II SA/Gl 583/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Beata Malcharek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. M. B. wystąpił do Starostwa Powiatowego w Z. o ujawnienie w operacie ewidencji gruntów i budynków jako współwładających działkami [...], [...], [...], [...], [...] i [...] objętymi jednostką rejestrową [...] L. B. i M. B. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż podstawą żądania jest spadek po B. z H. D., który nabyli W. H., J. B., L. B. i M. B. każdy po ¼ części. Starosta Z. decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo Geodezyjne i Kartograficzne (Dz. U. 2005, nr 240 poz. 2027) oraz § 12 ust. 2 w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz § 47 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 2001 r, nr 38, poz. 454) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz U. 2000 r., nr 89, poz. 1071 ze zm) orzekł o odmowie ujawnienia L. B. i M. B. jako współwładających nieruchomościami położonymi w U. oznaczonymi w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] objęte jednostką rejestrową [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji podniósł, iż postępowanie spadkowe zostało przeprowadzone przed założeniem ewidencji gruntów i budynków. Nadto postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia [...] r., sygn. akt [...], na które powołuje się wnioskodawca nie określa przedmiotu spadku. Dodatkowo wskazał, iż rejestr ewidencji gruntów i budynków jest odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego i faktycznego, który dotyczy danej nieruchomości, zawiera dane wynikające z tytułu własności. Do rejestru, który ma charakter deklaratoryjny, tj. potwierdzający aktualny stan prawny nieruchomości wprowadza się jedynie bezsporne dane o gruntach, budynkach i lokalach. Dodał, iż jak wynika z art. 51 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne w ewidencji gruntów i budynków, która była założona na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków oprócz właściciela do czasu uregulowania własności wykazuje się także osobę władającego. Tymczasem, zdaniem organu, zeznania A. T., W. K., S. H., K. H., S. B., M. B. oraz F. H. nie wniosły jednoznacznych dowodów, iż L. B. i M. B. współwładali przedmiotowymi nieruchomościami. Z powyższą decyzją nie zgodził się M. B. i w odwołaniu od niej podniósł, iż spadek po B. z H. D. na podstawie postanowienia Sądu z dnia [...] r. odziedziczyli jej wnukowie J. B., M. B., L. B. i W. H. każdy po ¼ części. Na podstawie tego postanowienia w spółce leśnej zarębku [...] jako "wspólnicy" prawni powinni być wykazani wszyscy spadkobiercy a nie tylko J. B. i następca prawny W. H. O tym, że osoba M. B. nie była wykazana w rejestrze gruntów spółki leśnej M. B. dowiedział się dopiero po jego śmierci w 2003 r. Pominięcie M. B. i L. B. spowodowało, że majątkiem po B. z H. D. zarządza F. H. decydując o tym komu przysługują korzyści z użytku leśnego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał przepisy art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 7 b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż przy założeniu operatu ewidencji gruntów obrębu U. na podstawie przepisu art. 2 ust. 2 dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków oraz § 100 ust. 4 pkt 3 instrukcji technicznej stanowiącej załącznik do zarządzenia nr 47 Ministra Rolnictwa z dnia 10 marca 1962 r. NR.UR.GE. 380-24/62 w sprawie wprowadzenia instrukcji o wykonaniu robót geodezyjnych w resorcie rolnictwa, w jednostce rejestrowej nr [...] wykazano działki pozostające w 1968 r. we faktycznym władaniu 20 osób fizycznych ustalonych protokolarnie przez samych zainteresowanych i potwierdzonych własnoręcznymi podpisami. W protokole ustalenia stanu władania, działki wykazane w rejestrze gruntów nr [...] określono nazwą zwyczajową "spólnota zarębku [...]". "Spólnoty zarębkowe" na gruntach leśnych działają na zasadach określonych od art. 860 do 865 kodeksu cywilnego w związku, z czym organy administracji publicznej nie ingerują w działalność wspólnoty, a tym samym na podział zysków. Organ odwoławczy wskazał przy tym na treść art. 51 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, zgodnie z którym w ewidencji gruntów i budynków założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków, osoby w władające wykazuje się do czasu uregulowania tytułu własności. Tymczasem wykazanie w jednostce rejestrowej nr [...] jako władających L. B. i M. B. nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa materialnego. Ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków następców prawnych może nastąpić jedynie w przypadku kiedy osoba poprzednika prawnego była wykazana w tej ewidencji. W jednostce rejestrowej nr [...] osoba B. z H. D. nie była nigdy wykazana. W ewidencji gruntów i budynków nie można również wykazać stanu własności ujawnionego w księdze wieczystej nr [...], w której nieruchomość została oznaczona za pomocą oznaczeń z dawnego katastru gruntowego czyli za pomocą parcel gruntowych. Organ odwoławczy przytoczył również treść przepisu art. 21 w/w ustawy, zgodnie z którym podstawę oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych stanowią dane z ewidencji gruntów i budynków. Niezgodność danych w ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniami w księgach wieczystych może być usunięta na podstawie opracowania geodezyjnego i kartograficznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zawierającego wykaz synchronizacyjny. Przedłożona do wniosku tzw. identyfikacja parcel gruntowych z działkami ewidencyjnymi nie spełnia wymogu wykazu synchronizacyjnego oraz dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 76 kpa, ponieważ w identyfikacji zamieszczono informacje cząstkowe i niejednoznaczne oraz niepotwierdzone przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków. Zdaniem organu odwoławczego dopiero doprowadzenie do zgodności danych z ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem nieruchomości w księgach wieczystych, ujawnienie w tych księgach aktualnych następców prawnych po zmarłych właścicielach umożliwi wykazanie w ewidencji gruntów i budynków właścicieli nieruchomości w miejscu dotychczasowych współwładających. Dodatkowo podał, iż stan władania ustalony w 1968 roku nie był kwestionowany do 2005 roku, co dowodzi, iż był zgodny ze stanem faktycznym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. B. zaskarżył powyższą decyzję w całości i wniósł o jej uchylenie. Przytoczył przy tym zarzuty podnoszone już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji dodając, iż dowodem uzasadniającym dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków jest to, że przez 50 lat M. B. uiszczał należności wynikające z podatku rolnego do rąk zarządzającego spółką leśną J. B. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał, iż fakt uiszczania podatku gruntowego i leśnego wynikający ze sposobu zarządzania "wspólnotą" działającą na zasadach spółki cywilnej nie dowodzi jeszcze posiadania udziału w spadkowej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę Sąd badał, czy zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały zgodnie z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa. Sąd badał również, czy stan faktyczny istniejący w dacie wydania zaskarżonego aktu dawał organom podstawę do zastosowania odpowiednich przepisów prawa. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały na podstawie przepisów ustawy z dnia ustawy z dnia 17 maja 1989 roku – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2005 roku, Nr 240, poz. 2027) oraz wydanego na podstawie tej ustawy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454). Badając zgodność zaskarżonej decyzji z tymi przepisami Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które mogłoby skutkować uchyleniem względnie stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu. Sąd nie dopatrzył się również takiego naruszenia przepisów prawa formalnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W istocie bowiem intencją skarżącego było doprowadzenie do takiej zmiany w ewidencji gruntów, aby do ujawnionych w tej ewidencji współwładających dodać L. B. i M. B. Swoje żądanie opierał na następstwie prawnym po zmarłej w [...] roku B. D. Następstwo to w jego ocenie miało odnosić się do prawa własności ujawnionych w ewidencji działek, a także do udziałów w spółce leśnej. Już w tym miejscu należy wskazać, że w ocenie Sądu okoliczności związane z udziałem w spółce leśnej pozostawały w toku postępowania bez znaczenia dla jego wyniku. Udział taki nie stanowi bowiem podstawy do dokonywania jakichkolwiek zmian w ewidencji gruntów. Bezspornym w sprawie pozostaje, że ewidencja, której dotyczył wniosek skarżącego założona została na podstawie przepisów dekretu z dnia 2 lutego 1955 roku o ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 6, poz. 32). Z kolei zgodnie z art. 51 Prawa geodezyjnego i kartograficznego z 1989 roku, w ewidencji gruntów założonej na podstawie wymienionego dekretu, oprócz właściciela, do czasu uregulowania tytułu własności, wykazuje się także osobę władającego. Z akt sprawy wynika, że sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. W ewidencji wykazano bowiem osoby władające w dacie jej zakładania. Wśród tych osób nie znaleźli się następcy prawni B. D.. To z kolei oznacza, że ich ewentualne ujawnienie może nastąpić dopiero po wykazaniu, że prawo własności przysługuje im odnośnie działek gruntu znajdujących się w ewidencji. Nie wystarczy przy tym powołanie się na postanowienie o nabyciu spadku, gdyż jego treść nie precyzuje, jakie prawa weszły w skład tego spadku. Nie wystarczy także powołanie się na treść wpisu w księdze wieczystej, albowiem z jej treści wynika, że nieruchomość jest inaczej oznaczona, aniżeli oznaczenie w ewidencji gruntów. Również za niewystarczające należy uznać powoływanie się na dokument oznaczony "identyfikacja". Jakkolwiek wbrew twierdzeniom organu odwoławczego dokument ten spełnia cechy dokumentu urzędowego, jednakże jego treść nie spełnia kryteriów, na podstawie których można go zakwalifikować do jednego z dokumentów wymienionych w § 46 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku. Wobec powyższego zgodzić się przyjdzie ze stanowiskiem organu odwoławczego, że stan własności ujawniony w powołanej przez skarżącego księdze wieczystej może być podstawą do ujawnienia w ewidencji gruntów, jednakże dopiero po uprzednim doprowadzeniu do zgodności oznaczenia nieruchomości w księdze z jej oznaczeniem w ewidencji. Niezgodność danych w ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniami w księgach wieczystych w zakresie identyfikacji tych gruntów może być usunięta na podstawie opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych geodezyjnych. Dopiero takie opracowania będą stanowiły podstawę do dokonania zmian w ewidencji (§ 46 ust. 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia). Opracowanie takie stanowiłoby wręcz podstawę do ujawnienia zmian z urzędu przez organ ewidencyjny bez konieczności składania wniosku przez stronę. Nie należy jednak w ocenie Sądu do obowiązków organu w takim przypadku (tj. wykazania prawa własności do nieruchomości ujawnionej w ewidencji) do podjęcia z urzędu postępowania bez uprzedniego sporządzenia właściwego operatu geodezyjnego na zlecenie zainteresowanego. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przez organy administracji geodezyjno-kartograficznej obowiązujących przepisów prawa, a zatem skarga podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 p.s.a.