II SA/Gl 560/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi E. J. i K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji o rejestracji pojazdu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm. – zwana dalej ustawą Prawo o ruchu drogowym) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – zwana dalej KPA), zarejestrował na rzecz K. J. i E. J. samochód marki [...] nr nadwozia [...] i wydał między innymi dowód rejestracyjny nr [...] oraz tablice rejestracyjne nr [...]. Podstawą do wydania decyzji o rejestracji pojazdu był wniosek skarżących wraz z załączonymi dokumentami, w tym dowodem rejestracyjnym [...] wydanym przez Starostę [...] na rzecz M. P. oraz dokumenty nabycia przedmiotowego samochodu: umowa kupna – sprzedaży z dnia 11 czerwca 2008 r. zawarta pomiędzy M. P. a A. S., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą "A" w O., a także faktura VAT Marża z dnia [...]r., nr 1 wystawiona przez A. S. na rzecz E. i K. J.. Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta [...], mając za podstawę art. 145 § 1 pkt 8 KPA, wznowił postępowanie zakończone opisaną wyżej decyzją ostateczną z dnia [...]r., nr [...]. Wznowienie postępowania nastąpiło w związku z uchyleniem przez Starostę [...] decyzji własnej z dnia [...]r. wydanej w sprawie rejestracji przedmiotowego samochodu na rzecz M. P., odmową dokonania rejestracji tego pojazdu i unieważnieniem między innymi wydanego wcześniej dowodu rejestracyjnego nr [...]. Decyzją z dnia [...]r., nr [...]Starosta [...] uchylił swoją ostateczną decyzję z dnia [...]r., którą zarejestrował na wniosek K. J. i E. J. samochód osobowy marki [...], nr nadwozia [...]. Decyzją tą organ odmówił także zarejestrowania przedmiotowego samochodu. W podstawie prawnej orzeczenia organ wskazał art. 151 § 1 pkt 2 oraz art. 145 § 1 pkt 8 KPA w związku z art. 73 ust. 1 oraz art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu organ podał, że podstawą do wydania uchylonej decyzji z dnia [...]r. był wniosek K. J. i E. J. wraz z dokumentami wskazanymi w art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym dowód rejestracyjny nr [...]. Wobec wydania przez Starostę [...] ostatecznej decyzji z dnia [...]r. o uchyleniu decyzji z dnia [...]r. o rejestracji pojazdu na rzecz M. P. i wobec odmowy rejestracji rzeczonego pojazdu, dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne i karta pojazdu, złożone przez K. J. i E. J. wraz z wnioskiem o jego rejestrację, nie mogą stanowić podstawy do dokonania rejestracji przedmiotowego samochodu. Starosta podniósł, że zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela m.in. na podstawie dowodu własności pojazdu, karty pojazdu oraz dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Skoro zatem dowód rejestracyjny wydany przez uprzedni organ rejestrujący na podstawie decyzji tego organu został unieważniony i brak jest w obecnym stanie prawnym ważnego dowodu rejestracyjnego, to należało uznać, że w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8. W konsekwencji Starosta na podstawie art. 151 § 1 KPA uchylił swoją dotychczasową decyzję oraz rozstrzygnął o istocie sprawy odmawiając zarejestrowania przedmiotowego pojazdu. Odwołanie od tej decyzji wnieśli K. J. i E. J., domagając się bądź to jej uchylenia i umorzenia postępowania wszczętego na skutek wznowienia, bądź uchylenia jej w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu powołali się na naruszenie przepisów art. 7, art. 10, art. 77 § 1 oraz 107 § 1 i 3 KPA oraz art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Precyzując postawione zarzuty K. J. i E. J. podkreślili, że organ nie uwzględnił słusznego interesu obywateli poprzez uznanie za fakt oczywisty, że skutecznie nabyli oni prawo własności pojazdu, a ponadto przed wydaniem decyzji organ nie poinformował ich o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, czym naruszył art. 10 § 1 KPA. Dalej zarzucono, że decyzja została wydana bez rozpatrzenia całego materiału dowodowego, bowiem skarżący przedstawili również fakturę z dnia [...]r., do którego to dowodu organ nie odniósł się w treści uzasadnienia decyzji. Dowód ten potwierdzał zdaniem strony skuteczne nabycie prawa własności, zatem powinien być uwzględniony przez organ z urzędu jako dowód w sprawie. Skarżący zakwestionowali również treść decyzji wskazując na obligatoryjne elementy, których doręczona im decyzja organu pierwszej instancji nie zawierała, nie wskazano bowiem stron postępowania, a ponadto w uzasadnieniu faktycznym nie rozstrzygnięto czy skarżący są właścicielami pojazdu czy też nie. Dalej podniesiono, że uzasadnienie prawne nie zostało sporządzone należycie, gdyż organ ograniczył się do podania jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia art. 72 ustawy Prawo o ruchu drogowym bez jej wyjaśnienia. Zdaniem skarżących naruszono również przepis art. 72 tej ustawy, gdyż nie daje on uprawnienia organowi do odmowy rejestracji pojazdu w sytuacji, kiedy poprzedni dowód rejestracyjny, a właściwie decyzja, na podstawie której został on wydany, została uchylona. Organ powinien w takim przypadku sprawdzić, czy wnioskującym przysługuje prawo własności, samo bowiem powołanie się na treść art. 72 ust. 1 (podano art. 77 ust. 1) nie daje organowi podstaw do odmowy rejestracji. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że nie może budzić wątpliwości wystąpienie w sprawie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 8 KPA, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowania, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Uprzednia decyzja Starosty [...] o zarejestrowaniu pojazdu, na podstawie której orzekał następnie Starosta [...], została uchylona, stąd prawidłowo organ pierwszej instancji wznowił postępowanie administracyjne i wydał decyzję, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 2 KPA. Motywując rozstrzygnięcie o odmowie zarejestrowania pojazdu, organ podniósł, że poprzednia rejestracja pojazdu ma znaczenie przy dokonywaniu następnej rejestracji na rzecz nowego właściciela. Zgodnie bowiem z art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, osoba chcąca zarejestrować pojazd powinna przedstawić szereg dokumentów m.in. wcześniej wydany dowód rejestracyjny. Samochód marki [...] był poprzednio zarejestrowany przez Starostę [...] na rzecz M. P. i wnioskujący dołączyli poprzedni dowód rejestracyjny do swojego wniosku o rejestrację, a następnie w oparciu o te dokumenty Starosta [...] dokonał kolejnej rejestracji pojazdu na rzecz skarżących. Jednak dowód rejestracyjny wydany na podstawie decyzji Starosty [...] został unieważniony ostateczną decyzją tego organu z dnia [...]r., a zatem istniała przesłanka prowadząca nie tylko do uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu, ale także do odmowy jego zarejestrowania. Dalej organ odwoławczy podkreślił, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1415/10, że dołączone do wniosku o rejestrację pojazdu dokumenty, które nie odzwierciedlają stanu prawnego pojazdu, nie mogą być podstawą do jego zarejestrowania, zatem organ rejestrujący nie ma możliwości w takim przypadku wydać decyzji spełniającej żądanie strony. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodzili się K. J. i E. J. wnosząc w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. W uzasadnieniu skarżący powtórzyli częściowo argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 7, 10, 77 § 1 KPA oraz art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ponownie wskazali, że organ nie uwzględniając słusznego interesu obywateli pominął bezsporny fakt, że skarżący skutecznie nabyli prawo własności pojazdu, zatem brak było podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] r. i odmowy rejestracji pojazdu. Podtrzymano również zarzut naruszenia art. 10 KPA poprzez niepoinformowanie stron postępowania o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału czy też zgłoszonych dowodów przed wydaniem decyzji, czego nie dopełniły organy administracji obu instancji. Powołując się na art. 77 § 1 KPA skarżący podkreśli również, że organ nie rozpatrzył całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, upełnie pomijając przedstawiony przez nich dowód zakupu pojazdu z dnia 21 sierpnia 2008 r. Zdaniem strony skarżącej dowód taki powinien być przez organ uwzględniony z urzędu jako dokument potwierdzający skuteczne nabycie prawa własności, szczególnie w przypadku, kiedy odpadła inna podstawa rejestracji pojazdu (uprzednio wydany dowód rejestracyjny nr [...]). Skarżący zakwestionowali również zastosowaną przez organ wykładnię przepisu art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wskazując, że w przypadku uchylenia decyzji, w oparciu o którą został zarejestrowany pojazd, winno się w pierwszej kolejności ustalić, czy przysługuje stronie prawo własności pojazdu. Powołany wyżej przepis nie daje bowiem - zdaniem skarżących - uprawnienia organowi do odmowy rejestracji pojazdu, zatem został on przez ten organ niewłaściwie zastosowany, co niewątpliwe miało wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i odwołało się do argumentacji, jaką zaprezentowało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...]r. skarżący podnieśli, że przed Sądem Rejonowym w W. toczy się postępowanie sądowe przeciwko Powiatowi [...] w sprawie o ustalenie, że prawo własności samochodu marki [...] przysługuje K. J. i E. J.. W opinii skarżących w sprawie wypełnione zostały przesłanki wymienione w art. 169 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z póżn. zm.), zatem prawdopodobne jest, że rozstrzygnięcie będzie dla nich korzystne. Na rozprawie, która miała miejsce w dniu 29 listopada 2012 r. skarżący przedstawili kopię wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 13 września 2012 r. potwierdzającego, że K. J. i E. J. uzyskali własność samochodu osobowego marki [...] rok produkcji [...] numer nadwozia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Wniesiona skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja pozostaje w zgodzie z przepisami prawa materialnego oraz nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. – zwana dalej p.p.s.a.). Skarżącym należy wyjaśnić, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wskazać należy również, że sąd uwzględnia stan faktyczny i prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W sprawie bezspornym jest, że decyzja Starosty [...] z dnia [...]r., nr [...]orzekająca o zarejestrowaniu pojazdu marki [...] na rzecz M. P., na podstawie której wydano dowód rejestracyjny nr [...], została wyeliminowana z obrotu prawnego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...]r. Organ ten uchylając własną decyzję jednocześnie odmówił rejestracji pojazdu i unieważnił wydany wcześniej dowód rejestracyjny. Skarżący nie kwestionują również, że ten dowód rejestracyjny został przez nich dołączony do wniosku z dnia [...]r. o zarejestrowanie pojazdu, a zatem stanowił on jeden z dokumentów traktowanych przez organ jako podstawa do wydania decyzji z dnia [...]r. o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz K. J. i E. J. W tym miejscu podkreślić należy, że ustawodawca co prawda w art. 16 § 1 KPA zawarł zasadę trwałości decyzji administracyjnych, zgodnie z którą decyzje, od których nie przysługuje odwołanie w toku instancji, są ostateczne, jednak jednocześnie wskazano, że wzruszenie takich aktów może nastąpić w trybie określonym przez ustawę. Takim szczególnym trybem jest wznowienie postępowania, opisane w art. 145 § 1 KPA. Instytucja ta ma na celu usuwanie wad, jakimi są obarczone ostateczne decyzje administracyjne czy wręcz eliminację takich orzeczeń z obrotu prawnego w przypadku zaistnienia ustawowych przesłanek takiego rozstrzygnięcia. Orzekające w sprawie organy obu instancji powołały się w swoich decyzjach na przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 8 KPA. Na podstawie tego przepisu wznawia się postępowanie administracyjne, jeżeli decyzja ostateczna została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że wydana w dniu [...]r. decyzja Starosty [...]o rejestracji na rzecz K. J. i E. J. samochodu marki [...] została oparta na wcześniejszej decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., a ściślej na wydanym na jej podstawie dowodzie rejestracyjnym o numerze [...]. Dowód rejestracyjny spełnia dwojakiego rodzaju rolę: potwierdza wydanie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu oraz jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie zarejestrowanego pojazdu do ruchu, co wynika wprost z przepisów art. 71 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Dokument ten stosownie do § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 186, poz. 1322 z późn. zm.) właściciel pojazdu jest zobowiązany dołączyć do wniosku o rejestrację pojazdu. Przeprowadzona analiza przepisów nie pozostawia wątpliwości, że uchylenie w wyniku wznowienia postępowania decyzji administracyjnej, na mocy której pojazd został zarejestrowany pociąga za sobą anulowanie dowodu rejestracyjnego, który stanowił potwierdzenie wydania decyzji o zarejestrowaniu, co zresztą wynika bezpośrednio z decyzji Starosty [...] z dnia [...]r., w której organ ten unieważnił wydany wcześniej dowód rejestracyjny o numerze [...]. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest zatem konieczność wznowienia także postępowania, w którym podmiot ubiegający się o kolejną rejestrację pojazdu przedłożył taki unieważniony później dowód rejestracyjny. Związek pomiędzy tymi decyzjami jest bowiem oczywisty, jedna decyzja stanowi podstawę drugiej i ma w niej uzasadnienie. Sąd uznał, że skoro Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. uchylił swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie o rejestracji przedmiotowego samochodu, to zarazem odpadła podstawa decyzji Starosty [...]z dnia [...]r. o rejestracji pojazdu na rzecz K. J. i E. J.. W takiej sytuacji zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 8 KPA i zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 KPA należało uchylić decyzję o rejestracji pojazdu na rzecz skarżących. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo również odmówiły dokonania rejestracji przedmiotowego samochodu na rzecz strony, bowiem skarżący nie przedstawili ważnego dowodu rejestracyjnego pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym), jak również dowodu własności pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt 1 tej ustawy). Za dowód własności nie mogą zostać uznane ani umowa z dnia 11 czerwca 2008 r., zawarta pomiędzy M. P. a A. S., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą "A" w O., ani faktura VAT Marża z dnia [...]r., nr [...]wystawioną przez A. S. na rzecz E. i K. J., zważywszy na treść wyroku Sądu Rejonowego dla K. z dnia [...]r. o sygn. akt [...]. Celem prowadzenia rejestrów jest odzwierciedlenie istniejącego stanu prawnego, a nie jego modyfikowanie. Z tej racji ani sądy administracyjne, ani tym bardziej organy administracji nie są władne rozstrzygać o prawie własności, spełnieniu przesłanek z art. 169 kodeksu cywilnego czy też o innych zagadnieniach z tym związanych. Sprawy te rozstrzyga się bowiem w postępowaniu cywilnym, należącym do właściwości sądów powszechnych. Rolą organów administracji jest jedynie nanoszenie zmian w stanie prawnym do odpowiedniego rejestru. Dokumenty, na podstawie których organ administracji dokonuje wpisu muszą być nie tylko formalnie autentyczne, lecz przede wszystkim winny potwierdzać niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Skarżący na dzień wydania decyzji nie przedstawili dowodu, z którego wynikałaby, że są oni właścicielami pojazdu marki [...] nr nadwozia [...]. Samo wszczęcie postępowania przed sądem powszechnym (dołączony do pisma procesowego z dnia [...] r. pozew jest datowany na dzień [...]r.) i przekonanie skarżących o pozytywnym wyniku sprawy nie wiąże organu administracji. Decyzja o zarejestrowaniu pojazdu zgodnie z wnioskiem skarżących nie mogłaby być zatem wydana. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że zaskarżona decyzja nie narusza także art. 7 KPA. Uwzględnienie przez organ administracji publicznej słusznego interesu obywatela może mieć miejsce w przypadku, gdy ustawodawca pozostawił sposób rozstrzygania w sprawie uznaniu organu administracji publicznej. W przypadku decyzji związanych, do których z całą pewnością zaliczyć należy orzeczenia w przedmiocie rejestracji pojazdów, organ nie dysponuje jednak "luzem decyzyjnym" pozwalającym na uznanie słusznego interesu obywatela. Dostrzec też należy, że omawiany przepis KPA nakłada na organy administracji publicznej także obowiązek stania na straży praworządności. Jakkolwiek można zgodzić z zarzutem naruszenia art. 10 KPA i wyrażoną tam zasadą zapewnienia stronom czynnego w postępowaniu, to zarzut ten mógłby odnieść skutek, gdyby uchybienie to uniemożliwiło skarżącym dokonanie konkretnych czynności procesowych, w szczególności pozbawiło możliwości przedstawienia posiadanego dowodu dotyczącego własności pojazdu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 431/12). Jednak jak wynika z akt sprawy skarżący nie dysponowali takim dowodem w czasie, kiedy toczyło się postępowanie przed organem pierwszej czy drugiej instancji, nie przedstawili go bowiem ani w odwołaniu od decyzji ani w skardze do sądu administracyjnego. Strony powoływały się jedynie na uprawnienia wynikające z domniemania prawnego i oczekiwali od organów, że same przesądzą o istnieniu przysługującego im prawa własności, co nie mogło odnieść skutku. Dopiero na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. skarżący złożyli kopię nieprawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla K. o ustaleniu na ich rzecz prawa własności. W ocenie Sądu zatem brak zawiadomienia o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków nie miał wpływu na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu w oparciu o art. 151 p.p.s.a.