II SA/Gl 565/16
WyrokWSA w Gliwicach2016-11-09
Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Elżbieta Kaznowska, Artur Żurawik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o wykonaniu zastępczym, nałożone w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest zgodne z prawem, jeśli zobowiązany uporczywie uchyla się od wykonania nałożonego obowiązku rozbiórki, a wcześniejsze środki egzekucyjne (grzywna w celu przymuszenia) okazały się nieskuteczne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie o wykonaniu zastępczym jest zgodne z prawem, ponieważ zobowiązana uporczywie uchylała się od wykonania nałożonego obowiązku rozbiórki, a wcześniejsze zastosowanie grzywny w celu przymuszenia nie doprowadziło do wykonania decyzji. Wykonanie zastępcze jest środkiem egzekucyjnym prowadzącym bezpośrednio do celu egzekucji, a jego zastosowanie jest uzasadnione w sytuacji, gdy inne środki okazały się nieskuteczne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J.R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie wykonania zastępczego w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym nakazu rozbiórki ogrodzenia. Wcześniejsza decyzja nakazująca rozbiórkę stała się ostateczna i prawomocna. Pomimo wezwań, nałożenia grzywny w celu przymuszenia i jej ściągnięcia, zobowiązana nie wykonała obowiązku. Organ egzekucyjny, po uchyleniu przez organ odwoławczy poprzedniego postanowienia, wydał nowe postanowienie o wykonaniu zastępczym, wzywając do wpłaty zaliczki na poczet kosztów. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów KPA, w tym brak czynnego udziału w postępowaniu i niepowołanie biegłego, a także zastosowanie środka bardziej uciążliwego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę J.R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie wykonania zastępczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2016 r. ze skargi J.R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania zastępczego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Decyzją Nr [...] z dnia 27 stycznia 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C., działając na podstawie art. 49b ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nakazał J. i J. R. rozbiórkę zrealizowanego, od strony drogi powiatowej, ogrodzenia z cegły klinkierowej murki i filary, wypełnione deskami ( w tym bramy i furtki) zlokalizowanego w miejscowości K. przy ulicy [...]. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia [...] r.
W wyniku zaskarżenia powyższego rozstrzygnięcia przez zobowiązanych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 14 października 2011r. sygn. II SA/Gl 324/11 skargę oddalił, a wyrokiem z dnia 7 czerwca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny sygn. akt II OSK 527/12 oddalił skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji.
Pismem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. poinformował J. i J. R., iż wobec oddalenia ich skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C.. w sprawie rozbiórki ogrodzenia działki w K. stała się prawomocna, a stąd organ oczekuje na niezwłoczne wykonanie orzeczonej rozbiórki. Dodał, że brak informacji o rozbiórce spowoduje rygorystyczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego celem doprowadzenia do wykonania nakazu rozbiórki.
Następnie odrębnymi pismami z dnia [...]r. organ wystosował do stron upomnienie wzywające do wykonania obowiązku, a wobec braku reakcji w dniu [...] r. wystawiono tytuły wykonawcze skierowane odrębnie do J. R. i do J. R.. W wyniku złożonych zarzutów– J. R. nie wyraziła zgody, aby w sprawie ogrodzenia działał jej mąż, a J. R. w piśmie, które wpłynęło do organu w dniu [...] r. wyjaśnił, iż nie ma możliwości wykonania nałożonego obowiązku, gdyż nie jest właścicielem ogrodzenia.
Dalszy brak realizacji obowiązku objętego decyzją spowodował, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. nałożył na J. R. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5.000 zł.
Pomimo to, zobowiązana nadal nie wykonywała nałożonego obowiązku rozbiórki ogrodzenia, czego dowodem było pismo E. i J. K. z dnia [...]r. skierowane do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zawiadamiające o braku wykonania decyzji z dnia [...] r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Autorzy pisma dodali, że tym samym nie wydano im przygranicznego pasa gruntu rozgraniczającego ich działkę nr 1 z działką nr 2. Organ potraktował to pismo, jako skargę na bezczynność organu powiatowego i postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] uznał skargę za zasadną, wskazując, iż w realiach tej sprawy organowi powiatowemu pozostał do wykorzystania jeszcze jeden środek egzekucyjny - tj. wykonanie zastępcze.
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. wezwał J. R. do natychmiastowego wykonania obowiązku wymienionego w tytule wykonawczym nr [...], informując, że w przypadku niewykonania obowiązku, jego wykonanie zlecone zostanie innej osobie na jej koszt. W związku z tym organ zobowiązał J. R. do wpłacenia kwoty 8.000zł tytułem zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego. W wyniku złożonego zażalenia, rozpatrując sprawę, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] uchylił kwestionowane postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że organ nakładając obowiązek wpłacenia zaliczki w wysokości 8.000 zł nie uzasadnił jej wysokości, a nadto nie wziął pod uwagę faktu, iż w przepisie mowa tylko o zaliczce na poczet kosztów wykonania zastępczego, a nie o kwocie całej należności z tego tytułu.
Rozpatrując sprawę ponownie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. postanowieniem nr [...] z dnia [...] r., działając na podstawie art. 127, art. 128 w związku z art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) wezwał J. R., do natychmiastowego wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] r. informując, że w przypadku niewykonania obowiązku zostanie zlecone jego wykonanie innej osobie na jej koszt i niebezpieczeństwo, na co zobowiązał ją do wpłaty zaliczki wysokości 6.000 zł na podane konto. W uzasadnieniu organ odwołał się do decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., utrzymującej w mocy jego decyzję, mocą której strona była zobowiązana do wykonania rozbiórki ogrodzenia działki przy ulicy [...] w K.. W związku z uchylaniem się od tego wykonania tego obowiązku wszczęto postępowanie egzekucyjne i nałożono grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5.000 zł, która została ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej. Pomimo jednak nałożenia i ściągnięcia grzywny, zobowiązana nie wykonała do chwili obecnej nałożonego obowiązku, stąd nałożenie środka w postaci wykonania zastępczego stało się zasadne. Wobec uchylenia poprzedniego postanowienia, organ zgodnie zaleceniem organu odwoławczego sporządził kosztorys przedmiotowej rozbiórki. Koszt ten to kwota 8.076,54zł, stąd zaliczkę ustalono w kwocie 6.000zł.
Pismem z dnia [...] r. J. R. wniosła zażalenie. Wskazała na błędne określenie w postanowieniu tytułu wykonawczego, gdyż ten który otrzymała nosi nr [...] z dnia [...] r. Nadto podniosła, że w dalszym ciągu wysokość zaliczki ustalona na kwotę 6.000zł nie została uzasadniona. W jej ocenie organ powiatowy odwołał się tylko do ustalonego kosztorysu przedmiotowej rozbiórki na kwotę 8.076,54zł nie podając żadnych danych i nie wyjaśniając koniecznych do wykonania robót. Podniosła, że w jej ocenie koszt rozbiórki jest zawyżony. Dodała, iż gotowa jest wykonać ciążący na niej obowiązek, jednak z uwagi na sytuację materialną i porę roku, wnosi o określenie dogodniejszego terminu.
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], przywołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kodeksu postpowania administracyjnego (tjedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) oraz art. 18, art. 127, art. 128 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tjedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w pkt 1/ uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w całości; w pkt 2/ orzekł, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo, a w pkt 3/ zobowiązał J. R. do zapłaty kwoty 4.000zł tytułem zaliczki na poczet kosztów zastępczego wykonania obowiązku nałożonego decyzją wymienioną w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] r., w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia.
W uzasadnieniu podkreślił, że decyzja będąca podstawą nałożonego obowiązku tj. decyzja z dnia [...]r., utrzymana następnie w mocy decyzją organu drugiej instancji z dnia [...] r. jest ostateczna. Obowiązki nakładane w drodze decyzji administracyjnej, w przypadku jej niewykonania, podlegają egzekucji w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Organ podniósł, że stosownie do treści art. 12 ustawy środkami egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnych wynikających z przepisów Prawa budowlanego są: m.in. grzywna w celu przymuszenia i oraz wykonanie zastępcze. Przyjętą w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie zasadę "stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązków należy interpretować w ten sposób, że prowadzi ona do uniknięcia stosowania dolegliwości wobec zobowiązanego, jako sposobu nakłonienia go do wykonania obowiązku na rzecz stosowania środków, które bezpośrednio prowadzą do osiągnięcia celu egzekucji".
Wykonanie zastępcze, do którego zastosowania zmierza organ powiatowy, to środek egzekucyjny zaspokajający, czyli prowadzący wprost do osiągniecia celu egzekucji, którym jest wykonanie obowiązku. Zastosowanie tego środka następuje na koszt zobowiązanego (art. 127 cytowanej ustawy). W myśl art. 129 ustawy organ egzekucyjny może wydać postanowienie w sprawie wezwania zobowiązanego do wpłacenie zaliczek na koszty wykonania zastępczego oraz do dostarczenia dokumentacji, materiałów także w toku zastępczego wykonania egzekwowanego obowiązku. Kwotę zaliczki na koszty wykonania zastępczego organ może określić swobodnie w ramach uznania administracyjnego, przy czym kwota ta ma stanowić zaliczkę czyli część całej należności.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ wskazał, iż bezspornym jest, że obowiązek którego dotyczy postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego został nałożony decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] r. nakazując J. i J. R. rozbiórkę ogrodzenia od strony drogi powiatowej w miejscowości K.. Decyzja ta wymieniona została w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] r. Wskazanie w zaskarżonym postanowieniu organu powiatowego na tytuł z dnia [...] r. jest oczywistą omyłką.
W zakresie braku udziału żalącej się w sporządzaniu kosztorysu wykonania zastępczego rozbiórki ogrodzenia organ wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne w administracji cechuje się innymi zasadami niż postępowanie administracyjne, w ramach którego wydano decyzję z [...] r. nakazującą rozbiórkę i nie nakładają na organ egzekucyjny obowiązku zapewnienia czynnego udziału zobowiązanych w każdym stadium postępowania. Sporządzenie kosztorysu polegało na wykonaniu przez organ stosownych kalkulacji, a rozliczenie kosztów wykonania zastępczego następuje po zakończeniu czynności egzekucyjnych w drodze wykonania zastępczego. Zobowiązana, stosownie do regulacji art. 130 czy art. 132 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji winna być zawiadomiona o terminie i osobie wykonującej czynności, a także na prawo wglądu w czynności wykonawcy i może zgłaszać wnioski co do sposobu wykonywania czynności.
Nadto, co organ podkreślił, zobowiązana nie zgłosiła zarzutu niezasadności przedmiotowego postanowienia . Wskazała jedynie na złe warunki pogodowe oraz na sytuację materialną nie pozwalające na wykonanie obowiązku. Kwestia terminu będzie przedmiotem oceny w ramach rozpatrzenia zarzutów zgłoszonych względem toczącego się postępowania egzekucyjnego wraz z niniejszym zażaleniem.
Stosując odpowiednio przepisy postępowania administracyjnego, organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł co do istoty sprawy jak w sentencji.
Niezadowolona z powyższego rozstrzygnięcia J. R. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, zaskarżając postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w części, tj. w zakresie pkt 2/ orzekającego obowiązek rozbiórki ogrodzenia zastępczo przez inną osobę oraz w zakresie pkt 3/ orzekającego zobowiązanie skarżącej do zapłaty 4.000zł tytułem zaliczki na poczet kosztów zastępczego wykonania obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] r.. Zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 79 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uniemożliwienie stronie uczestniczenia w przeprowadzonych czynnościach dowodowych oraz art. 84 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie powołania w sprawie biegłego, gdy wymagane są wiadomości specjalne, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 § 2 oraz art. 33 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez zastosowanie środka bardziej uciążliwego przy sposobności zastosowaniu środka mniej uciążliwego i art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia słusznego interesu strony. Mając na uwadze powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części i zwolnienie skarżącej od kosztów postępowania.
W uzasadnieniu rozwinięte zostały postawione zarzuty. W pierwszej kolejności podkreślono, iż zastosowane w sprawie wykonanie zastępcze jest środkiem najbardziej uciążliwym dla skarżącej, przez co jest środkiem represyjnym, a ustalenie wysokości zaliczki na poczet kosztów tego wykonania nastąpiło z pominięciem czynnego udziału skarżącej. W ocenie skarżącej nałożenie obowiązku uiszczenia zaliczki w wysokości 4.000zł na poczet wykonania zastępczego jest niecelowe, zwłaszcza mając na uwadze jej stan majątkowy oraz stan zdrowia. Nadto podniosła, że nie została powiadomiona o przeprowadzanych czynnościach, gdy tymczasem zgodnie z art. 79 Kodeksu postępowania administracyjnego powinna być powiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzania dowodów. Dodatkowo, w sytuacji gdy wymagane są wiadomości specjalne organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii, podczas gdy w niniejszej sprawie organ zaniechał powołania biegłego i sam ustalił wysokość zaliczki. W ocenie skarżącej organ w przygotowanym kosztorysie rozbiórki ogrodzenia ogólnikowo wskazał składniki zaliczki, a wobec tego nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający wysokości zaliczki.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje :
Zgodnie z zapisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2016 r. , poz. 1066) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Zatem kontrolują czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, i to naruszenia mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy czy stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność, albowiem jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanej decyzji bądź stwierdzenie jej nieważności (art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.)). Przy czym, po myśli art.134 tej ustawy, sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była kwestia zgodności z prawem postanowienia o wykonaniu zastępczym nałożonego obowiązku. Instytucję tę regulują przepisy rozdziału 3 działu III ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), dotyczące egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Wśród środków egzekucyjnych przewidzianych w tym rozdziale dla wykonania obowiązku wynikającego z Prawa budowlanego oprócz wymienionego wykonania zastępczego przewidziano także grzywnę w celu przymuszenia.
W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji odpowiada przepisom prawa.
Normujący kwestie nakładania wykonania zastępczego art. 127 przywołanej ustawy stanowi, iż "wykonanie zastępcze stosuje się gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt." Z kolei art. 128 § 1 tej ustawy wskazuje, iż organ egzekucyjny, który stosuje wykonanie zastępcze, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 oraz postanowienie, iż obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo, po uprzednim bezskutecznym upomnieniu. Dodać przy tym trzeba, że w myśl art. 7 § 2 ustawy – organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku środków – stosuje środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W niniejszej sprawie, ocenie organu, wobec trwającego już bardzo długo postępowania należy dążyć do jak najszybszego (bezpośredniego) wykonania nakazanych obowiązków, zatem skuteczniejszym środkiem egzekucyjnym będzie wykonanie zastępcze. Zdaniem organu zobowiązana dalej uchyla się od wykonania nakazanego obowiązku, pomimo wcześniejszego nałożenia na nią grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki i jej egzekucji.
W analizowanej sprawie spełnione zostały wszystkie wymagania formalne uprawniające organ do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dodać trzeba, że w niniejszej sprawie wierzyciel był jednocześnie organem egzekucyjnym. W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C., po bezskutecznym wezwaniu zobowiązanej do wykonania nałożonego obowiązku - upomnienie do J. R. z dnia [...]r., przystąpił do egzekucji na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. (odebranego w dniu [...]r.). Tytuł ten oparty został na decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...]r. Nr [...], która jest decyzja ostateczną i prawomocną. Przypomnieć trzeba, że wymieniona decyzja nakazuje wykonanie obowiązku rozbiórki zrealizowanego ogrodzenia od strony drogi powiatowej w K. przy ulicy [...] J. i J. R.. Jednak w toku postępowania J. R. podniosła by tylko do niej kierować powyższe zobowiązanie, nie zgadzając się, by w tej sprawie działał jej mąż. Sam J. R. przyznał, że nie właścicielem ogrodzeniem i nie ma żadnej możliwości wykonania obowiązku (pismo z dnia [...] r.) .
Wobec ustalenie, że właścicielką przedmiotowej nieruchomości jest J. R., to właśnie do niej skierowano kwestionowane postanowienie.
W ocenie Sądu w trakcie postępowania egzekucyjnego, wynikającego z przepisów Prawa budowlanego obowiązku wykonania określanych robót budowlanych, organ powinien, po bezskutecznego upływie terminu określonego w art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wykorzystać środki przewidziane w ustawie. Z zacytowanego powyżej art. 7 § 2 tej ustawy wynika, że organ egzekucyjny ma w sprawie dotyczącej wykonania określonych robót budowlanych ma do wyboru grzywnę w celu przymuszenia lub wykonanie zastępcze. Przepis ten nie wskazuje jak środki te mają być zastosowane, formułując zasadę stosowania środków egzekucyjnych, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne, mimo stopniowania wobec zobowiązanej środków egzekucyjnych, nie zostało zakończone wykonaniem obowiązku. Chociaż w pierwszej kolejności nałożono już na zobowiązaną grzywnę w celu przymuszenia, którą wobec braku wykonania obowiązku wyegzekwowano, to i tak skarżąca nie wykonała obowiązku rozebrania przedmiotowego ogrodzenia przy ulicy [...] w K. - objętego tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] r. Nie można podzielić twierdzenia skarżącej, iż organ zastosował niewłaściwy środek egzekucyjny. Jak stwierdza sama skarżąca, w myśl art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny stosuje środki, które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla strony zobowiązanej. W przypadku skarżącej - zobowiązanej można powiedzieć o uporczywym uchylaniu się od wykonania wskazanej decyzji, która pomimo pism wzywających do wykonania obowiązku, stosowania środków egzekucyjnych, dotychczas nie wykonała nałożonego na nią obowiązku, konsekwentnie uchylając się od wykonania obowiązku nałożonego decyzją wskazaną w tytule wykonawczym. Skoro zastosowany sprawie środek w postaci grzywny w celu przymuszenia nie doprowadził do wykonania nałożonego obowiązku, to postanowienie w przedmiocie wykonania zastępczego jest tym środkiem, który bezpośrednio doprowadzi do wykonania decyzji będącej podstawą wystawionego tytułu wykonawczego.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi, iż w przedmiotowym postępowaniu naruszone zostały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 79, art. 84 § 1 czy art. 10 §1, trzeba podnieść, że wprawdzie artykuł 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odsyła do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ale mówi o odpowiednim stosowaniu tych przepisów. Odpowiednie stosowanie tych przepisów (tzw. zasada pomocniczego stosowania tych przepisów) w postępowaniu egzekucyjnym oznacza, że przepisy tego kodeksu mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. I tak znacznie ograniczone zastosowanie ma w tym postępowaniu wynikająca z art. 10 Kodeksu zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Wskazuje się także, że zasada ta w ogóle nie znajduje zastosowania w tym postępowaniu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA 3483/03, Lex nr 165982). Zastosowanie tej zasady do każdej czynności w praktyce uniemożliwiłoby wyegzekwowanie od zobowiązanych jakiegokolwiek świadczenia., stąd też zarzuty skarżącej, iż nie została ona powiadomiona o terminie i miejscu przeprowadzania dowodów – przygotowania wyceny wykonania zastępczego, udziału w oszacowaniu rzeczywistych kosztów przedmiotowej rozbiórki ogrodzenia nie mogły odnieść skutku. W postępowaniu egzekucyjnym organ zobowiązany jest do wyegzekwowania obowiązku, którego strona zobowiązana nie wykonuje dobrowolnie. Musi zatem przedsięwziąć takie środki i taki sposób działania by był skuteczny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2005 r. sygn. akt II FSK 157.05 stwierdził, iż" ustawodawca nakazuje stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym nie wprost, lecz odpowiednio, to jest z uwzględnieniem jego specyfiki polegającej przede wszystkim na przymusowym charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków.
Za nieskuteczny należy uznać także zarzut swobodnego i samodzielnego oszacowania kosztów przedmiotowej rozbiórki przez organ egzekucyjny, tzn. bez udziału biegłego. Wyjaśnić przyjdzie, że sporządzenie kosztorysu polegało na wykonaniu przez organ stosownych kalkulacji w programie kosztorysowym, a przygotowany w sprawie kosztorys wskazał tylko pewną wartość oszacowania, która wcale nie musi idealnie pokryć się z faktycznym kosztem wykonania zastępczego. Zresztą w postanowieniu strona zobowiązana została tylko do wpłaty zaliczki, a rozliczenie kosztów następuje dopiero po zakończeniu czynności egzekucyjnych, czyli po wykonaniu przedmiotowej rozbiórki w drodze wykonania zastępczego, które jest konieczne wobec uchylania się skarżącej od samodzielnego wykonania nakazanej rozbiórki.
Na zakończenie trzeba dodać, że z uwagi na treść art. 29 § 1 ustawy, o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, to znaczy dokonuje badania pod względem formalnym. Nie jest natomiast uprawniony do badania "zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym", gdyż orzekałby wtedy o meritum sprawy, co należy do organu wydającego rozstrzygniecie będące podstawą egzekucji administracyjnej. W niniejszej sprawie zachodzi wprawdzie sytuacja, gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, to znaczy organem, który wydał decyzję wskazaną w tytule wykonawczym, tym niemniej, w postępowaniu egzekucyjnym nie może, zgodnie z powyższą regulacją dokonywać oceny tej decyzji. Postępowanie egzekucyjne nie może bowiem służyć badaniu zasadności wydania egzekwowanej decyzji.
Dodatkowo podkreślić trzeba, że zastosowany środek - wykonanie zastępcze, to środek egzekucyjny zaspokajający, czyli prowadzący wprost do osiągnięcia celu egzekucji, którym jest wykonanie obowiązku, którego to obowiązku strona uporczywie nie wykonuje dobrowolnie pomimo wielu wezwań i upływu czasu.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa przez orzekające w sprawie organy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło