II SA/Gl 571/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek ( spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Protokolant Maciej Ćwiertniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. M.B. zwrócił się o wymeldowanie A.B. z jego budynku w K. przy ul. [...], podając iż wyprowadziła się ona ze wskazanego adresu we [...] r. i obecnie wraz z dziećmi przebywa w C., a w toku jest [...] między nią a jego synem P. B. Wniosek tej samej treści złożył też P.B. Wójt Gminy P. po rozpatrzeniu obydwu wniosków decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu A. B. oraz dzieci M. i K.B. z pobytu stałego pod powyższym adresem. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji powołał przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.). W uzasadnieniu organ I instancji przytoczył zeznania wnioskodawców i A. B. oraz świadka J.C., stwierdzając że zebrany materiał dowodowy wskazuje, iż A.B. opuściła lokal wraz z dziećmi dobrowolnie i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Co prawda, zadeklarowała chęć powrotu do lokalu, mimo [...], lecz w ocenie organu, zamiar ten nie został potwierdzony, a pismem z dnia [...] r. domagała się od P.B. [...]. Zdaniem organu spory między współwłaścicielami winny być rozstrzygane przed sądem powszechnym. Stąd też organ I instancji dopatrzył się podstaw do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. W odwołaniu od decyzji A.B. działając w imieniu własnym oraz jako przedstawiciel ustawowy małoletnich K. i M. B., podniosła, iż w [...] r. została [...] z powodu [...] – P. B., o czym powiadomiła [...] w C., a także z uwagi na rozpoczęcie remontu domu przez pozostałych współwłaścicieli. Stąd też odwołująca się zarzuciła, iż opuszczenie miejsca pobytu stałego nie miało charakteru dobrowolnego, a obowiązkiem organu meldunkowego było w takiej sytuacji zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego przygotowawczego. Wreszcie, odwołująca się wskazała na wątpliwości co do bezstronności Wójta Gminy P. z uwagi na kontakty osobiste z wnioskodawcą M.B. Do odwołania dołączono kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r. oraz pismo z dnia [...] r., skierowane przez pełnomocnika P. B. o w sprawie [...]. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewody Ś., orzeczono o uchyleniu na podstawie art. 138 § 2 kpa decyzji organu I instancji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji w pierwszym rzędzie wskazał na bezpodstawność rozszerzenia wniosku, który dotyczył jedynie wymeldowania A. B., zaś decyzją objęto także małoletnie dzieci stron. Nadto, zdaniem organu odwoławczego, sprawa faktycznego opuszczenia lokalu nie została dostatecznie wyjaśniona wobec sprzecznych zeznań stron. Nie przeprowadzono też oględzin lokalu, ani nie zapewniono stronom czynnego udziału w postępowaniu. Stąd też organ odwoławczy uznał, iż rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ nakazał uzupełnienie materiału dowodowego i rozważenie zasadności zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, jeżeli toczy się postępowanie karne w przedmiocie uniemożliwienia korzystania z mieszkania. W skardze do sądu administracyjnego P.B. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego i "utrzymanie" decyzji Wójta Gminy P. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podniósł, iż A.B. dobrowolnie opuściła wraz z dziećmi miejsce pobytu stałego w [...] r., zaś prace remontowe rozpoczęto dopiero w [...] r., po okresie zimowym. Zdaniem skarżącego, organ I instancji uprawniony był do wymeldowania z urzędu innych osób, niż objętych wnioskiem. Wreszcie, wytyczne organu odwoławczego służą jedynie przewlekłości postępowania i niczego nie wniosą dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. W kolejnym piśmie procesowym skarżący podtrzymując dotychczasowe stanowisko zanegował prawdziwość zeznań A. B. i podniósł, że rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji bezpodstawnie zawiesił postępowanie. W toku rozprawy sądowej uczestnik postępowania M. B. przychylił się do skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja kasacyjna nie narusza prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie uchybił przepisom procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Na podstawie art. 138 § 2 kpa, organ odwoławczy władny jest uchylić decyzję organu I instancji w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wykładnia językowa tego przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości, iż wydanie decyzji kasacyjnej z art. 138 § 2 kpa, jedynie częściowo uchylającej decyzję objętą odwołaniem, jest niedopuszczalne. Stąd też wydanie przez organ I instancji decyzji o wymeldowaniu A.B., a tylko w takim zakresie zostało wszczęte postępowanie administracyjne zgodnie z treścią obydwu wniosków (k. [...] akt adm.), a równocześnie bez wniosku i zawiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania zgodnie z wymogiem z art. 61 § 4 kpa, objęcie tą decyzją orzeczenia o wymeldowaniu małoletnich M. i K. B., musiało skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji w całości oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Przepis art. 136 kpa, określający granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym, przewiduje możliwość przeprowadzenia jedynie postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Na tej podstawie prawnej nie jest zatem możliwe usunięcie wadliwego działania organu I instancji, który nie dopełniając powinności z art. 61 § 4 kpa, wydał decyzję o wymeldowaniu z urzędu osób, w stosunku do których nie wszczęto postępowania. Przedmiotem postępowania odwoławczego jest zaś ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, rozstrzygniętej decyzją I instancji. Stąd też stwierdzając naruszenie art. 61 § 4 kpa poprzez niepowiadomienie strony (w tym wypadku przedstawiciela ustawowego małoletniego rodzeństwa B.), o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego, co skutkuje pozbawieniem przez organ I instancji udziału w postępowaniu z naruszeniem reguły z art. 10 § 1 kpa, organ odwoławczy zobligowany był do wydania decyzji kasacyjnej – art. 138 § 2 kpa. O ile zatem skarżący trafnie podniósł, że wymeldowanie może nastąpić z urzędu, to wydanie takiego rozstrzygnięcia z naruszeniem zasad z art. 10 i 61 § 4 kpa, stanowiło wadliwość procesową, której usunięcie nie było dopuszczalne w postępowaniu odwoławczym. Skoro w motywach zaskarżonej decyzji organ, którego działanie zaskarżono, prawidłowo wskazał na naruszenie reguł procedury administracyjnej, już z tych względów skarga nie mogła odnieść skutku. Niezależnie od powyższego podzielić należy stanowisko organu odwoławczego o nienależytym wyjaśnieniu okoliczności faktycznych w zakresie przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego zarówno A. B., jak i małoletnich dzieci. Zresztą, do tego rodzaju okoliczności nawiązał pełnomocnik skarżącego w toku rozprawy sądowej, wskazując na treść wyroku [...], jak i brak zameldowania na pobyt czasowy w innym lokalu. W tym zakresie organ I instancji nie poczynił niezbędnych ustaleń faktycznych, a w szczególności w aktach postępowania administracyjnego brak odpisu wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności. Organ odwoławczy wskazując na braki materiału dowodowego nie naruszył też zasad z art. 138 § 2 zd. 2 kpa. Kwestia prawidłowości działania organu I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, nie mogła być przedmiotem niniejszego postępowania, zaś na postanowienie o zawieszeniu postępowania wniesiona została odrębna skarga. Wreszcie, wyjaśnić przyjdzie, iż sądowa kontrola decyzji sprawowana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty orzekania przez organ II instancji. Kompetencje sądu administracyjnego są zaś wyłącznie kasacyjne. Sąd nie jest władny do zmiany decyzji, będącej przedmiotem skargi poprzez jej uchylenie i orzeczenie o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, czego domagał się skarżący. Uwzględnienie skargi w razie stwierdzenia naruszenia prawa prowadzi do wyeliminowania wadliwego aktu z obrotu prawnego, a uchylenie decyzji organu odwoławczego, oznacza konieczność ponownego rozpoznania odwołania od decyzji organu I instancji. Z tych wszystkich względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).