II SA/Gl 586/21
WyrokWSA w Gliwicach2021-08-11
Skład orzekający: Elżbieta Kaznowska, Andrzej Matan, Tomasz Dziuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone osobie, która w tym samym okresie otrzymała wyegzekwowane alimenty od dłużnika, stanowią świadczenia nienależnie pobrane, nawet jeśli osoba ta twierdzi, że zaliczyła je na poczet własnych zaległych alimentów?Ratio decidendi
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone osobie, która w tym samym okresie otrzymała wyegzekwowane alimenty od dłużnika, stanowią świadczenia nienależnie pobrane. Kolejność zaspokajania należności z kwot uzyskanych od dłużnika alimentacyjnego, określona w art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nakazuje w pierwszej kolejności zaspokojenie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Osoba pobierająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego ma obowiązek powstrzymania się od bezpośredniego pobierania alimentów od dłużnika lub pobierania ich za pośrednictwem komornika, a otrzymane środki winna przekazać organowi właściwemu. Pobieranie świadczeń z funduszu alimentacyjnego i jednoczesne zatrzymanie przekazanych przez komornika kwot stanowi obiektywną przesłankę do uznania świadczeń za nienależnie pobrane.Stan faktyczny
Skarżąca K. K. otrzymała decyzję Wójta Gminy P. przyznającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci. Następnie organ ustalił, że skarżąca w okresie pobierania tych świadczeń otrzymywała również wyegzekwowane przez niemieckiego komornika alimenty od ojca dzieci. Organ pierwszej instancji wydał decyzję o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń w kwocie 8.000 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, argumentując, że nie działała w złej wierze, a otrzymane alimenty zaliczyła na poczet własnych zaległych alimentów.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan, Asesor WSA Tomasz Dziuk, Protokolant Starszy referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.
Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Wójt Gminy P. (dalej: organ, organ pierwszej instancji), przyznał K. K.(dalej skarżąca) świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione w wieku do lat 18 - tj. J. K. i I. K. w okresie od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. w wysokości po 500 zł miesięcznie. W decyzji tej zawarto pouczenie o obowiązku niezwłocznego informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. organ zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia, czy świadczenia wypłacone na podstawie wymienionej powyżej decyzji były świadczeniami nienależnie pobranymi a pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. wezwał skarżącą do stawienia w miejscowym o środku celem złożenia stosownych wyjaśnień.
Po zebraniu materiału dowodowego decyzją nr [...] z dnia [...] r. Wójt Gminy P., działając na podstawie art. 2 pkt 7 lit.d, art. 12 ust. 1 , art. 23 i art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.jedn. Dz U . z 2020 r., poz. 808 ze zm.) orzekł o wysokości świadczeń nienależnie pobranych w kwocie 8.000zł z tytułu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 lutego 2020 r. do dnia 30 września 2020 r. na J. i I. K. oraz zobowiązał skarżącą do zwrotu tej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty.
W uzasadnieniu organ wskazał decyzję mocą której przyznano skarżącej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na synów - tj. decyzję nr [...] z dnia [...] r. Następnie stwierdził, że w dniu 26 listopada 2019 r. skarżąca dostarczyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej pismo z Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] r. informujące o skutecznej egzekucji alimentów od dłużnika alimentacyjnego – R. K. (dalej zobowiązany) oraz o możliwości przekazania środków matce dzieci po podaniu aktualnych danych do przelewów. W dniu 11 marca 2020 r. skarżąca dostarczyła do Ośrodka potwierdzenie przelewu z instytucji zagranicznej z tytułu wyegzekwowanych alimentów od zobowiązanego. Wynika z niej, że w dniu 18 lutego 2020 r. skarżąca otrzymała pierwszą wpłatę od komornika niemieckiego.
Wobec powyższego Ośrodek zwrócił się do Sądu Okręgowego w C. o udzielnie szczegółowych informacji o stanie egzekucji przedmiotowych świadczeń alimentacyjnych, który pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. przesłał zestawienie sporządzone przez wierzycielkę, a wobec pisma Ośrodka z dnia [...] kwietnia 2020r . - Sąd pismem z dnia [...] maja 2020 r,. przesłał informację od Federalnego Urzędu Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2020 r. z informacją, iż skarżąca w miesiącach luty, marzec i kwiecień otrzymała alimenty. Nadto organ ustalił, że z pism Sądu Okręgowego wynika, że przedmiotowe alimenty są płacone i dzielone przez pracodawcę dłużnika - z jego pensji- pomiędzy dwoje dzieci.
W związku z poczynionymi ustaleniami organ zawiadomił skarżącą o wszczęciu przedmiotowego postępowania, w stosunku do którego skarżąca stwierdziła, iż nie zgadza się na jego wszczęcie, gdyż otrzymane świadczenia są jej należne, a ściągnięta przez komornika niemieckiego należność stanowi zaległość alimentacyjną wobec niej a nie dzieci - J. i I. W toku postępowania skarżąca wyjaśniła, że w miesiącu wrześniu 2020 r. dostała przelew i są to alimenty ściągnięte przez komornika niemieckiego na J., I. i K. K. od zobowiązanego.
Po analizie dostępnej dokumentacji ustalono, że powstały świadczenia nienależnie pobrane. Przywołując regulację art. 2 pkt 7 lit.d ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ stwierdził, że za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego rozumie się świadczenie wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Następnie organ stwierdził, iż z przedłożonej dokumentacji wynika, że skarżąca od lutego 2020r. do chwili obecnej pobiera alimenty od dłużnika R. K. wyegzekwowane przez niemieckiego komornika. Stąd też świadczenia wypłacone za okres od 1 lutego do 30 września 2020 r. wypłacone zgodnie z decyzją z dnia [...] Br. spowodowały powstanie świadczenia nienależnie pobranego - w łącznej wysokości 8.000 zł (tj. od lutego włącznie do września 2020 r. po 1000 zł na obu synów). Stosownie do przepisu art. 23 ust. 1 cytowanej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji decyzji.
Pismem z dnia 11 stycznia 2021 r. skarżąca złożyła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Stwierdziła, iż kwestionowana decyzji jest nieprawidłowa. Podniosła, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na konieczność uwzględnienie elementu subiektywnego przy ustaleniu treści pojęcia "nienależnie pobrane świadczenie". Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych podkreślił, że świadczenie będzie miało taki charakter (będzie nienależnie pobrane), jeśli zostało pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). W konsekwencji przyjmuje się, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że się mu ono nie należy.
W ocenie odwołującej się z nienależnie pobranym świadczeniem z funduszu alimentacyjnego mielibyśmy w tym przypadku do czynienia jedynie w sytuacji, w której pobrałaby to świadczenie świadomie (tj. mając świadomość tego, że jest nienależne) i jednocześnie, w okresie jego pobierania otrzymała od dłużnika alimentacyjnego kwotę, która powinna zostać zaliczona na poczet wypłaconych świadczeń z art. 28 ust. 1 ustawy.
Skarżąca podkreśliła, że nie działała w złej wierze. Wyjaśniła, że wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] r. zostały zasądzone na jej rzecz alimenty w wysokości 400 zł miesięcznie, których były małżonek nie płacił a zaległość na dzień 1 lutego 2020 r. wyniosła ponad 20.000zł. Stąd zaliczyła otrzymane od komornika niemieckiego alimenty na poczet zaległych alimentów na swoją rzecz, a świadczenie z funduszu alimentacyjnego traktowała jako alimenty na dzieci.
W związku z powyższym nie naruszyła przepisów, a decyzja w sprawie zwrotu nienależnych świadczeń wydana została bez szczegółowej znalizy stanu faktycznego i powinna być uchylona.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, Kolegium przywołało zastosowane w sprawie przepisy ustawy w szczególności art. 2 pkt 7 stanowiący definicję dla świadczenia nienależnie pobranego. Przywołało też art. 28, stanowiący o kolejności zaspokajania należności z tytułu świadczeń funduszu alimentacyjnego oraz art. 23 zobowiązujący do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Następnie potwierdziło - na podstawie decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] r. uprawnienia skarżącej do świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości po 500 zł na synów, a to wobec bezskuteczności zasądzonych przez Sąd Okręgowy po 600 zł alimentów na synów. Kolegium podkreśliło, że w pouczeniu zawartym w wymienionej powyżej decyzji znalazła się informacja, iż w przypadku zmian mających istotny wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego strona zobowiązana jest niezwłocznie powiadomić o tym fakcie organ wypłacający świadczenie. Strona poinformowana została również o ustawowej definicji nienależnie pobranego świadczenia z art. 2 pkt 7 ustawy. Następnie przedstawiło przebieg działań organu pierwszej instancji, który w korespondencji z Sądem Okręgowym w C. potwierdził skuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych przez komornika niemieckiego.
Odwołując się do treści art. 2 pkt 7 lit.d ustawy oraz treści art. 28 tej ustawy organ odwoławczy wyjaśnił, że w czasie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego strona nie miała możliwości zaliczenia na poczet własnych zaległości alimentacyjnych kwoty alimentów na dzieci przekazanych przez komornika niemieckiego. Kolejność zaspokajania roszczeń z kwot uzyskanych od dłużnika alimentacyjnego normuje bowiem wprost art. 28 ustawy, który przewiduje w pierwszej kolejności przekazywanie uzyskanych środków na poczet zobowiązania dłużnika istniejącego z tytułu wypłaconych zastępczo przez gminę świadczeń z funduszu, zaliczek alimentacyjnych, a dopiero w dalszej kolejności z innych tytułów, w tym należności wierzyciela. Nie znajduje zatem uzasadnienia tłumaczenie skarżącej, iż wyegzekwowane w okresie od lutego do września 2020 r. przez niemieckiego komornika kwoty przeznczone były na uzupełnienie zaległości finansowych z tytułu zasądzonych alimentów dla skarżącej od byłego męża, a nie na alimenty jej dzieci.
Reasumując Kolegium stwierdziło iż organ pierwszej instancji w sposób wyczerpujący zgromadził materiał dowodowy i w oparciu o jego analizę ustalił stan faktyczny i prawny sprawy, który nie budzi zastrzeżeń. Stąd w pełni zasadne jest podjęte przez organ pierwszej instancji kwestionowane przez odwołującą rozstrzygnięcie.
Skarżąca, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 7 kwietnia 2021 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zarzuciła naruszenie art. 7 pkt 2 lit.c ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędną jego wykładnię, co w konsekwencji doprowadziło do wydania nieprawidłowej decyzji. Wobec powyższego wniosła o uchylenie skarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację zaprezentowaną w odwołaniu, podkreślając, iż w orzecznictwie zwraca się uwagę ma konieczność uwzględnienia elementu subiektywnego przy ustalaniu treści pojęcia "nienależnie pobrane świadczenie". Tym samym nienależnie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego przez skarżącą byłoby jedynie w sytuacji, w której świadomie pobierałaby to świadczenie (tj. mając świadomość tego, że jest nienależne) i jednocześnie w okresie jego pobierania, otrzymywałaby od dłużnika alimentacyjnego określoną kwotę, która powinna zostać zaliczona na poczet wypłaconych świadczeń zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy.
W analizowanej sprawie skarżąca nie działała w złej wierze. Wyrokiem Sądu Okręgowego w C. zostały zasądzone alimenty na jej rzecz od byłego męża w wysokości 400 zł miesięcznie. Zobowiązany od dnia wyroku nie płacił tych alimentów, a na dzień 1 lutego 2020 r. zaległość wynosiła ponad 20.000zl, stąd skarżąca alimenty otrzymane od niemieckiego komornika zaliczyła na poczet tych zaległych alimentów na swoją rzecz, a świadczenia otrzymywane z funduszu alimentacyjnego traktowała jako alimenty na dzieci.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, pismem z dnia [...] maja 2021 r. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) nie wykazała, aby decyzja ta naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie, którym organ pierwszej instancji uznał, że kwota 8.000 zł wypłacona skarżącej za okres od 1 lutego 2020 r. do 30 września 2020 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym z funduszu alimentacyjnego i zobowiązał skarżącą do jej zwrotu wraz z odsetkami. Organ powołał się w swoim rozstrzygnięciu na niekwestionowany fakt, że skarżąca, pobierając świadczenie z funduszu alimentacyjnego na podstawie decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] r., otrzymała w tym czasie również kwoty wyegzekwowane przez komornika niemieckiego od ojca swoich synów J. i I., zobowiązanego do alimentowania tak synów jak i skarżącej.
Skarżąca przyznając, że otrzymywała w okresie od lutego 2020 r. od komornika niemieckiego kwoty wyegzekwowanych alimentów, wskazała jednak, że uznała je jako zaległe alimenty jej przysługujące na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w C., a zatem nie działała w złej wierze i stąd brak podstaw do ich zwrotu
W ocenie Sądu należy przyznać rację organowi. Jak wskazuje się w orzecznictwie, nie ulega wątpliwości, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia jest zobowiązana do ich zwrotu (art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.jedn. Dz. U. z 2021, poz. 877).
Pojęcie "nienależnie pobranego świadczenia" zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 7 wymienionej ustawy. Z kolei przepis art. 28 ust. 1 tej ustawy określa kolejność zaspokajania należności z kwot uzyskanych od dłużnika, a mianowicie w sposób następujący:
1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,
2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych - do ich całkowitego zaspokojenia,
3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,
4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym 9 - do ich całkowitego zaspokojenia
- po należnościach określonych w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Osoba pobierająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego ma obowiązek powstrzymywania się od bezpośredniego pobierania alimentów od dłużnika alimentacyjnego lub pobierania ich za pośrednictwem komornika sądowego. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z treści art. 2 pkt 7 lit.d omawianej ustawy i dotyczy zarówno alimentów zaległych, jak i bieżących. Wszystkie otrzymane od dłużnika środki wierzyciel alimentacyjny winien przekazać komornikowi sądowemu lub organowi właściwemu wierzyciela, o czym skarżąca została pouczona. Pouczenie takie zawarte było we wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (pkt 10), który skarżąca własnoręcznie wypełniła i podpisała w dniu 2 sierpnia 2019 r. Tak więc należy przyjąć, że skarżąca składając wniosek o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, który następnie własnoręcznie podpisała, zapoznała się pouczeniem. Złożenie podpisu pod pouczeniem i oświadczeniem stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości podpisanej treści. Nadto, kiedy w listopadzie 2019 r. skarżąca dostarczyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej pismo z Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] listopada 2010 r. informujące o skutecznej egzekucji alimentów od dłużnika alimentacyjnego, organ poinformował ją o treści art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zwracając uwagę, że z kwoty uzyskanej od dłużnika alimentacyjnego w pierwszej kolejności zaspokaja się należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ pouczył skarżącą o konieczności poinformowania miejscowego Ośrodka w momencie otrzymania z Niemic środków z zajęcia komorniczego i wpłacie tych środków na konto Ośrodka (zgodnie z art. 28 ustawy). Świadczy o tym notatka służbowa sporządzona z dniu [...] grudnia 2019 r. przez pracownika miejscowego Ośrodka Pomocy Społecznej.
Także w decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego znalazło się pouczenie o obowiązku niezwłocznego informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Wymienione pouczenia zostały sformułowane w sposób zwięzły i zrozumiały.
Tym samym nie ulega wątpliwości, że na skarżącej, w czasie wypłaty świadczeń z funduszu, ciążył ustawowy obowiązek powstrzymywania się od bezpośredniego pobierania alimentów od dłużnika alimentacyjnego lub pobierania ich za pośrednictwem komornika sądowego. Obowiązek, o jakim mowa wypływa wprost z art. 2 pkt 7 lit.d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i dotyczy zarówno alimentów zaległych, jak i bieżących. Wszystkie otrzymane od dłużnika środki wierzyciel alimentacyjny winien przekazać komornikowi sądowemu lub organowi właściwemu wierzyciela. W czasie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego wierzyciel alimentacyjny nie ma możliwości zaliczenia na poczet zaległości alimentacyjnej kwoty alimentów dobrowolnie uiszczonej przez dłużnika
Z powyższych względów, w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 2 ust. 7 oraz z art. 23 ust. 1 i ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów warunkujące wydanie decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W tych okolicznościach podnoszone przez skarżącą zarzuty nie mogły zostać uwzględnione. Wbrew bowiem twierdzeniem skarżącej, iż nie działała ona w złej wierze, nie można pominąć faktu, iż została uprzedzona i pouczona o treści art. 28 ustawy i pomimo to pobierała zarówno świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jak również zatrzymała przekazane jej bezpośrednio przez komornika niemieckiego kwoty ściągnięte z pensji zobowiązanego, które płacone były na poczet alimentów zasądzonych na synów.
Według obowiązujących przepisów - w czasie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego wierzyciel alimentacyjny nie ma możliwości zaliczenia na poczet zaległości alimentacyjnej kwoty alimentów dobrowolnie uiszczonej przez dłużnika. Kolejność zaspokajania roszczeń z kwot uzyskanych od dłużnika alimentacyjnego normuje bowiem art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który przewiduje, iż środki te w pierwszej kolejności przekazywane są na poczet zobowiązania dłużnika istniejącego z tytułu wypłaconych zastępczo przez gminę świadczeń z funduszu, zaliczek alimentacyjnych a dopiero w dalszej kolejności z tytułu należności wierzyciela (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 699/17 (LEX nr 2648310).
W związku z powyższym należy stwierdzić, że pobierając świadczenie z funduszu alimentacyjnego i otrzymując w tym czasie ściągnięte przez komornika alimenty – osoba je pobierająca znajduje się w sytuacji, którą należy zakwalifikować jako naruszenie kolejności zaspokojenia przez dłużnika alimentacyjnego wierzycieli - kolejności określonej w art. 28 omawianej ustawy. Jest to okoliczność obiektywna, której zaistnienie, prowadzić musi do uznania, że wypłacone w takich uwarunkowaniach świadczenia są nienależnie pobrane, a tym samym, stosownie do art. 23 ust. 1 i ust. 1a ustawy podlegają zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, kwestia będąca przedmiotem sporu została trafnie rozstrzygnięta przez orzekające w sprawie organy. Organ pierwszej instancji przeprowadził wnikliwie postępowanie, ustalił wszystkie istotne okoliczności sprawy, prawidłowo zastosował właściwe przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz wydał właściwe rozstrzygnięcie - tj. o uznaniu wypłaconych skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego za niezależnie pobrane i zobowiązując skarżącą do ich zwrotu, czym nie naruszył obowiązujących przepisów. Nie naruszyło także przepisów, utrzymując decyzję organu pierwszej instancji w mocy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia wskazywanego przez skarżącą art. 7 pkt 2 lit.c ustawy, (który nie miał zastosowania w sprawie). W sprawie miał zastosowanie przepis art. 2 pkt 7 lit.d ustawy.
W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo wyjaśniły stan faktyczny sprawy, a swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniach swoich decyzji, prawidłowo też wyjaśniły podstawę prawną swoich rozstrzygnięć wskazując przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł – jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło