II SA/Gl 573/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Taniewska - Banacka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania części obiektu budowlanego w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 marca 2013 r. K. C. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 (pięćset) złotych w związku ze złożoną przez niego skargą na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r., nr [...]. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie skarżący wniósł o zwolnienie od uiszczenia wpisu podnosząc, że nie jest w stanie uiścić wymaganej opłaty sądowej bez narażenia życia i zdrowia. Uzasadniając wniosek podał dodatkowo, że jest inwalidą drugiej grupy (niepełnosprawność stopnia umiarkowanego). W związku z powyższym na podstawie art. 252 § 2 oraz art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) skarżący został wezwany do wypełnienia i nadesłania do tutejszego Sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W nadesłanym formularzu wniesiono o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, a także wskazano, że dochód prowadzonego przez skarżącego wraz z małżonką gospodarstwa domowego jest stały i wynosi około 3 500 zł (trzy tysiące pięćset złotych) netto miesięcznie, wymieniono również wydatki związane z utrzymaniem tego gospodarstwa oraz wysokość kwot przeznaczanych miesięcznie na spłatę zobowiązań z tytułu zaciągniętych zobowiązań w instytucjach bankowych i zobowiązań alimentacyjnych. Ponadto skarżący oświadczył, że jest współwłaścicielem nieruchomości składającej się z domu o powierzchni [...]m2 oraz działki o powierzchni [...]m2 oraz że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych, jak również przedmiotów, których wartość przekraczałaby trzy tysiące euro. W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego K. C. nadesłał dokumenty poświadczające wysokość uzyskiwanych przez niego i małżonkę dochodów, harmonogramy spłat rat dotyczących kredytu i pożyczki, w tym kredytu hipotecznego, a także kopie dokumentów dotyczących opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz szamba, składek na ubezpieczenie, podatku od nieruchomości oraz zakupu lekarstw. Postanowieniem z dnia 28 maja 2013 r. Referendarz sądowy zwolnił skarżącego z wpisu od skargi, w pozostałym zaś zakresie oddalił wniosek. W uzasadnieniu podniesiono, że sytuacja majątkowa skarżącego może wskazywać na problemy ze zdobyciem środków na opłacenie wpisu. Jednocześnie Referendarz podkreślił, że koszty sądowe jako danina o charakterze publicznym winny mieć pierwszeństwo przez innymi zobowiązaniami, a biorąc pod uwagę dochody gospodarstwa domowego prowadzonego przez skarżącego i strukturę wydatków, szczególnie znaczne obciążenia związane ze spłatą zaciągniętych zobowiązań kredytowych, nie ma dostatecznego uzasadnienia do zwolnienia go od kosztów sądowych w całości. W piśmie z dnia [...]r. K. C. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podał, że kwota wyliczona przez Sąd na pokrycie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego - 2100 zł (dwa tysiące sto złotych) - jest nieprawidłowa, bowiem udokumentowana przez niego wysokość takich wydatków wynosi 2 956,96 zł (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt sześć złotych i dziewięćdziesiąt sześć złotych). Ponadto oświadczył, że kredyt zaciągnięty w [...]r. został przeznaczony na remont domu, natomiast pożyczka z [...]r. na leczenie żony i uregulowanie stanu prawnego nieruchomości, której są wspólnie właścicielami. Do pisma dołączono kopie faktur dokumentujących zakup lekarstw w okresie od lutego do maja 2013 r., a także skierowanie do szpitala z dnia 22 maja 2013 r. wystawione na nazwisko B.C.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W dniu 12 czewrca 2013 r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 maja 2013 r., który nie został przez Sąd odrzucony, a zatem powyższe postanowienie utraciło moc. W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od powyższej zasady a jej intencją jest stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Niemniej jednak oceniając wniosek strony należy mieć na uwadze, że przyznanie prawa pomocy jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno ograniczać się do przypadków, kiedy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście utrudnione. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny. Ocena wniosku jest dokonywana zarówno pod względem wysokości uzyskiwanych dochodów i stałych wydatków, jak i ich struktury biorąc jednocześnie pod uwagę okres, w jakim wydatki te są konieczne do poniesienia, a także stan majątkowy wnioskującego. Chodzi bowiem o ustalenie czy kwota, jaką strona dysponuje mając na względzie dochody osiągane przez członków rodziny i miesięczne koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego zamieszkiwanego przez te osoby, jest wystarczająca na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania strony i jej rodziny. Mając na względzie wspomniane wyżej kryteria uznano, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej zwolnienia od wpisu od skargi. Skarżący wraz z małżonką uzyskuje dochód w stałej wysokości 3 489,26 zł (trzy tysiące osiemdziesiąt dziewięć złotych i dwudzieści sześć groszy), co zostało udokumentowane kopią decyzji o waloryzacji policyjnej renty, decyzji o waloryzacji emerytury oraz potwierdzeniami transakcji wpływu środków na konto prowadzone przez [...]S.A. Natomiast kwoty, związane z utrzymaniem się, wymienione we wniosku i udokumentowane przez stronę, przeliczone na okres jednego miesiąca, wynoszą około 2 500 (dwa tysiące pięćset złotych) miesięcznie, w tym: rata kredytu hipotecznego: 609,12 zł (sześćset dziewięć złotych i dwanaście groszy), alimenty: 200 zł (dwieście złotych), ubezpieczenie K.C.: 80,80 zł (osiemdziesiąt złotych i osiemdziesiąt groszy), ubezpieczenie B. C. w przeliczeniu na okres jednego miesiąca: 22,50 zł (dwadzieścia dwa złote i pięćdziesiąt groszy), energia eklektyczna: 110,66 zł (sto dziesięć złotych i sześćdziesiąt sześć groszy), wywóz szamba: 120 zł (sto dwadzieścia złotych), gaz: około 900 zł (dziewięćset złotych), podatek od nieruchomości w przeliczeniu na okres jednego miesiąca: około 56 zł (pięćdziesiąt sześć złotych), woda w przeliczeniu na okres jednego miesiąca: około 30 zł (trzydzieści złotych), lekarstwa: około 300 zł (trzysta złotych). Do zestawienia niezbędnych wydatków Sąd nie zaliczył natomiast kwot związanych ze spłatą zobowiązania wynikającego z umowy pożyczki zawartej w dniu [...]r., jak również ubezpieczenia domu. W pierwszym przypadku co prawda skarżący podał, że kwota w ten sposób uzyskana została przeznaczona w części na koszty leczenia małżonki, jednak podkreślenia wymaga, że skarżący oprócz kosztów związanych z zakupem lekarstw nie podał żadnych innych niezbędnych do ponoszenia wydatków związanych z chorobą B. C., nie wskazał również, jaka część pożyczki została przeznaczona na ten właśnie cel. Sąd kierował się tutaj wyrażanym w orzecznictwie poglądem, zgodnie z którym wyjątkowość instytucji prawa pomocy, powodującej, że koszty wszczętego postępowania pokrywa Skarb Państwa a zatem ogół obywateli, nie pozwala na zaakceptowanie dawania priorytetu regulowaniu przez osobę zainteresowaną tym postępowaniem zobowiązań prywatnoprawnych, do jakich niewątpliwie należy zaliczyć zaciągnięte pożyczki, ponad daniny publiczne. Nie można również do stałych miesięcznych wydatków zaliczyć raty ubezpieczenia majątkowego, bowiem była to kwota uiszczona jednorazowo w miesiącu [...]r. Z przeprowadzonej analizy nie wynika zatem - zdaniem Sądu - żeby skarżący nie był w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny, a spełnienie tej przesłanki jest niezbędne dla uzyskania prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. Oceniając wniosek Sąd wziął jednak pod uwagę fakt, że zapłata jednorazowo raty ubezpieczenia budynku mieszkalnego oraz zwiększone w maju wydatki na zakup lekarstw w porównaniu do poprzednich miesięcy mogły wpłynąć negatywnie na obecną sytuację finansową skarżącego, a w konsekwencji uiszczenie wpisu od skargi w takim okresie stanowiłoby nadmierne obciążenie dla gospodarstwa domowego K. C.. Podkreślić w tym miejscu należy, że obowiązek uiszczenia powyższej opłaty sądowej stanowi jak dotąd jedyne obciążenie dla skarżącego i z wykonania tego obowiązku niniejszym postanowieniem został on zwolniony. Na marginesie wskazać należy, że postanowieniem z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt II OZ 500/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zwalniające skarżącego z wpisu od skargi i oddalające wniosek w pozostałym zakresie w sprawie toczącej się przed tutejszym Sądem pod sygn. akt II SA/Gl 156/13, gdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekał w oparciu o dokumenty przedstawione przez skarżącego za okres tożsamy z tym, jaki wzięto pod uwagę w niniejszym postępowaniu. Rozpatrując niniejszy wniosek dodatkowo jednak uwzględniono nie tylko zwiększone wydatki związane z leczeniem małżonki skarżącego, na co skarżący powołał się w zażaleniu dołączając faktury na zakup lekarstw, ale również podwyższone dochody gospodarstwa domowego przez niego prowadzonego w stosunku do wykazywanych we wniosku złożonym do sprawy o sygn. akt II SA/Gl 156/13. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 16 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.