II SA/Gl 564/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. O. i B. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w kwestii wniosku skarżącego Z. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: 1) ustanowić dla skarżącego radcę prawnego z urzędu; 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Skarżący Z. O. na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Złożony wniosek umotywował niskimi dochodami oraz ponoszeniem stałych wydatków, których rozmiar uniemożliwia zdobycie środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego oraz skorzystanie z usług fachowego pełnomocnika. Z treści formularza wynika, że strona jest osobą niepełnosprawną ( skarżący został zakwalifikowany do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności), obciąża go znaczne zadłużenie z tytułu kilku zaciągniętych kredytów bankowych (w tym hipotecznego na zakup mieszkania, w kwocie 130.000 zł) i w ramach pożyczki z zakładowej kasy zapomogowo-pożyczkowej, a nadto ponosi znaczne wydatki na rehabilitację i leczenie (400 zł miesięcznie) oraz koszty eksploatacji samochodu, który jest mu konieczny z uwagi na problemy z chodzeniem. Skarżący oświadczył także, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką – E. O. oraz, że posiada mieszkanie o powierzchni 83 m2 i samochód marki [...], rok produkcji 2008. Nie posiada natomiast żadnych zasobów pieniężnych ani innych przedmiotów wartościowych. Na miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy składa się pobierane przezeń wynagrodzenie za pracę w kwocie 4.280 zł oraz wynagrodzenie jego żony, w rozmiarze 1.200 zł. Do wniosku zostały dołączone dokumenty bankowe potwierdzające wysokość miesięcznych spłat kredytów (ogólna miesięczna kwota wynosząca 1.309,21 zł, na co składają się raty oraz opłaty za ubezpieczenie kredytów, w kwotach odpowiednio: 982,29 zł, 75,13 zł, 88,30 zł, 13,50 zł, 65,80 zł, 4,46 zł, 75,49 zł oraz 4,24 zł). Skarżący przedłożył także pismo procesowe z dnia 27 stycznia 2015 r., w którym podał kwoty obciążających go kosztów utrzymania. Do pisma dołączone zostały między innymi dokumenty potwierdzające rozmiar tych wydatków oraz wysokość dochodów wnioskodawcy i jego małżonki. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach odmówił skarżącemu Z. O. przyznania prawa pomocy. W ustawowym terminie Z. O. wniósł sprzeciw od tego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, że jego środki finansowe nie pozwalają na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Podał również, że jego zarobek składa się ze składników ruchomych i przebywanie na zwolnieniu lekarskim proporcjonalnie zmniejszy jego wysokość. Wskazał także że zaciągnął kolejny kredyt, a poprzednie opłaty sądowe uiszczał zaciągając w tym celu pożyczki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do sytuacji majątkowej skarżącego stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym została spełniona w stopniu pozwalającym na częściowe uwzględnienie złożonego wniosku. Miesięczny dochód netto przypadający na jego dwuosobową rodzinę wynosi 4.106,91 zł, równocześnie jednak suma obciążających go koniecznych kosztów utrzymania to 2.599,14 zł, na co składa się czynsz i opłaty za tzw. media (ogółem 649,93 zł - patrz: nadesłane wyciągi bankowe), koszty dojazdów (benzyna i bilety miesięczne), w kwocie 240 zł, spłaty rat kredytów (1.309,21 zł) oraz wydatki na leczenie, w wysokości 400 zł (skarżący udokumentował jedynie wydatki na leki w kwocie 197,19 zł, jednak wobec faktu niepełnosprawności uznano za zasadne przyjąć pełną kwotę, którą deklarował we wniosku). Zatem do dyspozycji skarżącego i jego małżonki pozostaje miesięcznie kwota ok. 1.500 zł, która musi wystarczyć na pokrycie kosztów związanych z wyżywieniem i środkami czystości. W ocenie Sądu sytuacja materialna Z. O. jest szczególnie ciężka, skarżący wykazał w sposób dostateczny i przekonujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia pełnomocnika z wyboru, co pozbawi go konstytucyjnego prawa do Sądu. Natomiast wniosek dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ na obecnym etapie sprawy koszty sądowe sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. W ocenie sądu sytuacja materialna skarżącego pozwala na uiszczenie tego wpisu. Prawo pomocy przysługuje osobom, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Wobec oświadczenia skarżącego zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także w świetle dołączonych dokumentów należy częściowo przychylić się do złożonego wniosku. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.