II SA/Gl 596/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2012 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] r. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wykonania podłączenia kanalizacji deszczowej w rejonie posesji przy ul. [...] w G. (powinno być w G.) należącej do W. S. W uzasadnieniu organ podał, że pismem z dnia [...] r. W. S. zgłosiła w organie pierwszej instancji nielegalne podłączenie ścieku ulicznego, który powoduje zalewanie jej posesji wodami opadowymi. W trakcie oględzin w dniu [...] r. ustalono, że przez posesję skarżącej przebiega kanalizacja deszczowa stanowiąca odwodnienie ul. [...] i ul. [...].Z uwagi na jej przerwanie wody opadowe wylewają się przez studzienkę i powodują zalewanie posesji skarżącej. Kanalizacja ta powstała w latach 80-tych XX wieku w czynie społecznym i brak jest na jej realizację dokumentacji budowlanej (pismo Gminy G.). W wyniku realizacji postanowienia organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Gmina G. przy piśmie z dnia [...] r. złożyła inwentaryzację geodezyjną wraz z oceną techniczną istniejącej kanalizacji deszczowej ul. [...] . Z uzupełnienia tych dokumentów pismem z dnia [...] r. wynika zły stan techniczny przedmiotowej kanalizacji, niedrożność i konieczność jej przebudowy. Ponieważ Gmina G. uzyskała w dniu [...] r. pozwolenie na budowę kanalizacji deszczowej w rejonie ul. [...], dokonała w dniu [...] r. zawiadomienia o zakończeniu budowy i przystąpiła do użytkowania – zdaniem organu – sprawa nielegalnego podłączenia kanalizacji deszczowej została rozwiązana przez realizację innego rozwiązania, a w związku z tym brak jest podstaw do prowadzenia dalszego postępowania w zakresie przedmiotowego podłączenia kanalizacji deszczowej. Powyższa decyzja została postanowieniem z dnia [...] r. sprostowana w zakresie oznaczenia miejsca położenia posesji przy ul. [...] – w miejsce "w G." wpisano "w G.". W odwołaniu od decyzji nr [...] W. S. podała, że nie posiada posesji w G. i żądała wydania przez organ pierwszej instancji decyzji, wskazując, że organ prowadzi postępowanie odnośnie zalewania jej gospodarstwa ściekami ulicznymi "z samowoli budowlanej Gminy G." od 4 lat. Powyższe odwołanie W. S. uzupełniła pismem z dnia [...] r. zarzucając, że organ pierwszej instancji wydał decyzję z naruszeniem art. 7 i 107 k.p.a. W uzasadnieniu tego pisma stwierdziła, że jej nieruchomość jest w dalszym ciągu zalewana przez ścieki uliczne. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania i podał, że Gmina G. w dniu [...] r. zawiadomiła o zakończeniu robót związanych z budową kanalizacji deszczowej w rejonie ul. [...] (decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia [...] r.), o czym skarżąca została powiadomiona przez organ pierwszej instancji w dniu [...] r. Zdaniem organu odwoławczego jest on obowiązany orzekać w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dacie tego orzekania. Skoro zatem organ ten uzyskał w dniu [...] r. informację z Wydziału Budownictwa Gminy G, że wskazana przez W. S. kanalizacja deszczowa jest wyłączona z użytkowania w związku z wybudowaniem nowej kanalizacji, to postępowanie w sprawie "starej" kanalizacji (objętej wnioskiem skarżącej) jest bezprzedmiotowe. W przeciwnym wypadku należałoby prowadzić postępowanie administracyjne wobec niczym nie połączonych i nie spełniających jakiejkolwiek roli użytkowej i funkcjonalnej rur w ziemi. W skardze na decyzję ostateczną W. S. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem art. 7 k.p.a., w szczególności wskazała, że jej posesja jest w dalszym ciągu zalewana przez ścieki uliczne. Podkreśliła, że organ nie przeprowadził ponownych oględzin nieruchomości. Wskazała także na długotrwałość postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarżąca nie podaje w jaki sposób dochodzi do zalewania jej działki, ani nie przedstawia na powyższą okoliczność żadnych dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zdaniem Sądu została ona wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., co stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej "ppsa") uzasadnia jej uchylenie. Z art. 7 k.p.a. – zasady prawdy obiektywnej – wynika, że organy administracji publicznej stojąc na straży praworządności podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Z kolei zgodnie z art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy, a w myśl art. 80 k.p.a. – dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Za dowolne należy uznać ustalenia faktyczne mające wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale nie w pełni kompletnym czy wnikliwie rozpatrzonym. Wskazanych wymogów zaskarżona decyzja nie spełnia, a jej wydanie należy uznać za przynajmniej przedwczesne. Z decyzji, a także z akt administracyjnych wynika, że przez posesję skarżącej przebiega kanalizacja deszczowa stanowiąca odwodnienie ul. [...] i ul. [...]. W dniu oględzin ([...] r.) kanalizacja ta była przerwana, wody opadowe wylewały się przez studzienkę i powodowały zalewanie posesji skarżącej. Kanalizacja deszczowa należała do Gminy G. i została wykonana samowolnie. Natomiast do umorzenia postępowania doszło w następstwie zapisów umieszczonych na kopii mapy zasadniczej z dnia [...] r. (k. 38 akt administracyjnych) świadczących o zakończeniu robót budowlanych kanalizacji deszczowej w rejonie ul. [...], a prowadzonych w oparciu o pozwolenie na budowę z dnia [...] r. Umorzenie postępowania w sprawie spornej kanalizacji deszczowej organ odwoławczy uzasadnił także informacjami uzyskanymi w dniu [...] r. (notatka służbowa z dnia [...] r.) z Wydziału Budownictwa Urzędu Gminy G., iż kanalizacja deszczowa stanowiąca odwodnienie ul. [...] i ul. [...] jest wyłączona z użytkowania w związku z wykonaniem nowej kanalizacji w tym rejonie. Przyjęcie, że umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość nie może jednak – w takiej sytuacji – uzyskać akceptacji Sądu. Przede wszystkim należy stwierdzić, że informacje z dnia [...] r. pochodziły od strony postępowania. Organ pierwszej instancji, ani też organ odwoławczy (działając w ramach art. 136 k.p.a.) nie przeprowadzili oględzin nieruchomości skarżącej po dacie [...] r. w celu ustalenia czy ta nieruchomość, jak twierdzi skarżąca w "uzupełnieniu odwołania" i w skardze jest w dalszym ciągu zalewana, czy zalewanie to związane jest z odwodnieniem ul. [...] i ul. [...], czy też stanowi następstwo innych zjawisk nie będących przedmiotem niniejszego postępowania. Zdaniem składu orzekającego poprzestanie na informacji zawartej w notatce urzędowej z dnia [...] r., zawiadomieniu o zakończeniu budowy kanalizacji deszczowej w rejonie ul. [...] i pozwoleniu na budowę (tych dwóch dokumentów brak w aktach sprawy) było niewystarczające (przy braku wskazanych wyżej oględzin)do ustalenia, że postępowanie w sprawie nielegalnie zrealizowanej kanalizacji jest bezprzedmiotowe. W sprawie poza sporem pozostaje, że nawet przy przyjęciu wyłączenia z użytkowania spornej kanalizacji, rury które ją stanowiły pozostały na działce skarżącej. Wydaje się, że stanowisko organu orzekającego, że takie rury znajdujące się w ziemi a nie spełniające żadnej roli użytkowej nie stanowią przedmiotu władczej działalności organów nadzoru jest nie zawsze uzasadnione. Stosownie do art. 143 k.c. w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu, własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnię. Uwzględniając więc treść tego przepisu, a także głębokość posadowienia "rur" można z łatwością sobie wyobrazić, że właściciel gruntu będzie zainteresowany usunięciem samowolnie posadowionych rur na należącej do niego nieruchomość. Kwestia ta, oprócz wskazanych już oględzin, także powinna stać się przedmiotem postępowania ponownego. Nadto odnosząc się do argumentacji organu odwoławczego w części, w której powołuje się on na prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 439/11 należy stwierdzić, że w wyroku tym Sąd nie stwierdził jednoznacznie, że bezprzedmiotowym jest postępowanie w stosunku do kanalizacji wyłączonej już de facto z użytkowania przez właściwy organ. Nieprawidłowe – zdaniem Sądu – jest też oczekiwanie organu odwoławczego na wskazanie przez skarżącą dowodów na okoliczność zalewania. Z art. 7 k.p.a. wynika, że organ nie może ograniczać się do oczekiwania na przedstawienie przez stronę dowodów potwierdzających jej żądanie ale winien aktywnie dążyć do wyjaśnienia sprawy. Obowiązek wyjaśnienia sprawy i podjęcia wszelkich w tym celu czynności dotyczy bowiem organu. W pełni zasadne są zarzuty skarżącej związane z długotrwałością postępowania, które toczy się wszak od stycznia 2008 r. W jego toku skarżącej służyły jednak środki prawne zwalczające bezczynność organu, a nawet nieuzasadniony upływ czasu nie pozbawią organu kompetencji do załatwienia sprawy. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c, art. 152 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa orzeczono, jak w sentencji. mw