II SA/Gl 570/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2008r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki części obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] r. w części dotyczącej nakazu rozbiórki nadbudowanych ścian kolankowych i dachu nad budynkiem gospodarczym o wymiarach [...] m x [...] m i orzeka, że w tym zakresie zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 2) w pozostałej części skargę oddala, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych, tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego. W piśmie z dnia [...] r. . K. domagała się przeprowadzenia kontroli nielegalnie jej zdaniem zrealizowanego przez J. R. w R. przy ul. [...] w granicy działek budynku, którego spad dachu został skierowany na jej działkę. Po wszczęciu w tej sprawie postępowania i przeprowadzeniu w dniu [...]r. oględzin Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 104 kpa oraz art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym) nakazał J. R. dokonać rozbiórki samowolnie wybudowanego przy granicy nieruchomości B. K. pomieszczenia gospodarczego o wymiarach [...] m x [...] m (ściany i dach) oraz nadbudowanych ścian kolankowych (poddasza) i dachu nad budynkami gospodarczymi o wymiarach [...] m x [...] m oraz [...] m x [...] m, na działce przy ul. [...] w R. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że jak to ustalono podczas oględzin, wybudowane przy granicy pomieszczenie gospodarcze o wymiarach [...] m x [...] m wypełnia lukę między granicą a istniejącą stodołą na działce J. R. Na usytuowanych przy granicy, a istniejących od [...] r. budynkach gospodarczych o wymiarach [...] m x [...] m i [...] m x [...] m wybudowano zaś ścianki kolankowe, a następnie wszystkie te budynki przykryto nowym dachem konstrukcji drewnianej, pokrytym blachą trapezową ze spadkiem w kierunku działki sąsiedniej. Roboty budowlane zostały wykonane w [...] r. bez pozwolenia lub zgłoszenia. Nie można zastosować do nich procedury legalizacyjnej, gdyż lokalizacja budynków narusza warunki techniczne określone w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych). W szczególności nie zachodzi tu przypadek o jakim mowa w § 12 ust. 4 pkt 2 tego rozporządzenia, gdyż na działce sąsiedniej nie znajdują się budynki przy granicy przylegające do nowo wybudowanych przez J. R. murów. Nadto spadki dachu wykonano w kierunku działki B. K. W odwołaniu od tej decyzji J. R. podniósł, że w luce między budynkami gospodarczymi istniała od [...] r. szopo-sieczkarnia wybudowana na fundamentach pochodzących jeszcze z [...] r. Po zimie [...] r. uległ zawaleniu dach tego budynku. Zawalił się również podczas smołowania dach nad pochodzącym z [...] r. kurnikiem o wymiarach [...] m x [...] m. Zachodziła zatem potrzeba ujednolicenia dachu nad tymi wszystkimi budynkami, zgodnie ze spadkiem dachu na jego stodole oraz zgodnie z wcześniejszym spadkiem dachu nad tymi budynkami. Wtedy też w luce między kurnikiem a garażem postawił w granicy w celu ujednolicenia zabudowy, parkan murowany. Budynki były i są usytuowane w granicy wyznaczonej w następstwie zniesienia współwłasności nieruchomości stanowiącej wcześniej jedną rodzinną całość. W konsekwencji odwołujący się stwierdził, że jego zdaniem istnieją warunki do legalizacji budowy. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, utrzymał orzeczenie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podzielił ustalenia faktyczne organu niższej instancji oraz ich ocenę prawną. Stwierdził, iż fakt ustalenia granicy między działkami w [...] r., w następstwie zniesienia współwłasności, nie ma wpływu na ocenę legalności wykonanych robót. W skardze do sądu administracyjnego J. R. wniósł o uchylenie w/w decyzji odwoławczej jako wydanej jego zdaniem z naruszeniem art. 7 kpa., art. 48 i art. 49 Prawa budowlanego oraz § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Wniósł również o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podtrzymał twierdzenia i zarzuty zgłoszone wcześniej w odwołaniu. Podniósł, że orany z naruszeniem art. 7 kpa nie uwzględniły faktu, że luka o wymiarach [...] m x [...] m była zabudowana szopą – sieczkarnią na starych, z upływem czasu zmurszałych, fundamentach wybudowanych w [...] r. Dla sąsiadki nie ma też znaczenia czy luka ta zostanie zabudowana w granicy, gdy w granicy są już usytuowane dwa sąsiednie budynki wybudowane w czasie gdy nieruchomość nie była podzielona i stanowiła jedną całość. Interesu sąsiadki nie narusza też skierowanie dachu w kierunku jej działki, bowiem wody opadowe są odprowadzane na jego nieruchomość. Zdaniem skarżącego nakaz rozbiórki został orzeczony bez uwzględnienia jego słusznego interesu, któremu nie stoi na przeszkodzie interes społeczny. Wykonanie rozbiórki narazi go też na dużą stratę finansową. Organy orzekające winny rozważyć w takiej sytuacji możliwość zobowiązania go jedynie do przebudowy dachu ze zmianą kierunku jego opadania. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. Dodatkowo stwierdził, że zabudowanie luki stanowi nowy budynek, nawet gdyby przyjąć, że istniała tam wcześniej sieczkarnia. Miała ona bowiem inne wymiary. Również robót na sąsiednich budynkach nie można zaliczyć do remontu, stanowiły one bowiem wymagającą pozwolenia nadbudowę, skoro wykonano ścianki kolankowe i dach. Nadto spadek dachu narusza warunki techniczne. Na rozprawie sądowej w dniu 28 lutego 2008 r. uczestniczka postępowania B. K. również wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje częściowo na uwzględnienie. Dotyczy to nakazu rozbiórki dachu i ścian kolankowych nad budynkiem gospodarczym o wymiarach [...] m x [...] m oznaczonym na szkicu zawartym w protokole oględzin z dnia [...] r. nr [...]. Jak wynika bowiem zarówno z dołączonych do tego protokołu kserokopii fotografii (nr 2), jak i z oświadczenia uczestniczki na rozprawie sądowej, budynek ten przylega do budynku gospodarczego na działce sąsiedniej, również usytuowanego w granicy. W tej zaś sytuacji wbrew stanowisku organów obu instancji nie można wykluczyć legalizacji wykonanych na nim robót budowlanych polegających na jego podwyższeniu przez wymurowanie ścianki kolankowej od strony granicy z działką sąsiednią oraz na wybudowaniu nowego dachu. Jak to zasadnie stwierdzono w odpowiedzi na skargę roboty te należy zakwalifikować jako nadbudowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego - skoro w ich następstwie doszło do zwiększenia wysokości tego budynku gospodarczego. Niewątpliwie robót tych nie można zaliczyć do remontu w rozumieniu art. 3 pkt 8 tego aktu prawnego, również w odniesieniu do związanych z realizacją nowego dachu, a to w sytuacji gdy doszło nie tylko do podwyższenia budynku ale i do zmiany nachylenia połaci jego dachu, które wcześniej było takie same jak na budynku uczestniczki (fotografia nr 2 na załączniku do protokołu oględzin). Tylko w przypadku zmiany jedynie nachylenia połaci dachu roboty na tym budynku stanowiłyby przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego, która podlegałaby legalizacji na podstawie art. 50 i 51 tego Prawa. Odnośnie przedmiotowego budynku należy przy tym wyjaśnić czy nie jest to obiekt o jakim mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a Prawa budowlanego, na co wskazywałaby wypowiedź uczestniczki postępowania złożona na rozprawie sądowej. Wtedy też jego nadbudowa podlegałaby legalizacji na podstawie art. 49b. Gdyby dla tego terenu nie obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego, to należałoby przyjąć, że nadbudowa przedmiotowego budynku jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w rozumieniu art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, a to w sytuacji gdy jest to budynek zrealizowany na terenie, na którym tego rodzaju zabudowa jest typowa. W stanie faktycznym sprawy jego usytuowanie nie narusza zdaniem Sądu treści § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Twierdzenia tego nie podważa także okoliczność, że posiada on spad dachu w kierunku działki uczestniczki. Odmienne w tym względzie stanowisko organów orzekających nie zostało poparte konkretnym przepisem prawa. Z treści § 28 ust. 2, § 126 ust. 1 i § 319 ust. 1 warunków technicznych wynika zaś jedynie nakaz konstrukcji spadku dachów pozwalających na odprowadzanie wód opadowych na teren działki inwestora, co może być zrealizowane za pośrednictwem rynien i rur spustowych. Z powyższych względów w tym zakresie decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c oraz pkt 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) w zw. z art. 7, 77 i 107 § 3 kpa oraz art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w części uwzględniającej skargę ustalą organy orzekające w pierwszej kolejności czy na objętym postępowaniem terenie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego, a jeżeli tak to czy przedmiotowa budowa jest z ustaleniami tego planu zgodna. Następnie ustalą czy budynek ten można zaliczyć do budynków o jakich mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a Prawa budowlanego. W pozostałym zakresie skarga nie jest zdaniem Sądu zasadna. Zasadnie przyjęły bowiem organy, że nie ma możliwości legalizacji budowy budynku realizowanej bezpośrednio przy granicy w sytuacji gdy na działce sąsiedniej nie istnieje bezpośrednio przy granicy budynek, do którego mogłaby nastąpić przybudowa. Wtedy bowiem nie zachodzi przypadek o jakim mowa w § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Zgodnie zaś z § 12 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia zasadą jest, że ściana bez otworów okiennych i drzwiowych powinna być usytuowana 3 m od granicy. Odnośnie budynku gospodarczego o wymiarach [...] m x [...] m wybudowanego "w luce" należy przyjąć przy tym budowę nowego budynku, skoro posiada on inne parametry (wysokość i powierzchnię zabudowy) niż zburzony wcześniej budynek gospodarczy – sieczkarnia. Nawet gdyby przyjąć, że była to odbudowa to w świetle art. 3 pkt 6, art. 28 ust. 1 i art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego okoliczność ta nie mogła mieć wpływu na treść podjętych decyzji. Nie było bowiem możliwości doprowadzenia usytuowania tego budynku do zgodności z warunkami przepisów techniczno-budowlanych, co musiało skutkować orzeczeniem jego rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 tego Prawa. Należy też zważyć, że z uwagi na wielkość tego budynku (nawet gdyby traktować go jako samodzielny obiekt) nie mógł on być zaliczony do budynków o jakich mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1. Również zresztą w takim przypadku należałoby orzec nakaz jego rozbiórki, z tym, że na podstawie art. 49b ust. 1 w zw. z ust. 2 omawianego aktu prawnego i w zw. z § 12 ust. 4 pkt 2 warunków technicznych. W związku z naruszeniem treści § 12 ust. 4 pkt 2 warunków technicznych niemożliwa była też zdaniem Sądu legalizacja nadbudowy budynku gospodarczego o wymiarach [...] m x [...] m, a to w sytuacji gdy nadbudowana ściana tego budynku usytuowana w granicy działek nie przylega do ściany budynku na działce sąsiedniej. W takiej zaś sytuacji podniesienie wysokości ściany budynku stanowi zdaniem Sądu jej sytuowanie w rozumieniu tego przepisu rozporządzenia. Nawet gdyby przyjąć w tym względzie inne zapatrywanie to i tak legalizacja tej nadbudowy byłaby ewentualnie możliwa (po spełnieniu dalszych warunków o jakich mowa w art. 48 ust. 2 i ust. 3, względnie w art. 49b, ust. 2 Prawa budowlanego) m.in. po wcześniejszym uiszczeniu opłaty legalizacyjnej. Skoro rozebranie ściany kolankowej tego budynku nie jest możliwe bez rozebrania opierającego się na niej dachu to musiało to skutkować również nakazem rozbiórki dachu usytuowanego nad tym budynkiem. Dach ten skarżący będzie mógł przy tym ponownie wykonać w ramach prac budowlanych kwalifikowanych jako remont starego dachu ale bez podniesienia jego wysokości i muru od strony uczestniczki, po wcześniejszym zgłoszeniu tych robót (art. 29 ust. 2 pkt 1, art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego) gdyby istotnie jak stwierdził, wymagał tego stan starego dachu. Z powyższych względów w pozostałym zakresie skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. W tym zakresie orzeczony nakaz rozbiórki odpowiada bowiem zdaniem Sądu obowiązującemu prawu. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji, w części w której została ona uchylona, orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Wobec uwzględnienia skargi tylko w niewielkim zakresie Sąd zasądził na rzecz skarżącego tylko część kosztów postępowania sądowego, a to zgodnie z treścią art. 200, art. 205 § 1 i art. 206 tej ustawy.