II SA/Gl 574/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 17 i art. 59 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096), dalej k.p.a. odmówiło M. S. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta M. z dnia [...] nr [...] odmawiającej przyznania zasiłku celowego w miesiącu wrześniu 2018 r. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu Kolegium wskazało, że decyzja organu I instancji odmawiająca przyznania zasiłku celowego została doręczona skarżącemu w dniu 07 grudnia 2018 r. Pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 28 grudnia 2018 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 21 grudnia 2018 r. Tym samym Kolegium uznało, że odwołanie zostało wniesione po upływie ustawowego terminu. Skarżący wyjaśnił, że przeoczył termin do wniesienia odwołania za względu na trwające ponad rok samodzielne procedowanie w 17 sprawach dotyczących odmowy przyznania świadczeń, dużą ilość korespondencji, konieczność równoczesnego opracowania i przesłania dokumentacji do sądu administracyjnego w dniach 13 i 17 grudnia 2018 r. oraz skargi w dniu 22 grudnia 2018 r., a także ze względu sprawy prywatne i osobiste związane z okresem przedświątecznym. W dalszej części uzasadnienia Kolegium przytoczyło i omówiło art. 58 k.p.a. wskazując, że w jego świetle do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym konieczne jest spełnienie łącznie czterech przesłanek ustawowych tj. uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie 7 dniowego terminu do wniesienia wniosku licząc od dnia ustania przeszkody, dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanawiany przywracany termin tj. wniesienie odwołania. Dalej Kolegium skoncentrowało się na przesłance braku winy przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych. Przesłanka ta jest spełniona jedynie wówczas, gdy zainteresowany przywróceniem terminu podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężania przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Natomiast dopuszczenie się przez osobę zainteresowaną nawet najmniejszego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Kolegium stwierdziło, że nie zostały spełnione przesłanki, umożliwiające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Według Kolegium podane przez stronę okoliczności w postaci prowadzenia licznych spraw odwoławczych oraz konieczność opracowania oraz przesłania dokumentacji i skarg do sądu administracyjnego, a ponadto zbieżność terminu do złożenia odwołania z okresem świątecznym nie uprawdopodobniają, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. Podane we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania okoliczności nie uniemożliwiały stronie złożenia odwołania w ustawowym terminie. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że przyczyną niewniesienia odwołania w terminie było nałożenie i zbieg kilku czynności przedstawionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący podkreślił znaczenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 grudnia 2018 r., która swym zakresem dotyczy spraw obejmujących cały rok procedowania, a nawet rok poprzedzający, w czasie których podejmowano różnorakie starania dla uzyskania świadczeń socjalnych. Z tego powodu przygotowanie skargi z dnia 22 grudnia 2018 było pierwszorzędnym tematem, a związana z tym trudność i waga były tak absorbujące, że przeoczono inną mniej ważną sprawę, której dotyczy obecna skarga. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Kontrolując zaskarżone postanowienie zgodnie z powyższymi zasadami należało uznać, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium nie narusza bowiem prawa materialnego. Nie stwierdzono także naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ani naruszenia reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. W tym miejscu wskazać należy, że stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu postępowania objętego skargą. W konsekwencji w ocenie Sądu brak jest uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Dokonywanie określonych czynności procesowych w postępowaniu administracyjnym, ograniczone jest ustalonym w przepisach terminem. Od zachowania tego terminu uzależniona jest skuteczność dokonanej czynności. W razie uchybienia terminu strona może bronić się przed negatywnymi skutkami takiego uchybienia poprzez wniesienie prośby o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Przesłanki przywrócenia terminu zostały uregulowane w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Z analizy tych przepisów wynika, że są to: 1) wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniesienie tego wniosku z ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednoczesne z wniesieniem wniosku dopełnienie czynności, dla której określony był termin, 4) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Przedstawione przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. W konsekwencji brak choćby jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu na dokonanie określonej czynności procesowej. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do tego, czy Kolegium prawidłowo procedowało odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Kwestią sporną pozostaje to, czy skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zważywszy na istotę sporu Kolegium prawidłowo wskazało na treść art. 58 k.p.a. określającego cztery wymienione powyżej przesłanki przywrócenia terminu i uczyniło ten przepis podstawą prawną kontrolowanego obecnie rozstrzygnięcia. Spór dotyczy jedynie przesłanki wymienionej powyżej w pkt 4. Nie stanowi natomiast przedmiotu sporu spełnienie pozostałych przesłanek. wymienionych powyżej w pkt 1, 2 i 3. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest bowiem to, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 7 grudnia 2018 r. Na znajdującym się w aktach administracyjnych potwierdzeniu odbioru widnieje bowiem podpis skarżącego. Zatem ustawowy termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 21 grudnia 2018 r. Bezsporne jest także to, że odwołanie nadane zostało w placówce pocztowej w dniu 28 grudnia 2018 r. Jednocześnie w odwołaniu została zawarta prośba skarżącego o przywrócenie terminu do jego wniesienia, co uwzględniając datę złożenia odwołania oznacza zachowanie 7 dniowego terminu na złożenie prośby o przywrócenie terminu, a że prośba ta została złożona w piśmie stanowiącym odwołanie, to spełniony został także wymóg dopełnienia czynności, dla której termin objęty prośbą o przywrócenie został ustanowiony. Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym, z którym utożsamia się skład orzekający, na gruncie art. 58 k.p.a. oraz analogicznych przepisów w innych procedurach, przyjmuje się, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko wówczas, gdy wystąpiły niezależne od strony i niemożliwe do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OZ 333/17, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl.). Brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II SA/Bk 369/05). O braku winy w uchybieniu terminu można zaś mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt l SAB/Wa 78/05, postanowienie NSA z 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OZ 385/17). Skarżący uzasadniając prośbę o przywrócenie terminu przywołał następujące okoliczności: trwające ponad rok samodzielne procedowanie przez skarżącego w 17 sprawach dotyczących odmowy przyznania świadczeń, duża ilość korespondencji, konieczność równoczesnego opracowania i przesłania dokumentacji do sądu administracyjnego w dniach 13 i 17 grudnia 2018 r. oraz skargi w dniu 22 grudnia 2018 r. (w skardze złożonej w rozpatrywanej obecnie sprawie skarżący dodatkowo zaakcentował większą rangę tamtych spraw), a także sprawy prywatne i osobiste związane z okresem przedświątecznym. W tym miejscu należy zauważyć, że spośród przywołanych przez skarżącego okoliczności pod uwagę mogą być brane tylko te, które wystąpił bezpośrednio w okresie od 7 grudnia do 21 grudnia 2018 r., tj. w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania Są to: konieczność opracowania i przesłania dokumentacji do Sądu w dniach 13 i 17 grudnia 2018 r., czynności związane z przygotowaniem skargi ostatecznie wniesionej 22 grudnia 2018 r, przy czym sama czynność wniesienia skargi, jako że miała miejsce po 21 grudnia 2018 r. nie może być już brana pod uwagę. W ocenie Sądu żadna z okoliczności przywołanych przez skarżącego nie stanowiła takiej przeszkody do terminowego złożenia odwołania, której skarżący nie mógł przezwyciężyć przy użyciu wysiłku, jakiego można wymagać od strony należycie dbającej o swoje sprawy. Równoległe podejmowanie czynności w kilku toczących się postępowaniach sądowo-administracyjnych, czy zbieg z innymi sprawami związanymi ze zbliżający się okresem świątecznym mogło spowodować, że wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji będącej tłem rozpatrywanej obecnie sprawy wymagało od skarżącego nieco większego wysiłku. Gdyby jednak, przychylając się do stanowiska skarżącego, przyjąć, że już konieczność zwiększonego wysiłku związanego z czynnością procesową stanowi o braku winy, oznaczać to musiałoby, że przywrócenie terminu nie ma charakteru wyjątkowego lecz stanowi regułę. Tymczasem zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (tak NSA w wyroku z 14 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 695/07). Należy podkreślić, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia tj. takiej, której nie można było pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Kierując się tak rozumianym pojęciem braku winy w uchybieniu terminu Sąd uznał, że żadna z przedstawionych przez skarżącego okoliczności nie stanowiła przeszkody nie do przezwyciężenia i tym samym nie uzasadniała przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze należało uznać, że Kolegium prawidłowo zinterpretowało i zastosowało przywołane powyżej regulacje prawne orzekając o odmowie przywrócenia terminu. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa i skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.