II SA/Gl 572/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]r. 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. W oparciu o wyniki kontroli drogowej w dniu 4 listopada 2013 r. samochodu [...] nr rej. [...] należącego do przedsiębiorcy J. G. prowadzącej działalność pod nazwą "A." J. G. w D., [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r., nr 125, poz. 874 ze zm., obecnie Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o transporcie drogowym)) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr [...] z dnia 4 listopada 2013 r., nałożył na J. G. karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Kara ta została wymierzona za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi oraz za uzależnienie wynagrodzenia kierowcy od ilości przewiezionych rzeczy. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż analiza materiału dowodowego wykazała, że kierowca P. T. w dniach: [...] oraz [...]r. nie rejestrował na wykresówce w sposób prawidłowy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Podczas kontroli w dniu 4 listopada 2013 r. ustalono, że kierowca w/w samochodu używał magnesu celem nierejestrowania swojej prawdziwej aktywności. Urządzenie to zostało zatrzymane w celach dowodowych. W dniu 29 listopada 2013 r. strona przesłała do organu dodatkowe wyjaśnienia oraz dokumentny, w tym regulamin pracy obowiązujący w przedsiębiorstwie, kopię umowy o pracę, zapisy GPS z pojazdu, którym wykonywał przewozy kierowca P. T. w dniach, w których jak zeznał używał niedozwolonego urządzenia fałszującego zapisy tachografu, a nadto oświadczenie kierowcy złożone osobiście w siedzibie przedsiębiorcy w związku z nieprawdziwymi i błędnymi jego zdaniem zeznaniami z dnia 4 listopada 2013 r. Organ odnosząc się do nadesłanego oświadczenia i dokumentów uznał je jednak za niewiarygodne, pozostawały bowiem w sprzeczności z zeznaniami kierowcy z dnia dokonania kontroli drogowej, którym organ przyznał moc dowodową. Zwrócono uwagę, że kierowca nie wniósł do protokołu kontroli z dnia 4 listopada 2013 r. żadnych uwag, akceptując go tym samym własnoręcznym podpisem. Protokół kontroli jest natomiast obrazem stanu faktycznego ustalonego podczas czynności kontrolnych i praktycznie jest niepowtarzalny. W złożonym odwołaniu J. G. reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono: a) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i 80 kpa polegające na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń ; b) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 92b ustawy o transporcie drogowym przez nałożenie na odwołującą kary administracyjnej pomimo, że dopełniła wszelkiej staranności zgodnie z art. 92b tej ustawy. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że decyzja została oparta na dowodzie, który został sfałszowany, bowiem kierowca podczas przesłuchania zeznawał nieprawdę, co zostało potwierdzone w jego pisemnych oświadczeniach z dnia 19 listopada 2013 r. i 21 grudnia 2013 r. Fakt ten potwierdzają również zdaniem strony przedłożone dokumenty, tj. umowa o pracę zawarta z kierowcą, zapisy zawarte na tarczach, które nie potwierdzają stosowania magnesu, zapisy z GPS, regulamin wynagradzania oraz regulamin pracy. Odwołująca zaprzeczyła, że wynagrodzenie kierowców było uzależnione od ilości wykonywanych przewozów oraz, że wiedziała o fakcie używania przez kierowcę magnesu. Nadto wskazała, że rozliczaniem czasu pracy i nadzorem nad jego przestrzeganiem zajmuje się zewnętrzna firma, która składa raporty z analiz zapisów urządzeń, którymi posługują się kierowcy. Odnośnie dnia 4 listopada 2013 r., strona wyjaśniła, że kierowca miał załadunek o godz. 06:00 w D. i miał go dostarczyć do P. W związku z tym kierowca na wykonanie przewozu miał dużą ilość czasu i nikt tego dnia nie zlecał mu jazdy z przekroczeniem norm. Poza tym organy kontrolne nie stwierdziły tego dnia użycia magnesu. W wyniku rozpoznania odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i ich oceny prawnej. Przeprowadzona w dniu 4 listopada 2013 r. kontrola drogowa wskazała bowiem naruszenia polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi oraz uzależnieniu wynagrodzenia kierowcy od ilości przewiezionych rzeczy. Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, organ II instancji stwierdził, że są niezasadne i nie mogą zostać uwzględnione. Ustosunkowując się do przesłanego przez stronę wraz z odwołaniem oraz za pismem z dnia 10 stycznia 2014 r., dowodu w postaci oświadczenia kierowcy wskazał, że uznał za wiarygodne zeznania kierowcy złożone podczas przesłuchania, które miało miejsce w czasie kontroli drogowej. Zeznania te kierowca złożył bowiem bezpośrednio po stwierdzonym naruszeniu, będąc uprzednio pouczonym o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Poza tym w trakcie składania zeznań nikt nie wywierał na kierowcę nacisku, wobec czego zeznania te są dla organu wiarygodnym dowodem. Odnosząc się z kolei do argumentów strony, że twierdzenia kierowcy były fałszywe, organ odwoławczy uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie i nie mogą stanowić podstawy do zmiany decyzji organu I instancji. Nie zgodził się również ze stanowiskiem strony, że w decyzji organu I instancji nie wskazano dowodów, na których organ oparł swoje ustalenia. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji w sposób wyraźny powołał się na fakt przesłuchania kierowcy w charakterze świadka oraz na zapisy znajdujące się na okazanych do kontroli wykresówkach. W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie zaistniały okoliczności wymienione w art. 92c ustawy o transporcie drogowym mogące wyłączyć odpowiedzialność przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenie. Nie znaleziono również podstaw do zastosowania art. 92b ustawy o transporcie drogowym, przepis ten ma bowiem zastosowanie jedynie w przypadku stwierdzenia naruszeń z zakresu czasu pracy kierowców. W niniejszej sprawie tego rodzaju naruszenia nie zostały stwierdzone. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 kpa, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 i art. 77 kpa i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. W sposób wszechstronny dokonał oceny stanu faktycznego, zaś postępowanie prowadził w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję J. G. wniosła o jej uchylenie, powtarzając w zasadzie zarzuty zawarte w odwołaniu. Ponownie zarzuciła oparcie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji na jedynym, sfałszowanym dowodzie, a mianowicie zeznaniach kierowcy. Podniosła również, ze organy obydwu instancji pominęły analizę innych dowodów, tj. zapisy z GPS wskazujące na brak jakichkolwiek przesłanek na użycie urządzenia dodatkowego. Nie zgodziła się również z zarzutem, że wiedziała o używaniu przez kierowcę urządzeń zakłócających pracę tachografu. Skarżąca oświadczyła, że kierowca konfabulował i chciał pogrążyć przewoźnika nieprawdziwymi zeznaniami w związku z planowanym jego zwolnieniem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty zasługują na akceptację. Wbrew twierdzeniom skarżącej w sprawie zaistniały podstawy do wymierzenia jej kary określonej w załączniku nr 3 lp. 6.2.1 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z tym przepisem kara w kwocie 5 000 zł wymierzana jest za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Niewątpliwie spełniona jest hipoteza tego przepisu gdy fałszuje się zapisy na wykresówce kierowcy przez używanie urządzenia, które pozwala na nierejestrowanie rzeczywistej aktywności kierowcy. Nie budzi wątpliwości, że urządzeniem takim jest magnez zakładany na urządzenia samochodu. Jak wynika z protokołu kontroli magnez taki zabezpieczono w samochodzie skarżącej w dniu 4 listopada 2011 r. kierowym przez P. T. Już sam ten fakt stanowi naruszenie art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady EWG Nr 3821/85 i daje podstawę do wymierzenia kary zgodnie z lp. 6.3.14 załącznika nr 3 do ustawy. W sytuacji gdy w wyniku wykorzystania takiego urządzenia występują następstwa o jakich mowa w lp. 6.2.1 tego załącznika kara w tej samej kwocie może być również wymierzona w oparciu o ten przepis, co uczyniły organy w niniejszej sprawie. Ustalenie organów obu instancji co do podstaw zastosowania tego przepisu znajduje przy tym pełne potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy. Przemawia za tym treść zeznań przesłuchanego pod odpowiedzialnością karną za złożenie fałszywych zeznań w charakterze świadka kierowcy P. T., pogrubiane linie na tarczach tachografu w dniach wskazanych przez tego świadka, w których miał on używać magnesu oraz fakt zabezpieczenia magnesu w kontrolowanym pojeździe. Dowody te wzajemnie się uzupełniają, wyciągnięte z nich wnioski są logiczne i dlatego zasługują na pełną akceptację. Sąd podziela stanowisko organów o dużej wartości zeznać kierowcy złożonych bezpośrednio po ujawnieniu faktu pozostawania magnesu w samochodzie i nieprawidłowości w okazanych wykresówkach gdy chodzi o ich wiarygodność. Mocy dowodowej tych dowodów nie może niweczyć fakt, że nie sprawdzono, czy użycie w kontrolowanym samochodzie zatrzymanego magnesu może istotnie wpłynąć na fałszowanie zapisów tachografu, co podnosi storna skarżąca. Zeznania kierowcy, obecność magnesu i nietypowe linie na wykresówkach nie stwarzały wątpliwości wymagających wyjaśnienia i potwierdzenia przez sprawdzenie działania zabezpieczonego magnesu. Z tego też powodu żądanie przeprowadzenia dowodów zgłoszonych w tym względzie w "wyjaśnieniu" z dnia 18 listopada 2013 r. dotyczyło okoliczności stwierdzonych już wcześniej innymi dowodami. Nadto dowody te były mało przydatne w sytuacji, gdy z uwagi na upływ czasu było małe prawdopodobieństwo przeprowadzenia ich w identycznych warunkach w których zabezpieczony magnez był wcześniej używany. Pominięcie tych wniosków dowodowych nie mogło mieć zatem istotnego wpływu na wynik sprawy. Trudno sobie też wyobrazić aby kierowca zmyślił fakt niedozwolonego używania magnesu w wskazanych przez niego dniach tylko dlatego, iż wiedział, że nie zostanie z nim przedłużona umowa o pracę. Niewątpliwie musiał sobie bowiem zdawać sprawę nie tylko z konsekwencji wynikających z takich zeznań w odniesieniu do jego pracodawcy ale i wpływu takiego zachowania na opinię jaka może mu być wystawiona, co nie jest bez znaczenia chociażby przy staraniu się o pracę u innego pracodawcy. Dlatego, gdy nadto weźmie się pod uwagę zaznania kierowcy, że o możliwości stosowania magnesu dowiedział się od osoby odpowiedzialnej za transport w firmie skarżącej oraz liczbę podejrzanych zapisów w wykresówkach kierowcy, to zasadnie przyjęły również organy orzekające, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania treści art. 92b ust. 1 ustawy. W tym względzie należy przychylić się do poglądów wyrażonych w powołanych w zaskarżonej decyzji wyrokach sądów administracyjnych. Sąd przychyla się też do stanowiska, że sam fakt powierzenia monitorowania pracy kierowców podmiotowi zewnętrznemu nie stanowi wystarczającej podstawy zastosowania treści art. 92b ust. 1 ustawy. Zdaniem Sądu w świetle zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego zasadny jest natomiast sformułowany w skardze zarzut naruszenia przez organy orzekające art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) – w odniesieniu do podstaw wymierzenia kary 8 000 zł zgodnie z pkt lp. 1.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Sąd nie wyklucza przy tym możliwości oparcia się, co do przedmiotowego ustalenia, na zeznaniach kierowcy pod warunkiem, że są one szczegółowe i zupełne w odniesieniu do penalizowanego zachowania się przedsiębiorcy. Wymogu tego nie spełniają zaś zeznania z przesłuchania w dniu 4 listopada 2013 r. kierowcy P. T. Odnośnie sposobu jego wynagradzania przesłuchanie to jest bowiem lakoniczne, a podane przez świadka wiadomości mało precyzyjne, a przede wszystkim nazbyt ogólne gdy chodzi o poczynienie na ich podstawie ustalenia co do ukarania skarżącej w oparciu o zastosowany przepis załącznika do ustawy. Z uwagi na ogólność tych zeznać w tej materii nie są one też weryfikowalne w oparciu o dowody oferowane w tym względzie przez skarżącą. Nie wynika z nich m.in. jak obliczane jest dokładnie dodatkowe wynagrodzenie 12% "od wykonanego frachtu", co niewątpliwie kierowca powinien doskonale wiedzieć skoro stanowi ono zdecydowanie większą część jego miesięcznego wynagrodzenia (skoro faktycznie zarabiał on 5 000 do 5 500 zł miesięcznie, przy pensji zasadniczej 1 200 zł miesięcznie netto). Nie wiadomo w odniesieniu do jakiej wartości jest ono obliczane, w jakim okresie jest przyznawane i wypłacane. Z zeznań nie wynika też jaki jest mechanizm ujmowania tego niedozwolonego sposobu wynagradzania w dietach, nie wynika w szczególności czy świadek wiedział jakie zgodnie z umową o pracę powinien otrzymywać diety. W świetle tak lakonicznych zeznań nie można wykluczyć, że świadek istotnie nie znał poszczególnych składników wynagradzania, w tym zwłaszcza gdy chodzi o zwrot kosztów podróży służbowych i sposobu ich obliczania, o której to nieznajomości jest mowa w jego oświadczeniu z dnia 19 listopada 2013 r. Ustalenie, że wynagrodzenie kierowcy (świadka) było uzależnione od ilości przewiezionych rzeczy wymagałoby co najmniej konfrontacji szczegółowych w tym względzie zeznań kierowcy z jego umową o pracę, obowiązującym w firmie regulaminem pracy, czasem pracy wynikającym z wykresówek i karty pracy oraz dokumentów obrazujących wysokość i rodzaj otrzymanego wynagrodzenia. Brak takich ustaleń skutkuje przyjęciem, że w tym zakresie decyzje organów obu instancji zostały podjęte z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem w/w przepisów postępowania. Wobec niedostatecznego w tym względzie wyjaśnienia i rozważenia sprawy nie można też odeprzeć zarzutu, że w tej części decyzje te zostały wydane z naruszeniem treści pkt lp. 1.7 załącznika nr 3 w zw. z art. 92b ust. 1 pkt 2 i art. 92a ust. 1 ustawy, co skutkuje uwzględnieniem w tej części skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c i art. 135 ustawy p.p.s.a. Ponieważ w sprawie miała zastosowanie treść art. 92 ust. 2 ustawy Sąd uchylił decyzje organów obu instancji w całości gdyż suma nałożonych za poszczególne naruszania kar przekraczałaby wynikającą z tego przepisu kwotę i wymierzona kara stanowiła karę "łączną". Przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnią organy przedstawione wyżej rozważania co do należytego wykazania i uzasadnienia naruszenia o jakim mowa w lp. 1.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. bu