II SA/Gl 576/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia NSA Ewa Krawczyk Protokolant referent Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę, 2. przyznaje pełnomocnikowi z urzędu adwokatowi T. I. kwotę [...] zł ([...] złote i [...] groszy) w tym [...] ([...] złote i [...] groszy) podatku VAT, tytułem udzielonej z urzędu pomocy prawnej. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta G. orzekł o wymeldowaniu T. M. z pobytu stałego z lokalu przy ul. A. Decyzja ta zawiera prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania. Decyzja została przesłana za pośrednictwem poczty stronom postępowania: T. M. i T. M.. Przesyłka dla skarżącego została skierowana na adres w G. przy ul. A dwukrotnie, jednakże za każdym razem nie została przez adresata podjęta w terminie. Po raz pierwszy informacja o przesyłce została pozostawiona dnia [...] 2005 r. i wobec jej niepodjęcia zwrócona [...] 2005 r. Następnie przesyłkę awizowano [...] i powtórnie [...] 2005 r. a następnie zwrócono nadawcy [...] 2005 r. Jak wynika z akt sprawy, w trakcie postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie decyzji T. M. zgłosił się w siedzibie organu w dniu [...] 2005 r. osobiście i został poinformowany o prowadzonym postępowaniu. Skarżący zastrzegł, że złoży w sprawie pisemne wyjaśnienia i poda adres do korespondencji. Stanowisko swoje przedstawił w piśmie złożonym w siedzibie organu w dniu [...] 2005 r., podając adres przy ul. A w G. (karta [...] akt administracyjnych). Kolejne przesyłki kierowane przez organ pod ten adres były zwracane z adnotacją o niepodjęciu ich w terminie. Odwołanie od decyzji orzekającej o wymeldowaniu T. M. złożył pismem z dnia [...] 2006 r. W piśmie tym podał adres w G. przy ul. A jako swój "adres dotychczasowy", jednocześnie nie wskazując żadnego innego adresu. W odwołaniu skarżący nie odniósł się do kwestii terminu złożenia odwołania jak również terminu otrzymania decyzji, nie zawarł także wniosku o ewentualne przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. Jako podstawa prawna podany został przepis art. 134 k.p.a. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzja została przesłana dwukrotnie na adres podany przez skarżącego w jego piśmie z [...] r., o przesyłce adresat był prawidłowo zawiadamiany, lecz przesyłka nie została odebrana w terminie. W związku z tym w sposób prawidłowy został dopełniony obowiązek doręczenia zastępczego zgodnie z art. 44 k.p.a. W odwołaniu nie zawarto wniosku o przywrócenie terminu. Postanowienie zostało przesłane również na adres w G. przy ul. A a T. M. odebrał je osobiście po uprzednim awizowaniu. W skardze do sądu administracyjnego T. M. wniósł o uchylenie wydanego postanowienia. Podniósł, że twierdzenie, jakoby spełniony został obowiązek doręczenia decyzji jest bezzasadne. Doręczenie zastępcze może być stosowane w sytuacji, gdy fizycznie będzie skuteczne. W przeciwnym wypadku stanowi ono fikcję. W skardze T. M. również posłużył się adresem przy ul. A w G. określając go jako "adres do wymeldowania" oraz zastrzegł, że korespondencję będzie odbierał osobiście. W toku postępowania sądowego skarżący podał adres w G. przy ul. B. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i podaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Skarga nie mogła zostać uwzględniona, albowiem wydane przez organ odwoławczy postanowienie nie narusza prawa. Po otrzymaniu odwołania organ II instancji jest w pierwszej kolejności zobowiązany do kontroli, czy nie zachodzą formalne przeszkody do jego rozpoznania. Jedną z nich jest wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy w drodze postanowienia stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Regulację dotyczącą doręczeń w postępowaniu administracyjnym zawiera rozdział 8 k.p.a. Kodeks ten zna różne formy doręczeń i przewiduje różne przesłanki ich skuteczności. Charakterystyczne jest daleko idące sformalizowanie instytucji doręczenia, mające istotne skutki tak dla stron postępowania jak i organów administracji. Z jednej strony regulacja ta nakłada na organ obowiązek dokonywania doręczeń w ściśle określony sposób, którego zachowanie jest koniecznym warunkiem skuteczności doręczenia. Z drugiej zaś strony spełnienie warunków doręczenia czyni je skutecznym, bez względu na faktyczną możliwość zapoznania się strony z treścią pisma. Kodeks zna zarówno doręczenie właściwe, polegające na osobistym odbiorze przesyłki przez adresata (art. 42 k.p.a), jak i doręczenia zastępcze. W tym drugim przypadku doręczenie jest skuteczne, chociaż zostało odebrane przez inną osobę (art. 43 k.pa.). Warunkiem skuteczności jest spełnienie warunków przewidzianych w ustawie. Kodeks postępowania administracyjnego zna również formę doręczenia zastępczego, bazującego na przyjęciu fikcji skutecznego doręczenia. Instytucję tę przewiduje art. 44 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 k.p.a., pismo składa się w placówce pocztowej lub w urzędzie właściwej gminy na określony okres czasu. Jego upływ powoduje, że doręczenie uznaje się za skuteczne a pismo pozostawia w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Domniemanie doręczenia ustanowione w art. 44 k.p.a nie może zostać obalone, adresat ma natomiast możliwość wykazania, że przepis został zastosowany wadliwie, a zatem brak skutków wiązanych z domniemaniem. Przepis art. 44 k.p.a miał różne brzmienie na etapie doręczania decyzji organu I instancji i na etapie orzekania przez organ odwoławczy. W brzmieniu obowiązującym od dnia 24 sierpnia 2003 r. do 5 czerwca 2005 r. pismo winno być przechowywane przez pocztę lub składane w urzędzie gminy na okres 7 dni, zawiadomienie o tym umieszczane w skrzynce lub na drzwiach mieszkania lub biura adresata a doręczenie uważane za dokonane z upływem ostatniego dnia 7 - dniowego terminu. W brzmieniu obowiązującym od 6 czerwca 2005 r. przepis art. 44 k.p.a. przewiduje obowiązek dwukrotnego zawiadomienia adresata o przesyłce i złożenia jej na okres 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. W przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu, pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie właściwej gminy. Zawiadomienie o pozostawieniu wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, a pismo pozostawia w aktach sprawy. Dla oceny skuteczności dokonanego doręczenia winny mieć zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie jego dokonania, albowiem ustawa z dnia 11 marca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 78, poz. 682) nie zawiera regulacji intertemporalnej. Należy jednak zauważyć, że okoliczności związane z doręczeniem decyzji organu I instancji odpowiadają rygorom każdej z podanych wersji art. 44 k.p.a. Decyzja organu I instancji była doręczana przez pracownika organu, zatem wobec nieobecności adresata, została złożona w Urzędzie Miejskim w G. najpierw od [...] 2005 r. do [...] 2005 r., zaś następnie na okres od [...] do [...] , o czym zawiadomiono dwukrotnie adresata w dniu [...] i [...] 2005 r. Bezskuteczny upływ terminu uprawniał organ do przyjęcia, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji. Prawidłowo także został określony adres, na jako organ skierował przesyłkę. Adres ten był bowiem podany przez samego skarżącego w piśmie skierowanym do organu I instancji i nie został w toku postępowania przez stronę zmodyfikowany. W istocie strona konsekwentnie podawała w pismach adres w G. przy ul. A, pod tym adresem zostało też odebrane zaskarżone postanowienie. W tych okolicznościach należy przyjąć, że adres stosowany przez organy w toku postępowania był określony prawidłowo. Wobec powyższego prawidłowo w ocenie Sądu przyjęto, że decyzja organu I instancji została skutecznie stronie doręczona nie później niż dnia [...] 2005 r. Zatem odwołanie złożone [...] 2006 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Bezsporne jest również, że skarżący nie zgłosił wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania, a przywrócenie takie nie jest dopuszczalne z urzędu. Mając na względzie podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 250 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1c oraz § 19 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).