II SA/Gl 590/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2010 r. sprawy ze skargi Agencji Nieruchomości Rolnych na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i rozliczeń z tym związanych oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. W. P. , M. P. , S. P., J.L., B. O. i C. P. zwrócili się do Starosty [...] o zwrot nieruchomości położonej w obrębie K., dawniej M. R., gmina R., oznaczonej jako działka nr [1] o pow. 1.4019 ha, wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...]r., stanowiącej własność ich ojca L P. Po przeprowadzeniu postępowania, Starosta [...] decyzją z dnia [...]r., Nr [...], orzekł o zwrocie nieruchomości gruntowej niezabudowanej, położonej w miejscowości K., gmina R., oznaczonej na mapie ewidencyjnej nr [...] jako działki nr [2] o pow. 0.6617 ha i nr [3] o pow. 0.7223 ha, dla której Sąd Rejonowy w C. prowadzi księgę wieczystą [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa "A" na rzecz wymienionych następców prawnych byłego właściciela we wskazanych częściach ułamkowych. Jednocześnie organ pierwszej instancji zobowiązał współwłaścicieli, na rzecz których nastąpił zwrot nieruchomości do zwrotu w terminie 30 dni na rzecz Skarbu Państwa – Starostwa Powiatowego w [...] łącznej kwoty 1.914,26 zł obejmującej zwaloryzowane odszkodowanie za grunt, wymieniając przy tym kwoty przypadające od każdego ze współwłaścicieli oraz wskazując rachunek bankowy Starostwa Powiatowego w [...]. Jako podstawę materialnoprawną wskazano przepisy art. 136 ust. 1 i 3, art. 137, art. 138 ust. 2, art. 139, art. 140 ust. 1, 2 i 3, art. 141 ust. 4, art. 142 i art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), zwanej dalej u.g.n. W uzasadnieniu organ zrelacjonował przebieg postępowania, wskazał okoliczności związane z podziałem wywłaszczonej nieruchomości, z jej wykorzystaniem, ustalił aktualny krąg następców prawnych byłego właściciela oraz wartość nieruchomości i kwotę podlegającego zwrotowi odszkodowania. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła obecnie skarżąca "A" Oddział Terenowy w O. Zarzuciła naruszenie art. 140 ust. 1 u.g.n. Wskazała, że skoro dotychczasowym właścicielem przedmiotowej nieruchomości była skarżąca, to na jej rzecz i na jej rachunek bankowy winna była być zwrócona orzeczona decyzją kwota odszkodowania. Rozpoznając to odwołanie, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia i stanowisko organu pierwszej instancji. Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołania wskazał, że zarzut ten nie wpływa na prawidłowość rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Kwestia ewentualnego przekazania kwoty zwaloryzowanego odszkodowania podlegającej zwrotowi jest sprawą rozliczeń wewnętrznych, które winny być rozstrzygnięte pomiędzy Starostą [...], jako organem wykonującym zadania z zakresu administracji rządowej a skarżącą, jako dysponującą majątkiem Skarbu Państwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, orzeczenie co do istoty sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu powtórzyła zarzut odwołania dotyczący naruszenia art. 140 ust. 1 u.g.n. Zakwestionowała stanowisko organu odwoławczego co do rozliczeń pomiędzy Starostą a "A". Wskazała, że brak jest podstaw prawnych do przekazania środków pomiędzy tymi podmiotami. Pozostawienie w obrocie pkt II decyzji organu pierwszej instancji spowoduje uszczerbek majątkowy w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa, którym dysponuje skarżąca. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie odwołując się do argumentów podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano, że w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, jako właściciela wpisano jedynie Skarb Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są w ocenie składu orzekającego zgodne z prawem. Spór w sprawie koncentruje się wyłącznie na rozstrzygnięciu kwestii, na rzecz którego z podmiotów reprezentujących Skarb Państwa ma zostać dokonany zwrot odszkodowania za zwróconą w trybie art. 136 i nast. u.g.n. nieruchomość. Przypomnieć w tym miejscu przyjdzie treść przepisu art. 140 ust. 1 u.g.n., w myśl którego w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Przepis ten, ani żaden inny przepis powołanej ustawy, nie wskazuje, na rzecz której jednostki lub podmiotu pełniących rolę stacio fisci Skarbu Państwa ma być dokonany zwrot odszkodowania. W takiej sytuacji należy sięgnąć do zasad ogólnych dotyczących gospodarowania mieniem Skarbu Państwa określonych w ustawie. Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.g.n. z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze. Nie może zatem budzić wątpliwości, że wskazanie rachunku bankowego starostwa powiatowego, jako rachunku, na który ma być wpłacona kwota stanowiąca zwrot odszkodowania za nieruchomość stanowiącą w dniu jej zwrotu własność Skarbu Państwa, nie narusza przepisów prawa. Wskazać przyjdzie dodatkowo, że zakres uprawnień i kompetencji "A" został określony w ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz.U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700 z późn. zm.). Przepis art. 6 ustawy określa, w jakim zakresie "A" realizuje swoje zadania. Zakres określony w art. 6 ust. 1 nie obejmuje zadań związanych ze zwrotem wywłaszczonych nieruchomości. Również przepisy, do których odsyła art. 6 ust. 2 ustawy, nie przewidują takich kompetencji. W tej sytuacji stwierdzić przyjdzie, że brak jest przepisów szczególnych, które nakazywałyby odstąpienie w niniejszej sprawie od stosowania ogólnych reguł dotyczących zasad zwrotu wywłaszczonych nieruchomości określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Kwestia ewentualnych rozliczeń pomiędzy podmiotami gospodarującymi z mocy ustawy mieniem Skarbu Państwa wykracza poza granice niniejszej sprawy i nie może być przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie. Wobec stwierdzenia, że zaskarżona nie narusza prawa, Sąd orzekł jak w sentencji po myśli art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).