II SA/Gl 590/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie WSA Włodzimierz Kubik, WSA Stanisław Nitecki, Protokolant ref. Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H.M. na decyzję S. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie legalności wykonanych robót o d d a l a s k a r g ę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...], po rozpoznaniu sprawy z wniosku H.M., umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie przeprowadzonych robót budowlanych przy dobudowie pomieszczenia mieszkalnego i ganku do budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na nieruchomości położonej w miejscowości S., przy ul. [...] – jako bezprzedmiotowe. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 105 § 1 kpa w związku z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7.07.1994 r. (t. j. Dz. U. nr 207 z 2003 r., poz. 2016) oraz art. 40 ustawy z 24.10.1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229). W uzasadnieniu organ powołał się na ustalenia dokonane w czasie oględzin, a mianowicie rozbudowanie przez D. i J. małż. K. budynku mieszkalnego o ganek i pomieszczenie mieszkalne. Obiekty te zostały wykonane bez pozwolenia na budowę w latach [...]. Teren na którym dokonano rozbudowy przeznaczony był pod zabudowę jednorodzinną i zagrodową – oznaczony symbolem 16 MR, MN (pismo Wójta Gminy W. z [...]). Zarówno garaż jak i pomieszczenie mieszkalne są w dobrym stanie technicznym, użytkowane zgodnie z przeznaczeniem, nie powodują niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Brak jest więc przesłanek określonych w art. 37 Prawa budowlanego uzasadniających orzeczenie nakazu ich rozbiórki. Wykluczenie zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 roku obligowało organ do przeprowadzenia postępowania przewidzianego art. 40 tego Prawa, to znaczy nakazanie dokonania w samowolnie wykonanych obiektach zmian (przeróbek) mających na celu doprowadzenie ich do stanu zgodności z prawem. Ponieważ jednak w trakcie oględzin ustalono właściwy stan obiektów (techniczny, estetyczny, wykonanie zgodne ze sztuką budowlaną, właściwa eksploatacja) wydanie nakazów o których mowa w art. 40 Prawa budowlanego jest bezprzedmiotowe i dlatego w tym zakresie (art. 40) postępowanie podlegało umorzeniu. Organ orzekający poinformował inwestorów o konieczności uzyskania pozwolenia na użytkowanie samowolnie wykonanego ganku i pomieszczenia mieszkalnego. W odwołaniu H.M. – właściciel sąsiedniej nieruchomości domagał się rozbiórki ganku, pomieszczenia mieszkalnego oraz szamba, podnosząc iż obiekty te naruszają własność jego nieruchomości. S. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach organ odwoławczy stwierdził, że skoro do samowolnego wykonania ganku, pomieszczenia mieszkalnego doszło przed dniem [...] to zaistniałą samowolę należy zlikwidować przy zastosowaniu środków przewidzianych w art. 37, 40 i 42 Prawa budowlanego z 1974 roku. Następnie organ odwoławczy podzielił stanowisko zajęte w decyzji pierwszoinstancyjnej co do braku przesłanek do zastosowania art. 37 "starego" Prawa budowlanego z uwagi na zgodność z planem zagospodarowania z okresu realizacji tych obiektów i nie powodowanie przez nie niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych i zdrowotnych. Skoro brak jest podstaw do zastosowania art. 37, a stan obiektów nie wymaga dokonania żadnych zmian w celu ich doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, postępowanie określone w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. jest także bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu. Zarzut naruszenia własności odwołującego się nie może zostać uwzględniony bowiem w postępowaniu regulowanym art. 37 i 40 "starego" Prawa budowlanego nie bada się kwestii własnościowych, nie stanowią one przesłanek przewidzianych w tych przepisach. Natomiast szambo stanowi przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego już decyzją ostateczną, która została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (sprawa II SA/Ka 996/02 – zakończona wyrokiem oddalającym skargę H.M. – z dnia 28.05.2004 r.). W skardze H.M. podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w odwołaniu i wniósł przede wszystkim o nakazanie rozbiórki ganku i budynku mieszkalnego z uwagi na ich zrealizowanie w części na jego parceli. Zgłosił też szereg zarzutów i żądań pod adresem organów orzekających, nie pozostających w ścisłym związku ze sprawą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślił, że samowolnie wykonane obiekty nie zostały zalegalizowane bowiem inwestorzy nie uzyskali pozwolenia na ich użytkowanie (art. 42 "starego" Prawa budowlanego). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stan faktyczny sprawy ustalony przez organy orzekające jest bezsporny. Sprowadza się do zrealizowania przez inwestorów przed dniem [...] bez pozwolenia na budowę przybudówki obejmującej ganek i pomieszczenie mieszkalne. Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7.07.1994 r. (t. j. Dz. U. nr 207 z 2003 r., poz. 2016) samowole popełnione przed dniem 1.01.1995 r. podlegają likwidacji na podstawie art. 37 ustawy z dnia 24.10.1974 r. (Dz. U. nr 38, poz. 229). W przypadku nie stwierdzenia przez organ orzekający przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 roku organ ten ma obowiązek doprowadzić obiekt do stanu zgodnego z prawem – art. 40 tego prawa. Wykonanie przez inwestora decyzji wydanej na podstawie art. 40 "starego" prawa nie oznacza ustania stanu samowoli. Stan ten likwiduje dopiero decyzja, o której mowa w art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 roku. Decyzję tę jednak wydaje się na wniosek inwestora (obecnie należy to do kompetencji organu nadzoru budowlanego), który powinien być zainteresowany uzyskaniem decyzji zezwalającej na użytkowanie obiektu. Użytkowanie obiektu bez pozwolenia na użytkowanie stanowi bowiem aktualnie wykroczenie podlegające karze grzywny (art. 93 pkt 7 Prawa budowlanego z 1994 roku). W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została poprzedzona wykluczeniem przez organy orzekające przesłanek rozbiórki wymienionych w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 roku. Brak podstaw – zdaniem składu orzekającego – do kwestionowania tego ustalenia. Sporne obiekty znajdują się bowiem na terenie, który dopuszczał tego typu rozbudowę w okresie ich realizacji i nie powodują niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia ani też niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Wynika to z protokołu oględzin, a dodatkowo potwierdzone jest znacznym upływem czasu od zrealizowania tych obiektów do zawiadomienia przez skarżącego organów nadzoru budowlanego o popełnionej samowoli. Podnoszony przez skarżącego fakt naruszenia realizacją tych obiektów jego własności co do zasady nie mógł mieć wpływu na decyzję z art. 37 "starego" prawa. Brak tytułu do dysponowania nieruchomością nie stanowi bowiem przesłanki wymienionej w art. 37, a kwestie własnościowe powinny być przez skarżącego podnoszone w stosownym pozwie skierowanym do sądu powszechnego. Wykluczenie okoliczności wymienionych w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 roku obligowało organ nadzoru budowlanego do nakazania inwestorom w oparciu o art. 40 tego prawa wykonanie w określonym terminie zmian i przeróbek mających na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Ponieważ w postępowaniu ukierunkowanym na wydanie decyzji z art. 40 ustalono, że sporne obiekty wykonano zgodnie z sztuką budowlaną, znajdują się one w dobrym stanie technicznym, są właściwie użytkowane, nie istniała potrzeba sformułowania nakazów na podstawie wyżej wskazanego przepisu. Brak takiej potrzeby stanowił następstwo braku przedmiotu orzekania z art. 40 "starego prawa", którym jest niewłaściwy to jest niezgodny z przepisami stan obiektu. Brak przedmiotu postępowania obligował organy do umorzenia postępowania w zakresie doprowadzenia obiektów do stanu zgodnego z prawem (art. 40). Zaskarżona decyzja odpowiada więc wymogom prawa, co jak wskazano wyżej nie stanowi jednak likwidacji popełnionej przez inwestorów samowoli budowlanej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.) orzeczono jak w sentencji. SW