II SA/Gl 568/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi A.D. i M.D. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności obiektu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w B. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżących solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. zawiadomił o wszczęciu postępowania, zainicjowanego pismem J. D. złożonym w sprawie legalności dwóch garaży i blaszaka na działce w miejscowości W.. W dniu [...] r. przeprowadzone zostały oględziny wskazanej działki, co udokumentowane zostało protokołem, w którym stwierdzono istnienie na działce trzech obiektów. Potwierdzono to także dołączoną do akt dokumentacją zdjęciową. W stosunku do obiektu - oznaczonego w protokole literą C - dołączono zgłoszenie skierowanie do Starosty [...] z dnia [...]r. w sprawie robót budowlanych przy budowie wiaty o powierzchni 15m². Po przeprowadzeniu postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją nr [...] z dnia [...] r., przywołując w podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, umorzył postępowanie w sprawie legalności budowy wiaty blaszanej na wskazanej działce w miejscowości M. [...] obręb W.. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż przedmiotem postępowania jest budowa wiaty o powierzchni 15m². Dodał, że w myśl przepisów obowiązujących w dacie budowy - budowa wiat o powierzchni do 25m² objęta była obowiązkiem zgłoszenia (art. 30 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane). W okolicznościach niniejszej sprawy zamierzenie inwestycyjne - budowa wiaty o wymiarach 5m x 3m mieści się w granicach wskazanej wyżej regulacji. Dokonując zgodności zrealizowanej inwestycji z dokonanym w sprawie zgłoszeniem, organ stwierdził, że inwestor odstąpił od zgłoszonej lokalizacji obiektu, poprzez realizację wiaty w zbliżeniu do granicy z działką sąsiednią, zamiast projektowanych 2m od niej. W konsekwencji po analizie i ocenie zrealizowanych robót budowlanych przez pryzmat zgodności z przepisami, szczególnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury oraz zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady Miejskiej w S. Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla przebiegu drogi ekspresowej na odcinku P. – P. w Gminie S., organ stwierdził dopuszczalność inwestycji w ich świetle. W odniesieniu do lokalizacji wiaty w zbliżeniu do granicy nieruchomości organ przytoczył stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1642/11, podnosząc, iż przepisy cyt. rozporządzenia mają zastosowanie do budynków, a nie do wiaty. W rezultacie, wobec braku podstaw do ferowania w stosunku do przedmiotowej inwestycji rozstrzygnięć przewidzianych w art. 48, art. 49b czy art. 51 Prawa budowlanego zaszła konieczność umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego (w trybie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Odwołanie od powyżej decyzji, pismem z dnia [...] r., złożył J. D., wnosząc o powtórne i dogłębne rozpatrzenie sprawy blaszaka na sąsiedniej działce. Podkreślił, że poprzednia wizja na działce sąsiada doprowadziła do demontażu drzwi garażowych, co jednak nie zmienia faktu, iż na działce tej jest blaszany garaż a nie wiata, jak przyjął to organ. Wyraził zdziwienie z otrzymanej decyzji, widząc w niej poważne naciąganie i próbę obejścia przepisów Prawa budowlanego. Wskazał też, że sprawdzenia wymaga powierzchnia działki, która według niego nigdy nie przekraczała 8 arów. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach utrzymał w całości w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy, po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania, w pierwszej kolejności stwierdził, iż pismo z dnia [...] r. mające stanowić odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji złożone zostało z naruszeniem obowiązującego terminu. Jednak wobec faktu, iż decyzja pierwszoinstancyjna nie zawierała pouczenia o terminie, sposobie i organie, do którego należy wnieść odwołanie, uwzględniając treść art. 112 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy uznał, że odwołanie wpłynęło w terminie i przyjął je do rozpoznania. Po dokonaniu analizy zgromadzonych w sprawie akt i po zapoznaniu się z twierdzeniami i wnioskami odwołania organ odwoławczy podzielił ustalenia organu powiatowego, co do zakwalifikowania spornego obiektu jako wiaty. Przychylił się także do stwierdzenia, że zgodnie z orzecznictwem § 12 rozporządzenia cytowanego Ministra Infrastruktury nie znajduje zastosowania do wiat. Stąd bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt zrealizowania wiaty w zbliżeniu do granicy, podczas gdy w zgłoszeniu przewidywano realizację obiektu w odległości 2m od granicy. Wobec faktu, iż sporna wiata nie narusza przepisów techniczno- budowlanych ani postanowień planu miejscowego nie ma podstaw do nakładania na inwestora jakichkolwiek obowiązków, a zatem postępowanie stało się bezprzedmiotowe, czyli zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego prawidłowo je umorzono. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. D., działając w imieniu A. i M. D., wyraził niezadowolenie z wydanej w sprawie decyzji, podkreślając, iż przedmiotowa wiata w dokumentacji do [...]r. figurowała jako garaż, na który brak było pozwolenia na budowę. Po wyjęciu drzwi garaż został przekształcony w wiatę. Dodatkowym pismem procesowym z dnia 25 lipca 2018 r. pełnomocnik skarżących podniósł, iż oczekuje wyjaśnienia kwestii związanych z budową trzech garaży na sąsiedniej działce. Podkreślił, iż pierwotnie w postępowaniu przed organem powiatowym mowa była o trzech garażach - dwóch murowanych i blaszanym. Dopiero w toku niniejszego postępowania garaż blaszany stał się blaszaną wiatą. Zakwestionował także ustalenia co do powierzchni przedmiotowej działki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 26 września 2018 r. pełnomocnik skarżących potrzymał skargę i podniesione w niej zarzuty. Podkreślił, iż w jego ocenie, z blaszanego garażu wymontowano jedynie bramę wjazdową. Nadto złożył wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik uczestnika postępowania P. B. - B. B. nie zgadzając się z zarzutami skargi wniósł o jej oddalenie. Na potwierdzenie powierzchni działki okazał decyzję o wymiarze podatku i wypis z rejestru gruntów. Oświadczył, że w wiacie składowane są różne materiały, a poprzednio garażował tam samochód syna. Pełnomocnicy stron oświadczyli też zgodnie, że w stosunku do dwóch pozostałych garaży na działce toczą się odrębne postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji, oceniając, czy decyzja ta nie narusza przepisów prawa. Bada, zatem czy nie doszło do naruszenia prawa i to zarówno prawa materialnego jak i formalnego w zakresie, w jakim stosował je organ administracyjny. Zgodnie z treścią art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Sąd uwzględnia skargę na decyzję administracyjną w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (§ 1 pkt. 1), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (§ 1 pkt. 2), innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( § 1 pkt. 3), czy też naruszenia prawa, z którym ustawa wiąże skutek stwierdzenia nieważności (§ 2) lub konieczności stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszeniem prawa. Według art.134 tej ustawy rozstrzygając w granicach sprawy Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się tym zapisem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż tak zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie mogą one pozostać w obrocie prawnym. Przedmiotem niniejszej sprawy jest rozstrzygnięcie w przedmiocie legalności budowy wiaty blaszanej na działce nr ewidencyjny 1 w miejscowości M. [...], obręb W.. Zgodnie z art. 29 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie realizacji tej inwestycji pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących budynków gospodarczych, wiat i altan i powierzchni zabudowy do 25m². Przyznać trzeba, że przepisy tej ustawy nie definiują pojęcia wiaty. Zgodnie z art. 30 ust.1 pkt 1 ustawy budowa, o której mowa m.in. w art. 29 ust. 1 pkt 2, wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. W niniejszej sprawie w aktach znajduje się zgłoszenie do Starosty [...] w dniu [...]r. przez inwestora P. B. zamiaru budowy wiaty o powierzchni 15 m². Dodatkowo w opisie sposobu wykonania zgłoszonego obiektu wymieniono jako rodzaj materiału ścian - blacha trapezowa - 3 ściany. Jednak w świetle obowiązujących regulacji, zasadniczą kwestią jawi się ustalenie, czy przedmiotowy obiekt został prawidłowo zakwalifikowany, w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane jako wiata, a nie garaż - czyli budynek gospodarczy. W powszechnym rozumieniu, za wiatę uważa się "budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupkach" (Encyklopedia PWN, Warszawa 1996 r.), "lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, np. nad peronem kolejowym, parkingiem, magazynem, przystankiem" (Uniwersalny Słownik Języka polskiego, pod red. S. Dubisza, t. 5, Warszawa 2003 r., s. 80). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że mimo braku zdefiniowania na gruncie prawa budowlanego pojęcia wiaty, tym niemniej za podstawowe cechy obiektu (budowli) pozwalające na uznanie go za wiatę należy uznać posiadanie lekkiej konstrukcji, fundamentów, dachu, nieposiadanie ścian oraz posadowienie (zob. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 575/17). Także Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 grudnia 2017 r. podkreślił, iż tym, co różni w zasadniczy sposób wiatę od budynku, jest nieposiadanie ściany (ścian), brak wydzielenia z przestrzeni przez posiadanie przegród budowlanych, sygn. akt VII SA/Wa 453/17. W niniejszej sprawie trudno uznać, by zgłoszony obiekt był lekką budowlą w postaci dachu wspartego na słupach. Jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji jest to obiekt wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych tj. posiada ściany i dach. Wyglądem swym przypomina garaż- typu blaszak. Niewątpliwie pełni także funkcję użytkową budynku gospodarczego - składowane są w nim różne materiały, a także garażowego- przejściowo garażował tam samochód. Taką funkcję obiektu określił pełnomocnik uczestnika postępowania podczas rozprawy. Na budowę tego obiektu nie było wprawdzie wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, ale było wymagane dokonanie zgłoszenia w trybie art. 30 ust. 1 pkt 1, które, jak wskazano powyżej zostało dokonano bez sprzeciwu organu administracji architektoniczno- budowlanej. W tym miejscu trzeba podnieść, że brak sprzeciwu organu administracji architektoniczno - budowlanej do złożonego przez inwestora zgłoszenia powoduje, że inwestorowi nie można zarzucić samowoli budowlanej, niemniej nie zwalnia to organu nadzoru budowlanego od zbadania zgodności dokonanego zgłoszenia z obowiązującymi przepisami. Zatem brak skutecznego sprzeciwu właściwego organu nie stoi na przeszkodzie prowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. (zob. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2757/17 czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2018 r. sygn. akt II OSK 2204). W niniejszej sprawie organ powiatowy dokonując badania zgodności zrealizowanej inwestycji z dokonanym w sprawie zgłoszeniem stwierdził, że inwestor odstąpił od zgłoszonej lokalizacji obiektu. Podczas gdy w zgłoszeniu przewidziano odległość od granicy z działką sąsiednią - 2m, to w rzeczywistości obiekt zlokalizowano w granicy z działką sąsiednią. Nie można jednak podzielić argumentacji organu, iż lokalizacja taka jest możliwa, gdyż w stosunku do wiaty, w myśl stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowanego w wyroku z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1642/11, nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie. Jak podniesiono powyżej trudno w tym przypadku podzielić twierdzenie organów, iż sporny obiekt to wiata, skoro ma on konstrukcję zbliżoną do typowego garażu blaszanego, z tą tylko różnicą, że nie posiada bramy wjazdowej. Zresztą, jak przyznał pełnomocnik uczestnika przejściowo było to miejsce garażowania pojazdu. Zatem w takich okolicznościach twierdzenie, że w sprawie nie ma zastosowania § 12 cytowanego rozporządzenia jest całkowicie błędne, skoro obiekt ten pełni funkcje budynku. Zbadania zatem wymaga kwestia dopuszczalności takiego zlokalizowania obiektu w granicy działek. Wobec wskazywanej funkcji - garażowania pojazdu- należałby też zastanowić się, czy w sprawie nie powinny być zbadane przesłanki zgodności tego obiektu z § 19 cytowanego rozporządzenia. Z kolei odnosząc się do zarzutu braku jednoznacznego ustalenia wielkości działki, na której posadowiony jest sporny obiekt uznać trzeba, że także w tym zakresie badanie organu powinno być pogłębione, w celu jednoznacznego ustalenia wielkości przedmiotowej działki. Wszak na działce tej obiekt, którego dotyczy niniejsza sprawa jest tylko jednym z trzech podobnych obiektów. Jak stwierdził pełnomocnik skarżących obiekt ten jest jedynym z trzech garaży, i tak do pewnego momentu postępowania był przez organy nadzoru budowlanego określany. Wobec powyższego organ prowadząc ponowne postępowanie winien mieć na uwadze treść art. 29 ust. 1 pkt 2, gdzie jest m.in. mowa iż łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500m² powierzchni działki. Mając zaś powyższe na uwadze organ winien zastanowić się, czy postępowanie dotyczące pozostałych garaży na tej działce prowadzić oddzielnie, czy łącznie obejmując wszystkie tego obiekty w jednym postępowaniu. W świetle powyższego w ocenie składu orzekającego nie sposób odeprzeć zarzutu, iż organy prowadzące postępowanie przeprowadziły je z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym stwierdzając naruszenie wymienionych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto zgodnie z art. 200 cytowanej powyżej. Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych wywodów.