II SA/Gl 586/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Wnioskiem z daty wpływu [...] r. S. K. wystąpiła o wymeldowanie syna A. K. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w J., podając że [...] lata temu opuścił on powyższy lokal i obecnie zamieszkuje na Osiedlu [...] ul. [...]. Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...]r. nr [...], podjętą z up. Prezydenta Miasta J. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzeczono o wymeldowaniu A. K. z pobytu stałego w powyższym lokalu. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że A. K. został zameldowany na pobyt stały w tym lokalu w dniu [...] r. i zamieszkiwał w nim do [...] r., kiedy to opuścił mieszkanie. Od tego czasu nie zamieszkuje w nim, nie stołuje się, nie nocuje, nie prowadzi w nim gospodarstwa domowego oraz nie posiada tam rzeczy osobistych i codziennego użytku. Korespondencję w toku niniejszego postępowania odbierał zaś w Urzędzie Pocztowym Nr [...] w J. Nadto wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w J. oddalił jego powództwo o naruszenie posiadania lokalu, podając w motywach m.in., że w [...] r. zmuszony był on opuścić mieszkanie matki, z którego korzystał na zasadzie użyczenia. Zdaniem organu administracji taki stan faktyczny potwierdziły też oględziny lokalu oraz przesłuchani świadkowie : A. M., H. K., K. M., L. A. (dzielnicowy ), I. R. ( dzielnicowy ), K. K., Z. K. i S. K., a wreszcie sam A. K., który przyznał, że nie nocuje tam w obawie o bezpieczeństwo, ale codziennie przebywa na posesji, a do mieszkania wchodzi z policjantem. Na tej podstawie organ administracji, uznał, iż w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, spełnione zostały ustawowe przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu. W odwołaniu od decyzji A. K. zarzucił, że organ I instancji nie rozważył całego materiału dowodowego oraz pominął szereg istotnych okoliczności sprawy i nie wyjaśnił jej aspektów. Dowodem jego pobytu w miejscu stałego zameldowania jest bowiem odbiór korespondencji, adresowanej na tenże lokal i fakt codziennego pobytu na posesji, co potwierdzili świadkowie, a także pozostawienie w lokalu jego rzeczy. Odwołujący się wyjaśnił też, że stołuje się w jadłodajni, rzeczy osobiste pierze w pralni, a czyste ma ułożone w torbie. Nigdy jednak nie opuścił miejsca pobytu stałego na okres dłuższy niż 2 miesiące, zaś obowiązujące prawo nie zabrania nocowania poza miejscem stałego pobytu. Nadto, zdaniem odwołującego się, nie ma znaczenia w sprawie o wymeldowanie fakt oddalenia jego powództwa o posiadanie, a wreszcie zarzucił, że wskutek wydania decyzji o wymeldowaniu, został pozbawiony szeregu praw, co pozostaje w sprzeczności z treścią art. 25 kc. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewody [...], odwołania nie uwzględniono. Organ odwoławczy podzielił bowiem ustalenia faktyczne i pogląd prawny organu I instancji. Nadto organ II instancji wskazał, że w świetle prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w J. sygn. akt [...], przyjąć należy, że odwołujący się nie odzyskał utraconego posiadania przedmiotowego lokalu. Stąd też ustalono, że nie przebywa fizycznie w tymże lokalu z zamiarem stałego pobytu. Wreszcie, organ odwoławczy wskazał, że ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego i nie ma znaczenia fakt poczynienia nakładów finansowych na przedmiotowy lokal. Stąd też orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji jako zgodnej z prawem. W skardze do sądu administracyjnego A. K. wniósł o uchylenie decyzji organu obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Jego zdaniem, w postępowaniu administracyjnym nie udowodniono bowiem w sposób obiektywny, że opuścił trwale na okres ponad [...] dni miejsce stałego pobytu. W tym względzie skarżący powtórzył argumentację, zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wreszcie, skarżący ponownie wskazał na dotkliwe skutki decyzji o wymeldowaniu i podniósł, że nie może podać innego miejsca zameldowania, co z istoty wyklucza możliwość wymeldowania z pobytu stałego w J., gdzie wszak przebywa. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podkreślając że zamieszkiwanie jest instytucją prawa cywilnego, podczas gdy zameldowanie należy do dziedziny prawa administracyjnego. W związku z treścią odpowiedzi na skargę, skarżący w kolejnym piśmie z dnia [...] r. wskazał na niespójność stanowiska organu odwoławczego oraz powołał się na wolę i zamiar stałego pobytu w przedmiotowym lokalu, którego nie opuścił dobrowolnie i trwale. Jego zdaniem, w takiej sytuacji nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też organy administracji nie naruszyły reguł procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Prawidłowo organy administracji uznały bowiem, że w świetle zebranego materiału dowodowego, przyjąć należało, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal w [...] r. i od tego czasu nie zamieszkuje w nim, co wobec niedopełnienia obowiązków w zakresie ewidencji ludności, uzasadniało wydanie decyzji o wymeldowaniu z mocy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Wyjaśnić też przyjdzie, iż decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego nie zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, zaś sądowa kontrola decyzji sprawowana jest wyłącznie w aspekcie legalności, co oznacza, iż sąd administracyjny nie jest władny brać pod uwagę sytuacji osobistej i zdrowotnej strony, czy też zasad współżycia społecznego. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), celem ewidencji ludności jest m.in. rejestracja danych o miejscu pobytu osób. Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Niedopełnienie powyższego wymogu ustawowego, przewidzianego w art. 15 ust. 1 cyt. ustawy, obliguje organ gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu, decyzji w sprawie wymeldowania ( art. 15 ust. 2 cyt. ustawy ). Brzmienie tego przepisu zostało zmienione przez ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. ( Dz. U. Nr 93, poz. 887 ), będąc konsekwencją skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01/OTK-A 2002/3/34). W aktualnym stanie prawnym, uprawnienia do przebywania w określonym lokalu nie mają żadnego znaczenia prawnego na gruncie cyt. ustawy. Ewidencja ludności polega bowiem wyłącznie na realizacji danych o miejscu pobytu osób, zaś osoba przebywająca na terytorium RP jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy, określony w ustawie, w tym obowiązek wymeldowania w razie opuszczenia miejsca pobytu. Ewidencja ludności służy zatem rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Ewidencja ludności służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich. Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki ( vide : uzasadnienie wyżej przywołanego wyroku TK ). Przy takim ujęciu istoty obowiązku meldunkowego nie może budzić wątpliwości, że skarżący opuścił miejsce stałego zameldowania. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy są nawet twierdzenia samego skarżącego, a zwłaszcza treść jego pozwu o przywrócenie utraconego posiadania. Wszak wytoczenie takiego powództwa byłoby zbędne, gdyby skarżący zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu. Prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w J., z dnia [...]r. sygn. akt [...], ma zaś walor wiążący z mocy art. 365 § 1 kpc, zarówno wobec stron, jak i organów administracji i sądu administracyjnego. Wbrew poglądom skarżącego, orzeczeniem sądu powszechnego o oddaleniu powództwa przesądzono kwestię trwałej utraty posiadania przedmiotowego lokalu i w świetle tego wyroku nie ma żadnego znaczenia fakt, czy miało ono charakter dobrowolny, skoro skarżący nie skorzystał z przysługującej mu ochrony prawnej we właściwym czasie. Nie ma też znaczenia fakt, czy skarżący może zameldować się w innym lokalu, ani też jego wola pobytu stałego w lokalu, w którym był zameldowany na pobyt stały. Jego wola, czy też w istocie chęć zachowania potwierdzenia zameldowania, nie odzwierciedlają bowiem rzeczywistej postaci rzeczy ( pobytu w lokalu ). Wyjaśnić też przyjdzie, że zgodnie z art. 6 ust. 1 i art. 9 b ust. 1 i 2 pkt 1 cyt. ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, zaś adres określa się nie tylko przez podanie nazwy miejscowości jako miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 kc, lecz także nazwy ulicy, numeru domu i lokalu, nazwy województwa i kodu pocztowego. Regulacja ustawy z 1974 r. oznacza zatem, że obowiązek meldunkowy dotyczy pobytu w konkretnym lokalu. Stąd też nawet codzienne wizyty na terenie posesji, na której położony jest budynek mieszkalny, z wyodrębnionymi lokalami, czy też pobyty w innych lokalach ( u sąsiadów ), a nawet posiadanie klucza do skrzynki pocztowej i pozostawienie przedmiotów w lokalu, nie wyczerpują przesłanki zamieszkiwania ( fizycznej obecności w danym lokalu ). Tymczasem w niniejszej sprawie jest w zasadzie poza sporem, iż od [...]r. skarżący był w spornym lokalu jedynie kilkakrotnie i to z policjantem. Co prawda, skarżący odbierał korespondencję, kierowaną do niego na adres tego lokalu, lecz czynił to w urzędzie pocztowym. W istocie jest to więc rodzaj skrytki pocztowej. Istotne jest też, że skarżący nie zameldował się nawet na pobyt czasowy w innym lokalu. Wreszcie, wyjaśnić przyjdzie, że zgodnie z art. 15 ust. 1 cyt. ustawy, obowiązek wymeldowania się następuje najpóźniej w dniu opuszczenia miejsca pobytu stałego, czyli danego lokalu, a nie miejscowości. Stąd też nieistotna jest kwestia, że skarżący przebywa w J., a więc ta miejscowość jest jego miejscem zamieszkiwania, w rozumieniu art. 25 kc. Skutki wydania decyzji o wymeldowaniu nie mają zaś znaczenia prawnego z uwagi na treść art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa, wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.