II SA/Gl 571/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodnicząca - Sędzia WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a: zwolnić skarżącą z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej 50 zł (słownie: pięćdziesiąt złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Jak wynika z oświadczenia S. C. zawartego w formularzu druku PPF, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów niniejszego postępowania sądowego w całości oraz z przedłożonych przez nią pism procesowych, wnioskodawczyni mieszka z mężem, lecz z przyczyn osobistych (śmierć córki) nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Jej jedyny dochód stanowi emerytura w wysokości 1270, 97 zł. Wnioskodawczyni zwróciła uwagę na zły stan zdrowia małżonka ([...]) oraz własne problemy zdrowotne (m.in. [...]). Podała, że jej przykładowe miesięczne wydatki to m.in. 69 zł internet, 49 zł telewizja, gaz 182,24 zł, energia ok. 100 zł (221, 02 zł za dwa miesiące), woda 31,49, lekarstwa 305, 95 zł, bandaże i opatrunki – 35-50 zł, spłata rat 503,96 zł, koszty dojazdów na sprawy 80-150 zł. Dodatkowo wyjaśniała, że poniosła koszt leczenia kanałowego zębów – 1000 zł (nierefundowane przez NFZ), oraz wydatki związane z kserowaniem dokumentów – 130 zł. Do akt sprawy przedłożone zostały kserokopie dokumentów potwierdzające powyższe wydatki oraz wysokość otrzymywanej przez S. C. emerytury. Wnioskodawczyni zaznaczyła przy tym, że ponosi także koszty związane z zakupem żywności, ubrań, środków czystości oraz papieru do drukarki, tuszy, długopisów, znaczków na urzędowe przesyłki polecone. Wskazała również, że postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Okręgowy w G. Ośrodek Zamiejscowy w R. w sprawie o sygn. akt [...] zwolnił ją od kosztów sądowych w całości (załączyła kserokopię sentencji tego postanowienia). Wezwaniem z dnia 3 czerwca 2014 . referendarz sądowy zwrócił się do skarżącej o udokumentowanie wysokości dochodu osiąganego przez jej męża. W odpowiedzi S. C. ponownie wyjaśniła, że nie posiada wiedzy w powyższym zakresie, gdyż od śmierci córki nie prowadzą z mężem wspólnego gospodarstwa domowego. Zaakcentowała, że małżonek ma obecnie [...] lat i z posiadanej emerytury pokrywa koszty związane z leczeniem bardzo ciężkiej choroby. W obecnej sytuacji to raczej ona pomaga mężowi niż może liczyć na jego wsparcie finansowe. Do Sądu nadesłane zostały dodatkowo kserokopie zaświadczeń lekarskich potwierdzające problemy zdrowotne skarżącej oraz postanowienia sądów powszechnych z [...] r. i [...] r., na mocy których S. C. została zwolniona od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2014 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Zdaniem referendarza brak jakichkolwiek informacji na temat dochodu małżonka wnioskodawczyni, w sytuacji w której nie zostają oni w separacji bądź w ustroju rozdzielności małżeńskiej, uniemożliwia wszechstronną ocenę jej możliwości finansowych. Referendarz zwrócił również uwagę na brak możliwości zapoznania się z uzasadnieniami przedłożonych do akt orzeczeń sądów powszechnych, w oparciu o które skarżąca była zwalniania od kosztów sądowych w tamtejszych postępowaniach, wobec tego nie wziął tej okoliczności pod rozwagę. W ustawowym terminie S. C. wniosła od powyższego postanowienia sprzeciw podtrzymując wniosek o zwolnienie jej od kosztów postępowania sądowego w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej Ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się zatem do wniosku skarżącej, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 Ppsa, obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto należy zauważyć, że przyznanie stronie takiego przywileju, jakim jest prawo pomocy, wobec generalnej zasady odpłatności obowiązującej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 199 Ppsa) wymaga prawidłowego wyważenia z jednej strony okoliczności związanych z rzeczywistym stanem majątkowym oraz rodzinnym wnioskodawcy, z drugiej zaś wzięcie pod uwagę konstytucyjnego prawa do sądu. Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy osoby ubiegającej się o przyznanie tegoż prawa. W oparciu o przedstawione kryteria oraz analizę okoliczności podanych we wniosku, a także w szeregu pism procesowych Sąd uznał, że sytuacja finansowa skarżącej uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego utrzymania się. Sąd miał przy tym na względzie fakt, że skarżąca choć nie ma sądownie orzeczonej separacji małżeńskiej i mieszka z mężem to nie prowadzą oni wspólnie gospodarstwa domowego. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała jednak, że w jej sytuacji zachodzą przesłanki dla całkowitego uwzględnienia jej żądania. Jakkolwiek bowiem sytuacja materialna skarżącej przedstawia się jako trudna (co potwierdzają przedłożone przez skarżącą sentencje orzeczeń zapadłych w postępowaniach przed sądami powszechnymi) to jednak nie uniemożliwia ona przynajmniej częściowego uiszczenia kosztów sądowych. Skarżąca uzyskuje stały dochód, który wynosi około 1270 zł i choć niewątpliwie jest osobą schorowaną, co generuje dodatkowe koszty, choćby na zakup lekarstw, to dokonując analizy przedstawionych przez skarżącą co miesięcznych wydatków Sąd doszedł do przekonania, że nie wszystkie z nich należy uznać za niezbędne w podstawowym utrzymaniu się. Jeżeli zatem skarżąca posiada środki finansowe aby korzystać z internetu (kwota 69 zł) czy dodatkowo płatnej telewizji cyfrowej (49 zł) to jest ona w stanie uiścić opłatę sądową w wysokości 50 zł tytułem wpisu sądowego od skargi, a także w przypadku ewentualnych dalszych kosztów w niniejszym postępowaniu. Natomiast wydatki każdorazowo przekraczające wysokość 50 zł przerzucone zostają na Skarb Państwa, tym samym skarżąca zostaje zwolniona z obowiązku ich uiszczania. Podkreślenia wymaga ponownie fakt, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd działając w trybie art. 260 Ppsa, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.