II SA/Gl 562/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie o warunki zabudowy terenu w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżącego z wpisu od skargi, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, M. P. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Skarżący powołał się przy tym na trudną sytuację materialną, która uniemożliwia mu zebranie środków pozwalających na opłacenie kosztów sądowych oraz skorzystanie z usług fachowego pełnomocnika. M. P. odwołał się przy tym do dokumentów, jakie złożył w sprawie zarejestrowanej w tut. Sądzie pod sygn. akt II SA/Gl 528/07. W oparciu o informacje zawarte we wniosku ustalono, że M. P. pozostaje w gospodarstwie domowym wraz ze swoją małżonką – B.P., której dochód (świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto miesięcznie) stanowi jedyne źródło utrzymania się jego rodziny. Dochód ten jest pomniejszany o wydatki przeznaczane na pokrycie kosztów użytkowania lokalu mieszkalnego (o pow. [...] m2) należącego do wnioskodawcy i jego małżonki w wysokości około [...] zł miesięcznie. Na wykup niezbędnych lekarstw skarżący przeznacza około [...] zł miesięcznie. W druku formularza M. P. wskazał również, że jest współwłaścicielem działki o pow. [...] m2 na której znajduje się rozpoczęta, lecz niezakończona budowa dwurodzinnego budynku mieszkalnego. W odniesieniu do tego składnika majątku skarżącego toczą się spory sądowe ze współwłaścicielami nieruchomości. Oprócz tego wnioskodawca jest również właścicielem drugiej nieruchomości – położonej w miejscowości P. obejmującej powierzchnię [...] m2, na której usytuowane są budynki, wedle oświadczenia skarżącego – nadające się do rozbiórki. Poza wskazanymi wyżej składnikami majątkowymi skarżący nie posiada żadnych oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych lub lokatach, nie jest również właścicielem jakichkolwiek przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. – art. 199 tej ustawy). Nie ma ona jednakże charakteru bezwzględnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Istotą instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji tym podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Zwolnienie od kosztów sądowych to rezygnacja z dochodów należnych Skarbowi Państwa, a ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu to w istocie forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych. Trzeba przy tym wyraźnie zaznaczyć że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy jest oceniana w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Mając powyższe na względzie, a zarazem biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące sytuacji materialnej rodziny M.P. należało złożony przezeń wniosek uwzględnić w części dotyczącej wpisu od skargi. Źródłem utrzymania się skarżącego jest dochód uzyskiwany przez jego małżonkę w kwocie [...] zł netto miesięcznie. Jest to niewątpliwie kwota stosunkowo niewielka, która pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Jeżeli zarazem weźmie się pod uwagę, że skarżący nie posiada żadnych oszczędności ani też przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, to tym samym wypada uznać, że jest on osobą, która nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego. Uznano więc tym samym, że wnioskodawca zasługuje na częściowe uwzględnienie wniosku – w niniejszym przypadku zwolnienie z wpisu od skargi. Wypada zarazem zauważyć, że jest to zasadniczy wydatek na tym etapie postępowania. Oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie kierowano się dyspozycją art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., który wprost wskazuje na to, iż przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym może oczekiwać osoba niemalże całkowicie pozbawiona możliwości zdobycia środków pieniężnych na wydatki związane z postępowaniem sądowym. Wobec tego wnioskodawca składający taki wniosek musi wykazać, że jego dochody są wyjątkowo niskie, zaś majątek nie przedstawia niemalże żadnej wartości. W kontekście powyższego, posiadanie mieszkania oraz dwóch nieruchomości nie pozwala stwierdzić, że spełnione zostały kryteria, o których mowa w przywołanym wyżej przepisie. Fakt, iż w odniesieniu do jednej z nieruchomości toczą się spory pomiędzy jej współwłaścicielami, zaś druga jest zagospodarowana starymi zabudowaniami przeczy twierdzeniu o wyjątkowo ciężkiej sytuacji materialnej M. P. Okoliczność, iż wnioskodawca nie może swobodnie dysponować określonymi składnikami swojego majątku nie oznacza wszakże, że jest ich pozbawiony. W tej sytuacji niepodobna oczekiwać, że skarżący otrzymałby wsparcie ze środków publicznych w pełnym zakresie, w jakim się o to ubiegał. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.