i krzewów na tej właśnie działce wynika z akt postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, w szczególności notatki z dnia [...] roku oraz dołączonej do wniosku skarżącego o wydanie pozwolenia na wycinkę z dnia [...] roku kopii części projektu budowlanego dotyczącej wycinki zieleni, gdzie na działce przy ul. [...] (działka nr [...]) oznaczono [...] i istniejący żywopłot, jako przeznaczone do usunięcia. Powyższe ustalenia w ocenie Sądu zostały dokonane bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i uprawniały organy orzekające do oceny późniejszych twierdzeń skarżącego dotyczących wycięcia drzew przez osoby trzecie, jako złożonych na użytek postępowania. Sama wysokość nałożonej kary nie była przez skarżącego kwestionowana, a dokonując z urzędu kontroli jej wyliczenia Sąd stwierdził, że odpowiada ona prawu. Mając na uwadze powyższą argumentację Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zatem skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.).