II SA/Gl 573/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawny w dniu 10 września 2019r. r. sprawy ze sprzeciwu M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala sprzeciw Prezydent Miasta M. decyzją z [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 39 oraz art. 11 ust. 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1538) odmówił M. S. (dalej strona lub skarżący) przyznania zasiłku celowego w miesiącu październiku 2018 r. Jako uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia wskazano, że strona pomimo wzywania jej o umożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, takiej możliwości nie stworzyła i wywiad taki nie został przeprowadzony, a to stanowi podstawę dla odmowy przyznania świadczenia. Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym strona wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i podniosła, że pracownicy socjalni zostali przyjęci w drugim z wyznaczonych terminów, jednakże odmówili przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące przeprowadzania wywiadu środowiskowego i konsekwencji wynikających z utrudniania przeprowadzenia tej czynności procesowej. W dalszej kolejności organ ten dostrzegł, iż organ pierwszej instancji nie sprecyzował żądania strony o przyznanie zasiłku celowego, ponieważ nie została wskazana potrzeba jak również wysokość żądanego świadczenia. W konsekwencji organ odwoławczy doszedł do przekonania, że kwestionowana decyzja musi zostać uchylona ze względów formalnych i z powodów merytorycznych. Nadto organ odwoławczy zobowiązał organ pierwszej instancji do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, w tym wezwie stronę do sprecyzowania żądania, przeprowadzi aktualizacje wywiadu środowiskowego, która pozwoli ustalić aktualną sytuację osobistą i materialną strony. Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W motywach sprzeciwu podkreślono, że kwestionowana decyzja organu odwoławczego jest korzystna, jednakże nie wpływa ona na sposób postępowania organu pierwszej instancji i na informowanie skarżącego o terminach przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dalszej części sprzeciwu podniesiono zarzuty odnoszące się do ewentualnych czynności podejmowanych przez pracowników socjalnych, które w ocenie strony nie wpłyną na wydanie pozytywnej dla niego decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w odpowiedzi na sprzeciw wniosło o jego oddalenie i przedstawiło analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 poz. 1302 ze zm.) rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W kontekście przywołanego powyżej przepisu Sąd, dokonując kontroli bada jedynie, czy istnieją przesłanki przewidziane treścią art. 138 § 2 wyżej wymienionego Kodeksu. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z treści przywołanego przepisu wynika jednoznacznie, że decyzja kasacyjna organu odwoławczego może być wydana jedynie w przypadku wydania decyzji przez organ pierwszej instancji z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Tak ujętą przesłankę wydania decyzji kasacyjnej widzieć należy w perspektywie postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej i realiów rozpoznawanej sprawy. W postępowaniach dotyczących przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ustawodawca przewiduje, iż wydanie rozstrzygnięcia musi być poprzedzone przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony, a wynika to z postanowień art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Po myśli art. 107 ust. 4a powyższej ustawy niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a po myśli ust. 5 wskazanego przepisu pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Mając na uwadze treść przywołanych przepisów oraz działania organu pierwszej instancji jak również postawę skarżącego przyjdzie stwierdzić, że w realiach rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy podjął prawidłowe rozstrzygnięcie. Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że organ pierwszej instancji podejmując rozstrzygnięcie w sprawie nie wiedział o co ubiega się skarżący. Żądanie przez skarżącego przyznania zasiłku celowego na miesiąc październik, nie jest precyzyjne i organ pierwszej instancji obowiązany był uściślić treść żądania skarżącego o cel wymagający zaspokojenia jak również o wysokość żądanego świadczenia. Dodatkowo podkreślić trzeba, że decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej wymaga uprzedniego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a wywiad ten przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W niniejszej sprawie nie jest istotne rozstrzyganie wątpliwości co do okoliczności związanych z nieprzeprowadzeniem wywiadu środowiskowego przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji, jednakże rozstrzygnięcie organu odwoławczego w tym zakresie jest prawidłowe, ponieważ wszystkie wątpliwości organ ten rozstrzygnął na korzyść strony odwołującej się i zobowiązał ten organ do przeprowadzenia tej czynności procesowej. Przeprowadzona powyżej analiza pozwala uznać, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego w całości mieści się w przesłankach art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i jest prawidłowe. W zasadzie skarżący także nie neguje zasadności decyzji kasacyjnej wydanej przez organ odwoławczy, a treść jego sprzeciwu można odczytywać, że w jego ocenie organ odwoławczy winien przyznać mu świadczenie, a nie wydawać decyzji kasacyjnej. Stanowisko skarżącego jest całkowicie nietrafne, ponieważ w istniejącym stanie prawnym organ odwoławczy nie był w stanie wydać decyzji merytorycznej. Tym samym poddana sądowej kontroli decyzja organu odwoławczego uznana musi być za prawidłową i w realiach rozpoznawanej sprawy za zasadną. Na marginesie niniejszych rozważań przyjdzie zwrócić skarżącemu uwagę, iż jego działania pozostają w całkowitej sprzeczności do treści jego pism i deklarowanej przez niego trudnej sytuacji życiowej. Skarżący winien przemyśleć swoje postępowanie, ponieważ nie tylko utrudnia przyjście mu z pomocą, ale w zasadzie niweczy takie możliwości. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia sprzeciwu, to stosownie do postanowień art. 151 wyżej wymienionej ustawy należało sprzeciw oddalić.