II SA/Gl 571/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant Starszy referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Pismem z dnia [...]r. Z. S. zwrócił się do Urzędu Miasta C. z wnioskiem o wymeldowanie S. P. z lokalu przy ul. [...] w C. W uzasadnieniu podał, iż S. P. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od [..] lat i przez cały ten czas mieszka u swojej matki przy ul. [...]. Podkreślił, że opuszczając lokal przy ul. [...] S. P. wyrzucił klucze i zabrał swoje rzeczy. W trakcie wszczętego przez organ I instancji postępowania administracyjnego strony złożyły wyjaśnienia, przesłuchano też wezwanych świadków. Przesłuchany do protokołu Z. S. wyjaśnił, że S. P. w 1998 r. opuścił mieszkanie zabierając swoje rzeczy. Do mieszkania przychodził jedynie w odwiedziny do swojego syna. S. P. potwierdził, że od [...] r. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. i zamieszkał u matki. Powodem opuszczenia przedmiotowego lokalu był konflikt z żoną – D. P. i wezwanie przez żonę Policji. Z mieszkania istotnie zabrał swoje rzeczy. O ile jednak Z. S. stwierdził, iż wyprowadzka S. P. miała charakter dobrowolny, o tyle S. P. podał, że do mieszkania nie mógł powrócić albowiem Z. S. utrudniał mu zamieszkiwanie w lokalu. W [...] r. wystąpił nawet w tej kwestii do Prokuratury, jednakowoż ta umorzyła postępowanie. W dniu [...]r. po raz kolejny wystąpił do Prokuratury Rejonowej C. przeciwko Z. S. o uniemożliwianie od [...] lat korzystania z mieszkania, a [...]r. wystąpił do Sądu Rejonowego w C. między innymi o wydanie kluczy do przedmiotowego lokalu. W powyższej sprawie złożył także apelację do Sądu Okręgowego. Fakt nie zamieszkiwania S. P. w lokalu potwierdzili także wezwani przez organ I instancji świadkowie, w tym sąsiedzi oraz żona S. P. D. P.. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] organ I instancji zawiesił postępowanie o wymeldowanie z pobytu stałego S. P. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Okręgowy w C.. W [...]r. Z. S. wystąpił z pismem o podjęcie zawieszonego postępowania. Wyjaśnił, że sprawa w Sądzie Okręgowym została rozstrzygnięta, a Sąd oddalił apelację. W konsekwencji postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...]podjęto zawieszone postępowanie. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta C. orzekł o wymeldowaniu S. P. z lokalu nr [...] przy ul. [...]w C.. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał treść stanowiącego podstawę prawną decyzji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 2006, nr 139, poz. 933 z późn. zm.), a następnie omówił poczynione w sprawie ustalenia. Zaakcentował, iż Prokuratura Rejonowa C. poinformowała, że sprawa z wniosku S.P. przeciwko Z. S. o uniemożliwianie przebywania w lokalu została zakończona odmową wszczęcia dochodzenia. Natomiast Sąd Rejonowy w C. Wydział I Cywilny wyrokiem z dnia [...]r. [...]oddalił powództwo S. P. przeciwko Z. S. między innymi o wydanie kluczy do mieszkania nr [...]przy ul. [...]w C.. Wniesioną zaś przez S. P. apelację Sąd Okręgowy w C. oddalił jako niezasadną wyrokiem z dnia [...]r. [...]. W konkluzji organ I instancji stwierdził, że w przypadku S. P. została spełniona przesłanka art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy. Wymieniony nie zamieszkuje bowiem w lokalu nr [...] przy ul. [...]w C., a opuszczając miejsce pobytu stałego nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Od otrzymanej decyzji S. P. wniósł odwołanie, wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podniósł, że w trakcie postępowania dawał niezbicie wyraz dążeniu do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu oraz potwierdził, że nie zamieszkuje w nim tylko i wyłącznie z uwagi na trudności czynione przez Z. S. i D. P. Potwierdził też, że nigdy nie miał zamiaru opuszczenia tego lokalu czego dowodzą inicjowane przeze niego postępowania w sądzie i w prokuraturze. Do wyprowadzenia się z lokalu został zmuszony dlatego, że zamieszkujący tam Z. S. wymienił zamki w drzwiach i nie dał mu kluczy. Nie chciał nigdy urządzać awantur i przychodzić z Policją, ale nigdy się z tym nie pogodził i zawsze próbował dochodzić swoich praw w trybie postępowania przed powołanymi do tego organami. Zdaniem S.P. nie zostały zatem spełnione określone w art. 15 ust. 2 ustawy przesłanki pozwalające na wymeldowanie go z przedmiotowego lokalu, a tym samym wydana przez organ I instancji decyzja powinna zostać uchylona w całości. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył obowiązujący stan prawny oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, a następnie obszernie omówił przeprowadzone postępowanie administracyjne stwierdzając w konkluzji, iż celem ewidencji ludności jest rejestracja danych o miejscu pobytu osób. Oznacza to, że przesłanką wymeldowania określonej osoby z oznaczonego lokalu jest fakt nie przebywania w nim, bez konieczności wykazania, że osoba ta nie jest uprawniona do przebywania w lokalu. Pozostawienie zatem w ewidencji ludności danych o zameldowaniu odwołującego się na pobyt stały w lokalu nr [...]przy ul. [...] w C. w sytuacji gdy nie przebywa on pod tym adresem od ponad [...]lat, pozostawałoby w sprzeczności z funkcją jaką ma pełnić ewidencja ludności w zakresie rejestracji danych. Dodatkowo organ II instancji wskazał, że małżeństwo S. P. i D. P. zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w C. z dnia [...]r. [...]. Zaakcentował też, że od opuszczenia lokalu upłynęło ponad [...] lat, a S.P. skoncentrował swe sprawy życiowe w innym miejscu co świadczy o tym, iż zaistniała przesłanka "faktycznego opuszczenia lokalu". Znajduje to potwierdzenie w przywołanym wyżej prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w C. oddalającym powództwo w kwestii wydania kluczy do mieszkania nr [...] przy ul. [...] i umożliwienia korzystania z mieszkania oraz postanowieniu Prokuratury Rejonowej C. w C. z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie uniemożliwiania przez Z. S. przebywania w lokalu mieszkalnym w okresie od [...] r. do [...]r. tj. o czyn z art. 191 §1 kk. W konsekwencji, zdaniem Wojewody [...], organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił istniejący stan faktyczny i poprawnie zastosował prawo, a zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Pismem z dnia [...]r. S.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, domagając się jej uchylenia. W skardze podtrzymał swoje twierdzenie, iż do opuszczenia lokalu został w roku[...]przymuszony, kiedy to powracając po kilku godzinach nieobecności do mieszkania zastał wymienione zamki w drzwiach wejściowych i nie otrzymał kluczy. Ponownie wskazał, że nie chciał nigdy urządzać awantur, przychodzić w Policją, a swoich praw dochodził w trybie postępowania przed organami administracyjnymi. Dał więc wyraz temu, że nigdy nie miał zamiaru opuszczenia mieszkania i przeniesienia swojego centrum życiowego w inne miejsce. Do Sądu Rejonowego w C. złożył pozew przeciwko Z.S. o wydanie kluczy i umożliwienie korzystania z mieszkania. Jednak Sąd powództwo oddalił, błędnie ustalając, iż mieszkanie opuścił dobrowolnie. Również skarga złożona do Prokuratury Rejonowej C.w C. o uniemożliwianie korzystania z mieszkania została oddalona ponieważ, jak stwierdził prokurator w uzasadnieniu: "oni w mieszkaniu po prostu Pana nie chcą". Skarżący podkreślił, że Z. S. swój wniosek o wymeldowanie złożył do Urzędu Miasta C. po [...]latach uniemożliwiania mu korzystania z mieszkania, z chwilą rozpatrywania wniosków skarżącego przez organy prokuratury oraz Sąd. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej już wyżej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega na:. 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zameldowaniu o urodzeniu dziecka; 4) zameldowaniu o zmianie stanu cywilnego; 5) zameldowaniu o zgonie osoby. Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 15, zgodnie z którego ust. 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad [...] miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl natomiast ust. 2 wskazanego wyżej przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad [...]miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób - por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r., V SA 2323/02, LEX nr 159183. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się jednak także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Nadto wskazać należy, iż opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. por. np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z 18 grudnia 2002 r., V SA 935/02, LEX nr 149535 wraz z przytoczonym tam wcześniejszym orzecznictwem, a w tym wyrokiem NSA z 16 września 1986 r., III SA 437/86; wyrokiem NSA z 3 lipca 1985 r., SA/Gd 573/85; wyrokiem NSA z dnia 18 marca 1987 r., SA/Gd 1073/86; wyrokiem NSA z 16 kwietnia 1987 r., SA/Wr 110/87. Podkreślić nadto w tym miejscu należy, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu - por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02, LEX nr 159189. Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o wymeldowaniu zbadać zatem należy, czy skarżący istotnie w sposób określony powyżej opuścił miejsce pobytu, z którego został wymeldowany. W razie bowiem ustalenia, iż w wyniku zachowań skarżącego jego pobyt w lokalu istotnie ustał spełniona zostałaby wymagana prawem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ I jak też II instancji uznały, iż S.P. opuścił miejsce pobytu w sposób uzasadniający jego wymeldowanie z lokalu. Analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy zdaniem tut. Sądu ocenę tę należy podzielić. Zarówno z wyjaśnień samego skarżącego, jak też oświadczeń Z. S. i D. P. i wynika w sposób jednoznaczny, że w okresie prowadzenia przez orzekające w sprawie organy postępowania w przedmiocie wymeldowania skarżący nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu albowiem [...] lat wcześniej, w roku [...], lokal ten opuścił. Także i w okresie późniejszym S. P. nie powrócił do stałego miejsca zameldowania, nie zamieszkuje w nim również w chwili obecnej. Fakt ten traktować należy jako bezsporny, także bowiem w kierowanej do tut. Sądu skardze skarżący potwierdził, że po opuszczeniu dawnego mieszkania nie powrócił już do niego, a zamieszkuje obecnie w mieszkaniu matki. Kwestią natomiast sporną pomiędzy stronami jest to czy skarżący opuścił przedmiotowe mieszkanie dobrowolnie, jak twierdzi Z. S. i D. P., czy też, jak podnosi skarżący, Z. S. uniemożliwił mu powrót do lokalu. Niezależnie jednak od rzeczywistego stanu faktycznego w dacie opuszczenia mieszkania, w trakcie postępowania przed organem I i II instancji ewentualna wątpliwość w tej mierze nie miała już w sprawie znaczenia. Jak to bowiem powyżej wskazano za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie, w sposób skuteczny, z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Wskazać w tym miejscu należy, że S. P. nie podjął skutecznych działań umożliwiających mu przywrócenie naruszonego posiadania. Do działań takich nie można zaliczyć bowiem wystąpienia w dniu [...]r. do Prokuratury Rejonowej C .przeciwko Z. S. o uniemożliwianie od [...]lat korzystania z mieszkania albowiem postanowieniem z dnia [...]r. Prokuratura odmówiła wszczęcia dochodzenia w sprawie. Nadto skarżący w dniu [...]r. wystąpił wprawdzie do Sądu Rejonowego w C. między innymi o wydanie kluczy do przedmiotowego lokalu to jednak Sąd wyrokiem z dnia [...]r. [...]oddalił powództwo. Wniesioną zaś przez S. P. apelację Sąd Okręgowy w C. oddalił jako niezasadną wyrokiem z dnia [...]r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż skarżący nie posiada tytułu prawnego uprawniającego do zamieszkania w przedmiotowym lokalu natomiast roszczenie o przywrócenie utraconego posiadania nie może być uwzględnione z uwagi na upływ terminu z art. 304 § 2 k.p.c. W konsekwencji, wobec faktu, iż skarżący po opuszczeniu mieszkania nie podjął skutecznych działań umożliwiających powrót do lokalu, pomimo że mógł był to uczynić będąc w lokalu zameldowanym, niewątpliwym jest, iż co do meritum zaskarżona decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję o wymeldowaniu S. P. jest merytorycznie poprawna i pozostaje w zgodzie z prawem albowiem spełnione były w dacie jej wydania przewidziane w art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy przesłanki obligujące organ do wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego pobytu. W świetle art. 15 ust. 1 i 2 ustawy prawnie niedopuszczalnym byłoby bowiem utrzymywanie dalszego, fikcyjnego, zameldowania w lokalu osoby, która de facto lokal ten opuściła i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Ewidencja ludności służy bowiem wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.