II SA/Gl 565/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska po rozpoznaniu w dniu 12 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. R. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z dnia 5 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 565/16 o oddaleniu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi J. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania zastępczego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 5 sierpnia 2016 r. Sygn. akt II SA/GI 565/16 Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2016 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach po rozpoznaniu wniosku J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania fachowego pełnomocnika, oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w nadesłanym druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem, zamieszkując w budynku o pow. 180 m². Strona zadeklarowała, że nie posiada żadnych oszczędności ani też papierów wartościowych, natomiast jest właścicielką samochodu [...]z [...]r., a jej małżonek jest właścicielem samochodu marki [...] z [...]r. Strona zadeklarowała, że jej dochód stanowi emerytura rolnicza w wysokości 1001 zł netto miesięcznie, a jej małżonek otrzymuje emeryturę rolniczą w wysokości 1100 zł miesięcznie. Strona podniosła również, że bieżące koszty utrzymania kształtują się na poziomie około 2.000 zł, a wsparcia udzielają jej dzieci. Skarżąca odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego nadesłała dokumenty obrazujące uzyskiwane dochody oraz wysokość wydatków związanych z utrzymaniem się. Z nadesłanych dokumentów wynika, że łączny dochód w dwuosobowym gospodarstwie domowym strony wynosi 2023 zł netto miesięcznie, natomiast łączne wydatki, wynoszą 1444 zł i składają się na nie: koszty dostaw wody i odprowadzania ścieków (332 zł), koszty zakupu lekarstw (w oparciu o nadesłane paragony ustalono je na kwotę 60 zł), koszty usług telekomunikacyjnych (100 zł), koszty energii elektrycznej (952 zł). Referendarz zakwestionował przedstawiony rachunek za energię elektryczną uznając, że kwota niemalże 1.000 zł jest niezwykle wysoka jak na pokrycie zapotrzebowania w energię elektryczną dwóch osób, nawet przy założeniu, że jest to jedyne medium do ogrzania domu. W ocenie referendarza wskazane wyżej wątpliwości nie pozwalają bezkrytycznie przyjąć, że zachodzą okoliczności dające podstawę zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu. W ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia 5 sierpnia 2016 r. domagając się jego zmiany i kwestionując ustalenia poczynione przez referendarza sądowego. W uzasadnieniu skarżąca wskazywała, że razem z mężem są osobami w podeszłym wieku ([...] i [...]lata) co wiąże się z koniecznością ponoszenia wyższych niż przeciętne wydatków związanych z utrzymaniem się, w tym przede wszystkim związanych z zakupem lekarstw i opieką medyczną. W ocenie skarżącej posiadanie przez nią dwóch samochodów o nieznacznej wartości oraz wysoki rachunek za energię elektryczną nie może stanowić podstawy do twierdzenia, że nie przysługuje jej prawo pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. - art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. w obecnie obowiązującym brzmieniu, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy - art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze. zm). Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu czyli o prawo pomocy w zakresie całkowitym, zatem do przyznania prawa pomocy konieczne jest uznanie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, skarżąca nie wykazała bowiem w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie. Sytuacja materialna osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest oceniania przy uwzględnieniu poziomu dochodów oraz wysokości i rodzaju wydatków przeznaczanych na utrzymanie się oraz z perspektywy kosztów do poniesienia których strona może być zobowiązana. Z informacji złożonych przez wnioskodczynię wynika, że pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem, a stały miesięczny dochód małżonków kształtuje się na poziomie ok. 2000 zł miesięcznie. Zdaniem Sądu przy ponoszeniu typowych kosztów utrzymania ( tak skarżąca podała w sprzeciwie ) oraz uwzględniając konieczności ponoszenia kosztów związanych z opieką medyczną ( które, co wynika z dołączonych kserokopii recept wynoszą ok. 60 zł.) uzyskiwany dochód nie pozwala na twierdzenie, że jej sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. Sytuacja materialna skarżącej jest trudna jednak nie jest na tyle ciężka, aby koniecznym było przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przypomnieć bowiem trzeba, że ta forma prawa pomocy została przewidziana dla osób znajdujących się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji materialnej, których dochody pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Tego rodzaju konstatacji nie sposób uczynić względem J. R. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny i przekonujący, że jej sytuacja materialna przemawia za przyznaniem jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ----------------------- Sygn. akt II SA/GI 565/16