II SA/Gl 566/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Po rozpoznaniu wniosku I. S., podtrzymanego przez "A" w Z., decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą z up. Prezydenta Miasta R., orzeczono o odmowie wymeldowania M.P. z pobytu stałego przy ul. [...] w R. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że z pisma Policji wynika, iż M.P. został zatrzymany pod powyższym adresem w dniu [...] r., a następnie osadzony w zakładzie karnym, gdzie przebywa nadal. Jednakże zdaniem organu, zebrane w toku postępowania dowody, nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że nie mieszkał on w przedmiotowym lokalu przed osadzeniem w areszcie śledczym, a w szczególności, że opuścił lokal w sposób trwały i dobrowolny, gdyż nie udało się przeprowadzić oględzin lokalu. Zatem w ocenie organu I instancji, brak przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu w trybie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Odwołanie od powyższej decyzji wniosła "A" w Z., domagając się jej uchylenia z powodu naruszenia prawa materialnego i niewyjaśnienia wszystkich okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Spółdzielnia podała, że obecnie lokal jest niezamieszkały i od [...] r. po śmierci najemczyni I. S., nie jest opłacany czynsz, zaś M.P. przebywa w zakładzie karnym od [...] r., a przewidywany termin zakończenia kary pozbawienia wolności przypada na [...] r. Skoro ewidencja ludności służy jedynie zbieraniu informacji o miejscu zamieszkiwania i pobycie osób, tym samym brak podstaw do odmowy wymeldowania M.P. z pobytu stałego. Zaskarżoną decyzją odwołanie uwzględniono w ten sposób, że orzeczono o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ na podstawie art. 138 § 2 kpa. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji nie ustalił bowiem jednoznacznie, czy M.P. opuścił sporny lokal dobrowolnie i trwale oraz czy możliwy jest powrót do niego po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności. Nie wyjaśniono bowiem, czy przed aresztowaniem stale przebywał w przedmiotowym lokalu i czy powracał tam np. w czasie przepustek. Nie przeprowadzono też oględzin i nie wyjaśniono, co stało się z jego rzeczami. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że uzasadnienie decyzji organu I instancji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 kpa, bowiem nie omówiono całości zebranego materiału dowodowego. Stąd też dopatrzono się podstaw do uchylenia decyzji celem uzupełnienia materiału we wskazanym zakresie. Skargę na decyzję ostateczną wniósł M. P., kwestionując okoliczności podniesione w odwołaniu od decyzji przez pełnomocnika "A". Jednocześnie skarżący złożył wyjaśnienia w kwestiach, które zostały podniesione przez organ odwoławczy jako niezbędne do ustalenia oraz zgłosił żądanie przydzielenia mu mniejszego lokalu, bądź zapewnienia pozostania w obecnym. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Uczestnik postępowania "A" w Z. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W pierwszym rzędzie wyjaśnić przyjdzie, że sądowa kontrola decyzji sprawowana jest w aspekcie legalności, czyli zgodności z prawem. Dopiero stwierdzenie naruszenia prawa materialnego, bądź przepisów procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub skutkującym wznowieniem postępowania skutkuje uwzględnieniem skargi (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Tymczasem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zasadnie bowiem organ odwoławczy dopatrzył się podstawy do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ celem uzupełnienia postępowania dowodowego we wskazanym kierunku. Z mocy art. 136 kpa, organ odwoławczy władny jest jedynie do przeprowadzenia uzupełniającego, zaś w sytuacji, gdy w celu należytego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy niezbędne jest przeprowadzenie szeregu czynności dowodowych, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania organ odwoławczy winien wydać decyzję kasatoryjną z art. 138 § 2 kpa. W niniejszej sprawie spełnione zaś zostały przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zaś organ II instancji prawidłowo wskazał na braki w materiale dowodowym, nie przesądzając jednak wyniku sprawy w zakresie spełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wyżej powołanej. Wadliwie bowiem uznał organ I instancji, że podstawą wydania decyzji o odmowie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego może być brak możliwości jednoznacznego stwierdzenia, czy skarżący opuścił przedmiotowy lokal w sposób trwały i dobrowolny, gdyż nie udało się przeprowadzić oględzin lokalu. Rzeczą organu jest bowiem wszechstronne zebranie materiału dowodowego, a następnie jego ocena i rozważenie oraz poczynienie ustaleń faktycznych, czego wyrazem jest należyte uzasadnienie decyzji zgodnie z wymogami z art. 107 § 3 kpa. Zatem decyzja organu I instancji zapadła przedwcześnie i z naruszeniem reguł procedury administracyjnej, wynikających z art. 7, 77 i 80 kpa. Trudności w przeprowadzeniu oględzin przedmiotowego lokalu nie uzasadniają pominięcia tej czynności, zwłaszcza że organ administracji dysponuje środkami przymusu w celu wyegzekwowania obowiązku okazania lokalu jako przedmiotu oględzin (art. 88 § 1 kpa). Tymczasem w niniejszej sprawie organ I instancji nie skorzystał z tej możliwości prawnej. Wreszcie, niezależnie od pominięcia dowodu z oględzin, organ I instancji nie wyjaśnił w ogóle kwestii, czy skarżący zamieszkiwał w miejscu stałego zameldowania przed aresztowaniem w [...]r. W świetle informacji Policji, został on co prawda zatrzymany w tym lokalu, lecz nie przesądza to jeszcze kwestii stałego przebywania. Niezbędne było zatem przesłuchanie skarżącego oraz Izabeli S. jako obecnego najemcy lokalu celem ustalenia, czy skarżący posiadał w tym mieszkaniu przedmioty i rzeczy osobiste, czy tam nocował i prowadził gospodarstwo domowe przed jego zatrzymaniem w dniu [...] r., czy też jedynie sporadycznie przebywał w lokalu, co nie wyczerpuje przesłanki stałego pobytu. Istotne jest bowiem, że sam fakt osadzenia skarżącego w zakładzie karnym i to na znaczny okres czasu (do [...]), nie jest przeszkodą prawną do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego, jeżeli jeszcze przed aresztowaniem opuścił przedmiotowy lokal. Dopiero stwierdzenie, że przed aresztowaniem lokal stanowił centrum życiowe skarżącego i pozostały w nim jego przedmioty, sprzęty lub rzeczy osobiste, uzasadnia wydanie decyzji o odmowie wymeldowania z pobytu stałego, zaś jego opróżnienie przez skarżącego winno nastąpić w drodze procesu cywilnego. Odnosząc się zaś do wyjaśnień skarżącego i okoliczności podniesionych w skardze, wskazać przyjdzie że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego i orzeka na podstawie akt sprawy (art. 106 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W istocie skarżący nie neguje zaś konieczności wyjaśnienia naprowadzonych przez organ odwoławczy okoliczności, lecz udzielił odpowiedzi i przedstawił okoliczności faktyczne sprawy. Tymczasem kwestie te winny być przedmiotem postępowania przed organami administracji, bowiem sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a jedynie dokonuje kontroli decyzji administracyjnej na podstawie akt sprawy. Wyjątkiem jest jedynie możliwość przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentu (art. 106 § 3 cyt. ustawy). Wyjaśnienie sprawy administracyjnej wymaga zaś przesłuchania stron i przeprowadzenia oględzin. Wreszcie, nieistotna jest sytuacja majątkowa i osobista skarżącego, a więc fakt, czy partycypuje w kosztach utrzymania lokalu. Nie będąc jego najemcą, nie ma zaś obowiązku ponoszenia czynszu. W ramach postępowania o wymeldowanie nie rozstrzyga się zaś praw do zajmowania lokalu i w żadnym wypadku nie orzeka się o przydzieleniu lokalu mieszkalnego. Zasady zaspokajania potrzeb mieszkaniowych nie są bowiem uregulowane przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w trybie której rozpatrywane są sprawy o wymeldowanie z pobytu stałego. Z tych względów nie stwierdzając naruszenia art. 138 § 2 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności..., Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. sw