II SA/Gl 569/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie WSA Iwona Bogucka, WSA Rafał Wolnik, Protokolant stażystka Ewa Pasiek, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie przeniesienia własności nieruchomości oddala skargę Pismem z daty [...] 2003 r. K. B. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia własności parceli nr 2667/281 oraz 2668/281 na rzecz Skarbu Państwa – jako wydanej bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Zdaniem wnioskodawczyni jako spadkobiercy poprzednich właścicieli tych parcel, mimo nienazwania powyższego rozstrzygnięcia decyzją, zawiera ono wszelkie cechy aktu z art. 104 kpa. Przeniesienie własności parcel nastąpiło zaś bez podstawy prawnej, gdyż podstawą taką nie może być przywołany protokół graniczny, ani przepis art. 32 ustawy Konstytucyjnej. Po rozpatrzeniu wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą na podstawie art. 157 § 3 kpa, orzekło o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności powyższego aktu. Zdaniem organu, przedmiotem stwierdzenia nieważności w rozumieniu kpa, może być jedynie decyzja administracyjna i zaskarżalne postanowienie. Tymczasem objęte wnioskiem pismo nie jest decyzją administracyjną, lecz stanowi wniosek o wpis do księgi wieczystej, co potwierdza zarówno jego treść, jak i postanowienie ówczesnego Sądu Powiatowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt II KW Nr 2603. W szczególności, adresatem wniosku był Sąd Powiatowy w C., co przesądza o braku przedmiotu postępowania administracyjnego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. B. podtrzymała stanowisko, iż pismo Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w C. stanowi decyzję administracyjną, bo tylko taki akt mógł stanowić podstawę wpisu do księgi wieczystej (art. 6268 § 2 kpc), a fakt niedoręczenia decyzji stronom stanowi kolejny argument przemawiający za stwierdzeniem jej nieważności. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję poprzedzającą, podtrzymując stanowisko, iż objęte żądaniem stwierdzenia nieważności pismo nie stanowiło decyzji administracyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. B. zarzuciła naruszenie art. 104, art. 107 art. 156 § 1 i art. 157 kpa poprzez błędną kwalifikację decyzji administracyjnej i na tej podstawie wniosła o zmianę decyzji SKO i orzeczenie przez Sąd zgodnie z żądaniem wniosku o stwierdzeniu nieważności względnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżąca odwołała się do twierdzeń, podniesionych w toku postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej z przyczyn zawartych w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Jak trafnie wskazał organ, którego działanie zaskarżono w obszernych motywach obydwu decyzji, wniosek skarżącej nie mógł prowadzić do wszczęcia postępowania administracyjnego, mającego na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego w nadzwyczajnym trybie wniosku Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w C. z dnia [...] r. nr [...], skierowanego do b. Sądu Powiatowego w C., jak i dołączonego do tego wniosku protokołu granicznego. Tryb stwierdzenia nieważności dotyczy bowiem wyłącznie decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 kpa oraz postanowień zaskarżalnych w drodze zażalenia (art. 126 w zw. z art. 156-159 kpa). Tymczasem przywołane wyżej pismo nie stanowi aktu prawnego w żadnym z tych znaczeń, a w szczególności nie jest decyzją administracyjną. Zgodzić się należy ze stanowiskiem skargi, iż o zakwalifikowaniu aktu administracji do kategorii decyzji z art. 104 kpa, nie decyduje jego nazwa. Jednakże decyzja administracyjna polega na załatwieniu sprawy jako władcze rozstrzygnięcie, czyli oświadczenie woli kompetentnego organu administracyjnego, podjęte w wyniku zastosowania normy materialnego prawa administracyjnego lub w określonym zakresie normy prawa procesowego do ustalonego stanu faktycznego, w trybie, formie, strukturze uregulowanej prawem procesowym, zakomunikowany stronie, w celu wywołania skutku prawnego w sferze stosunku materialnoprawnego (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, W-wa 1996, str. 441). Administracja publiczna działa nie tylko przez wydawanie aktów administracyjnych, lecz również uczestniczy w obrocie prawnym, składając oświadczenia woli, czy zawierając umowy cywilnoprawne, administrując także mieniem, bądź wreszcie stosując działania niewładcze. Jedną z form takiego niewładczego działania jest udział organu administracji w postępowaniu przed sądami powszechnymi, czy administracyjnymi. Organ administracji ma wówczas status strony, identyczny jak przysługujący innym osobom fizycznym, czy prawnym. Wnosząc jakiekolwiek pismo do sądu, organ administracji nie działa w formie władczej, lecz jedynie realizuje uprawnienia, podlegające z kolei rozpatrzeniu w postępowaniu sądowym. Treść przywołanego pisma Prezydium MRN w C., podpisanego przez Z-cę Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej należy zaś analizować i oceniać w aspekcie stanu prawnego, obowiązującego w dacie jego wniesienia do b. Sądu Powiatowego w C.. W ówczesnym stanie prawnym obowiązywał dekret z dnia 11 października 1946 r. Prawo o księgach wieczystych (Dz. U. Nr 57, poz. 320, zm. Dz. U. z 1950 r. Nr 38, poz. 349), regulujący ustrój ksiąg wieczystych i tryb ich prowadzenia oraz postępowanie w tym zakresie. Zgodnie z art. 36 § 2 tego prawa, za chwilę złożenia wniosku o wpis uważało się chwilę jego wpływu do właściwego sądu. Zasadnie uznał organ w motywach zaskarżonej decyzji, iż kwestionowane pismo jako skierowane do Sądu Powiatowego w C., stanowiło właśnie wniosek o wpis w księdze wieczystej, co jednoznacznie wynika z jego treści, jak i faktu, iż odniosło właśnie skutek w postaci ujawnienia zmiany stanu prawnego w księdze wieczystej (postanowienie SP w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...]). Zupełnie inną rzeczą jest stwierdzenie prawidłowości działania sądu powszechnego, co jednak nie mogło podlegać ocenie ani organu administracji, ani Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie. Wreszcie, wskazać przyjdzie, iż takiej właśnie kwalifikacji kwestionowanego pisma jako wniosku o wpis prawa w księdze wieczystej, dokonały zarówno sądy powszechne (postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...]), jak i Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 8 grudnia 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 2848/03 odrzucił skargę K. B. na powyższe pismo, co ustalono w oparciu o dowód z powyższych akt, przeprowadzony w postępowaniu sądowym. Zatem przychylając się w pełni do stanowiska organu zawartego w motywach zaskarżonej decyzji, jak i z uwagi na powyższe orzeczenia sądów, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż z przyczyn przedmiotowych nie było dopuszczalne wszczęcie postępowania administracyjnego, mającego na celu stwierdzenie nieważności decyzji, jako że kwestionowane pismo nie miało takiego charakteru prawnego. Zasadnie zatem orzeczono o odmowie wszczęcia takiego postępowania (art. 157 § 3 kpa). Z tych względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).