II SA/Gl 566/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Sędzia WSA Maria Taniewska – Banacka Protokolant referent Jolanta Czarnata po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Ł. K. na postanowienie Wojewody Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. działając w oparciu o art. 15 ust. 2 w związku z art. 9 ust. 2 b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm. – dalej ustawa o ewidencji ludności) oraz art. 104 § 1 i 105 § 2 k.p.a. wymeldował Ł. K. i małoletnią S. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. G. [...] w C. Decyzja ta zawierała m.in. pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania do Wojewody Ś. Została ona doręczona, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, przez gońca Urzędu Miasta C. w dniu [...] r. na wskazany przez Ł. K. adres do doręczeń, a odebrała ją zamieszkująca pod tym adresem matka skarżącej M. K. Ł. K. wniosła za pośrednictwem organu I instancji odwołanie od tej decyzji, które złożyła w Kancelarii Ogólnej Urzędu Miasta C. w dniu [...] r. W odwołaniu tym błędnie zaadresowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. podniosła, że mieszkania z którego została wymeldowana wraz z córką nie opuściła dobrowolnie. Mieszkanie to opuściła, bowiem z powodu strachu o życie w związku z agresywnym zachowaniem byłego męża. W trakcie awantur domowych w mieszkaniu tym kilka razy interweniowali policjanci, którzy w końcu umieścili ją wraz z córką w Ośrodku Interwencji Kryzysowej dla Ofiar Przemocy w Rodzinie. Podała wreszcie, że mieszkanie przy ul. G. [...] w C. jest mieszkaniem własnościowym nabytym w czasie trwania związku małżeńskiego, a przez wymeldowanie zostanie pozbawiona prawa do jego podziału. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda Ś. działając w oparciu o art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od opisanej na wstępie decyzji Prezydenta Miasta C. Wskazał, że odwołanie Ł. K. wobec doręczenia jej zaskarżonej decyzji w dniu [...] r. mogło zostać wniesione najpóźniej w dniu [...] r. Organ odwoławczy zauważył też, że odwołanie to nie zawiera prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ani też strona nie uprawdopodobniła w nim, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Ł. K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Podniosła, że postanowienie to zamyka jej drogę do dochodzenia swoich praw na drodze postępowania administracyjnego i nie uwzględnia złożoności sytuacji. W związku z koniecznością ucieczki z mieszkania zajmowanego wspólnie z byłym mężem (wyrok rozwiązujący przez rozwód jej małżeństwo zapadł w dniu [...] r.) podała jako adres korespondencyjny adres jej matki zamieszkującej przy ul. K. [...] w C. Nie mogła jednak regularnie odbierać poczty, to też decyzja Prezydenta Miasta dotarła do niej ze znacznym opóźnieniem. Odwołanie złożyła w pierwszym możliwym dla niej terminie. Zaznaczyła wreszcie, że decyzja organu I instancji nie zawierała pouczenia o skutkach niezachowania terminu i możliwości jego przywrócenia, a informację taką uzyskała dopiero po zapoznaniu się z treścią postanowienia Wojewody Ś. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie. Podał, że w toku postępowania organ kierował pisma pod adres wskazany przez skarżącą, które były odbierane przez jej matkę. Skarżąca nie kwestionowała w toku postępowania, ani w odwołaniu faktu i terminu odbioru przeznaczonej dla niej korespondencji, zatem należy uznać, że doręczenie decyzji organu I instancji było skuteczne. Dodatkowo organ zauważył, że także zaskarżone postanowienie zostało doręczone skarżącej na wskazany przez nią adres i odebrane przez M. K. (matkę skarżącej), a jednak skarga na to postanowienie została złożona z zachowaniem ustawowego terminu. W pismach procesowych z dnia [...] r. i [...] r. skarżąca podtrzymała wniesioną skargę. Wskazała w nich, że aktualnie wraz z córką nie jest nigdzie zameldowana. Mieszkanie, które zajmują czasowo będą musiały opuścić w następnym roku. Tymczasem były mąż, którego bezprawne działania doprowadziły do wymeldowania ich z miejsca stałego pobytu, aktualnie zajmuje to mieszkanie wraz z konkubiną. Skarżąca podniosła też, że mieszkanie przy ul. G. [...] w C. zostało nabyte w trakcie trwania małżeństwa z J. K. i należy jej się w nim udział wynikający z podziału majątku wspólnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując zaskarżone postanowienie, w aspekcie jego zgodności z prawem, jak nakazuje art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) uznał, że nie narusza ono przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bezspornym w sprawie jest, że skarżąca w toku pierwszego przesłuchania zgłosiła do protokołu, aby organ adresowaną do niej korespondencję kierował na adres mieszkania jej matki. Stosownie zaś do przepisu art. 43 k.p.a. w razie nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Uzasadnia to ocenę, że w niniejszej sprawie doręczenie decyzji organu I instancji dokonane w dniu [...] r. do rąk M. K., będącej dorosłym domownikiem w mieszkaniu pod adresem wskazanym do korespondencji, było skuteczne względem skarżącej. Poza sporem jest także, że skarżąca została pouczona o skutkach wynikających z treści art. 41 § 2 k.p.a., a w szczególności, że doręczenie pisma pod wskazanym dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Skarżąca twierdzi, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, bowiem zbyt późno odebrała decyzję organu I instancji. Nie złożyła ona jednak w trybie art. 58 k.p.a. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wbrew oczekiwaniu strony skarżącej, przywrócenie terminu może jednak nastąpić tylko na wniosek, a nie z urzędu. O tym zaś, czy zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu, orzekać może wyłącznie organ w postanowieniu rozpoznającym taki wniosek, a nie Sąd rozpoznający skargę na postanowienie o stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wbrew zarzutom skargi, Wojewoda Ś., a także Prezydent Miasta C. nie naruszyli też zasady ogólnej postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 9 k.p.a. nakładającej na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Decyzja organu I instancji zawierała w szczególności wymagane przepisem art. 107 § 1 k.p.a. pouczenie w jakim trybie i terminie służy od niej odwołanie do Wojewody Ś. Zarzuty, jakie zawiera uzasadnienie skargi dotyczące braku stosownych pouczeń dotyczących przywrócenia terminu, świadczą o oczekiwaniu przez stronę, że rozpoznające sprawę organy będą w istocie działały w jej imieniu, zastępując czynności procesowe strony. Jest to oczekiwanie zbyt daleko idące (por. w tej kwestii wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2000 r. sygn. akt I SA/Kr 1512/97 w: LEX nr 38789). Kodeks postępowania administracyjnego nakłada co prawda na organy administracji państwowej określone obowiązki, aby strony z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody i w tym celu organy te winne są udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, jednak zasada ta nie może być rozumiana jako obowiązek świadczenia pomocy prawnej. Zauważyć wreszcie należy, że na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia nie mogły mieć wpływu zawarte w skardze zarzuty kwestionujące prawidłowość ustaleń faktycznych leżących u podstaw decyzji organu I instancji, czy podnoszenie przez skarżącą kwestii posiadania tytułu prawnego do lokalu przy ul. G. [...] w C. Z powyższych względów na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. SW