II SA/Gl 592/07

PostanowienieWSA w Gliwicach2007-12-05

Skład orzekający: Łucja Franiczek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy jednostka organizacyjna (wspólnota mieszkaniowa) może zostać zwolniona od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu, jeśli wykazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej i osiąga niewielkie dochody, ale jednocześnie uiściła już wpis sądowy od skargi?
Ratio decidendi
Jednostka organizacyjna może uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika) tylko wtedy, gdy wykaże, że nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Samo uiszczenie wpisu sądowego od skargi świadczy o zdolności do ponoszenia kosztów postępowania, co wyklucza przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ponadto, jeśli po pokryciu bieżących wydatków pozostają środki finansowe, a saldo na rachunku bankowym jest znaczące, nie ma podstaw do ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Stan faktyczny
Wspólnota mieszkaniowa złożyła skargę na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Jednocześnie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu, argumentując brak środków finansowych. Po oddaleniu wniosku przez referendarza, wspólnota wniosła sprzeciw, który został potraktowany jako wniosek o rozpoznanie prawa pomocy przez sąd. Sąd rozpoznał wniosek, biorąc pod uwagę stan finansowy wspólnoty.
Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 05 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wspólnoty [...] w P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania określonych czynności dotyczących doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem p o s t a n a w i a: oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca Wspólnota [...] zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, wyjaśniając że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie osiąga zysku, zaś stan środków finansowych na dzień [...] r. wynosił [...] zł. W kolejnym piśmie wnioskodawczyni wyjaśniła, że saldo na rachunku bankowym w dniu [...] r. wynosiło [...] i z tej kwoty Wspólnota spłaca kredyt bankowy oraz ponosi bieżące wydatki, stąd też nie jest w stanie ponieść grzywny w kwocie [...] zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 września 2007 r., doręczonym Zarządowi Wspólnoty w dniu [...] r., oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia [...] r. skarżąca w nawiązaniu do doręczonego jej powyższego postanowienia, podniosła że nie dysponuje środkami na pokrycie kosztów postępowania i usług profesjonalnego pełnomocnika, gdyż miesięczne wydatki wynoszą [...] zł, zaś przychód kształtuje się w granicach [...] – [...] zł miesięcznie, a ponadto, saldo na rachunku bankowym w kwocie [...] zł to efekt [...]-letniej pracy Wspólnoty. Wreszcie, wyjaśniono, że prośba dotyczy tylko umorzenia grzywny. Pismo to potraktowano jako wniesiony w terminie sprzeciw od postanowienia z dnia 14 września 2007 r., które w tej sytuacji utraciło moc, zaś wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych podlegał w takiej sytuacji rozpoznaniu przez sąd. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym z mocy art. 246 § 2 cyt. ustawy, może być przyznane wyłącznie jednostce organizacyjnej, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym miejscu wyjaśnić zaś przyjdzie, iż na tym etapie postępowania nie podlega ocenie kwestia zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia o nałożeniu grzywny w kwocie [...] zł, ani też możliwość uiszczenia przez skarżącą grzywny w takiej wysokości. Instytucja prawa pomocy odnosi się bowiem do kosztów postępowania sądowego. Tymczasem skarżąca na wezwanie uiściła wpis sądowy od skargi w kwocie [...] zł i dopiero po poniesieniu tej kwoty wystąpiła o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W takiej sytuacji jest zatem oczywiste, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania, które na tym etapie sprowadzają się jedynie do już uiszczonego wpisu w kwocie [...] zł. Brak zatem podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nadto, zdaniem sądu administracyjnego, nie zostały spełnione przesłanki ustawowe do chociażby częściowego przyznania prawa pomocy, a mianowicie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. W świetle wyjaśnień strony skarżącej, po poniesieniu bieżących wydatków, pozostaje na administrację kwota ok. [...] zł miesięcznie, zaś saldo na dzień [...] r. wyniosło [...] zł. W ocenie sądu skarżąca dysponuje zatem dostatecznymi środkami na ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy uwzględnieniu faktu, że jego minimalne wynagrodzenie wynosiłoby [...] zł. Stąd też z braku ustawowych przesłanek do przyznania prawa pomocy, chociażby w zakresie częściowym, wniosek podlegał oddaleniu jako nieuzasadniony.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło