II SA/Gl 596/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2017 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Pismem z dnia 8 kwietnia 2015 r. T. S. jako współwłaścicielka w ½ części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w S. przy ul. [...], powiadomiła Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. o samowolnym wybudowaniu na tejże działce przez W. G. (córkę drugiej współwłaścicielki H. K.) dwóch blaszanych garaży na podmurówce. W toku postępowania inwestor W. G. przedłożyła ostateczną decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] o ustaleniu warunków zabudowy, a następnie na podstawie postanowienia PINB, żądaną ekspertyzę techniczną obiektów i decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. o wyrażeniu zgody na usytuowanie dwóch garaży i pomieszczenia gospodarczego w odległości co najmniej 3,5 m od zewnętrznej krawędzi jezdni (ul. [...]). Oświadczeniem z dnia 25 stycznia 2017 r. T. S. nie wyraziła zgody na legalizację przedmiotowych garaży. Pismem z dnia [...] r. inwestorka wniosła o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o zniesienie współwłasności zawisłej przed Sądem Rejonowym w S. sygn. akt [...]. Jednakże postanowieniem z dnia [...] r. PINB odmówił zawieszenia postępowania, a następnie decyzją z dnia [...] r. nakazał W. G. rozbiórkę samowolnie wybudowanych dwóch garaży wraz z pomieszczeniem gospodarczym (przy granicy z działką nr [...]). Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji powołał art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane w zw. z art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm). Po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania organ nadzoru budowlanego ustalił, że w latach 90-tych ub. wieku w południowej części działki W. G. wybudowała bez wymaganego pozwolenia garaż z pomieszczeniem gospodarczym w odl. ok. 50 cm od granicy z działką nr [...] oraz graniczący z nim drugi garaż. Jednakże inwestorka nie posiadała prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w dacie budowy, a obecna współwłaścicielka działki nie wyraziła zgody na legalizację przedmiotowych obiektów. W ocenie organu, zachodzą zatem ważne przyczyny, uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki z mocy art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Nadto, organ uznał, że tocząca się sprawa o zawieszenie współwłasności nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W odwołaniu od decyzji W. G. zarzuciła naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa oraz art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 1 i 3 kpa, a także art. 37 ust. 2 z art. 38 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz art. 2 Konstytucji RP. Odwołująca się podniosła, że w dacie budowy przedmiotowych obiektów, tj. przed 1995 r. posiadała tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane na podstawie ustnej umowy użyczenia z dziadkami, a później z matką H. K., którzy nigdy nie zgłaszali zastrzeżeń w sprawie realizacji przedmiotowych obiektów. Zatem brak zgody obecnej współwłaścicielki (od 2011 r.), nie może skutkować wydaniem nakazu rozbiórki, zaś sprawę należało zawiesić do czasu zniesienia współwłasności, bowiem przyznanie własności jej matce spowoduje brak sprzeciwu wobec legalizacji samowoli budowlanej, co potwierdza dołączone oświadczenie z dnia 3 kwietnia 2017 r. Odwołująca się podniosła, iż od niemal 30 lat zamieszkuje, w części budynku mieszkalnego, znajdującego się na przedmiotowej działce za zgodą dotychczasowych właścicieli. Jej zdaniem, brak tytułu prawnego do nieruchomości nie uzasadnia też wydania nakazu rozbiórki, a tym bardziej nałożenia na nią takiego obowiązku w sytuacji, gdy organ uznał, że nie legitymuje się takim tytułem. Dla poparcia stanowiska odwołująca się przywołała orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz wniosła o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dołączonego oświadczenia H. K. oraz przesłuchania w charakterze świadka B. G. i jej w charakterze strony, a także akt sprawy [...], a w nich projektów podmiotu nieruchomości. Odwołanie od decyzji wniosła także H. K., powołując się na treść jej oświadczenia z dnia 3 kwietnia 2017 r. Po rozpoznaniu obydwu odwołań zaskarżoną decyzją organ II instancji orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji o nakazie rozbiórki. Organ odwoławczy stwierdził bowiem, że pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. budowa garażu blaszanego jako obiektu budowlanego wymagała pozwolenia na budowę, którego inwestorka nie uzyskała. Przepis art. 29 ust. 5 ustawy z 1974 r. wymagał też wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak takiego tytułu stanowi zatem przeszkodę w legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu. Sprawa o zniesienie współwłasności nie stanowi zaś zagadnienia wstępnego, gdyż nie umożliwia wydania rozstrzygnięcia. W tym względzie organ odwołał się do stanowiska zawartego w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 15 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 953/16 w sprawie dotyczącej szamba usytuowanego na tej samej działce. Jako prawidłowe organ odwoławczy uznał też nałożenie obowiązku rozbiórki na inwestora, będącego w posiadaniu obiektów. Stąd też odwołań nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego W. G. domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania oraz zawieszenia postępowania sądowego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o zniesienie współwłasności. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa oraz art. 136 i 140 w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, a także art. 37 ust. 2 i art. 38 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i art. 2 Konstytucji. Ponawiając zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżąca podniosła, że organ odwoławczy nie poczynił ustaleń w zakresie dysponowania przez nią nieruchomością przed nabyciem prawa współwłasności przez T. S., a w szczególności w okresie samowolnej budowy przed wieloma laty. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, bowiem istotny jest stan z daty prowadzenia postępowania, bowiem samowola budowlana jest zdarzeniem prawnym o charakterze ciągłym. Na wezwanie sądu skarżąca nadesłała projekt podziału nieruchomości celem zniesienia współwłasności, sporządzony w sprawie zawisłej przed Sądem Rejonowym w S. sygn. akt [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani też organy obydwu instancji nie naruszyły reguł procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2017 r. po.z 1369 ze zm.). Brak też było podstaw do zawieszenia postępowania sądowego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o zniesienie współwłasności nieruchomości, na której skarżąca zrealizowała przedmiotowe garaże. Zawieszenie postępowania w takim przypadku jest fakultatywne zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 cyt. ustawy. W świetle przedłożonego przez skarżącą projektu podziału nieruchomości, wynik sprawy cywilnej nie ma też znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Projektowany podział nieruchomości celem zniesienia jej współwłasności przewiduje bowiem przebieg granicy przez środek jednego z dwóch samowolnie zrealizowanych garaży. Jest zatem oczywiste, że w stosunku do tego obiektu, usytuowanego w głębi działki, skarżąca nie może uzyskać prawa do dysponowania na cele budowlane. Co więcej, zasługuje na aprobatę stanowisko uczestniczki T. S. jako drugiej współwłaścicielki, sprzeciwiającej się legalizacji samowolnej budowy, że obiekt ten stanowi przeszkodę w podziale nieruchomości. Zatem zdaniem sądu administracyjnego, bez znaczenia prawnego jest argumentacja skarżącej, że korzysta od niemal 30 lat z przedmiotowej nieruchomości na zasadzie ustnej umowy użyczenia, zawartej z poprzednikami prawnymi obecnej współwłaścicielki, którzy wyrazili też zgodę na posadowienie przedmiotowych garaży. Dla rozstrzygnięcia sprawy miarodajny jest bowiem stan faktyczny z daty orzekania przez organy nadzoru budowlanego. Z uwagi na charakter użytkowania (brak cech samoistnego posiadania), nie wchodzi w rachubę zasiedzenie nieruchomości przez skarżącą. Nawet jeżeli poprzedni właściciele wyrazili zgodę na budowę przedmiotowych obiektów, taka zgoda może być cofnięta przez obecnego współwłaściciela, skoro uprzednio samowola nie została zalegalizowana, a ma ona charakter ciągły, na co zasadnie zwrócił uwagę organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę. Skarżąca nie może zatem legalnie dysponować nieruchomością na cele budowlane wobec sprzeciwu obecnej współwłaścicielki, skoro projekt podziału przewiduje przebieg granicy przez środek jednego z obiektów. Stan sprawy nie daje zatem żadnych podstaw prawnych do kwestionowania stanowiska organów nadzoru budowlanego, że zachodzą ważne przyczyny nakazu rozbiórki obiektu, przez środek którego miałaby przebiegać granica nieruchomości w rozumieniu art. 37 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. (Dz.U Nr 38, poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z 1994 r.(obecnie Dz.U z 2017 r. poz. 1332), wyżej powołanych. Gdy zaś idzie o drugi garaż blaszany, dobudowany do niego, a usytuowany od strony nieruchomości sąsiedniej, skarżąca hipotetycznie mogłaby uzyskać prawo do dysponowania tą częścią, o ile w wyniku zniesienia współwłasności jej matka uzyskała własność, gdyż w odwołaniu od decyzji deklarowała ona zgodę na postawienie obiektów. Jednak zdaniem sądu, niezależnie od braku zgody drugiej współwłaścicielki w toku postępowania przed organami nadzoru budowlanego, usytuowanie tego obiektu narusza przepisy techniczno-budowlane jako powszechnie obowiązujące. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń faktycznych, obiekt ten usytuowany jest w odległości ok. 50 cm od granicy z działką sąsiednią. Potwierdzają to znajdujące się w aktach mapy geodezyjne. Takie usytuowanie narusza zaś wymogi z §§ 12 i 13 rozp. Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r. Nr 17, poz. 62). W świetle tej regulacji, odległość od granicy z działką sąsiednią winna wynosić 3m. Mając na uwadze rozbieżność poglądów, czy w sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy techniczno-budowlane z daty budowy, czy też obecnie obowiązujące, tj. w dacie prowadzenia postępowania przed organami nadzoru budowlanego, stwierdzić należy, że kwestia ta nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Obecnie obowiązujące przepisy rozp. Min. Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.), również nie dopuszczają takiego usytuowania garażu. Możliwa jest jedynie budowa w granicy (w określonych przypadkach), bądź też w odl. 1,5 m od granicy. Brak natomiast podstawy prawnej do usytuowania garażu w odl. ok. 50 cm od granicy. Taki wniosek należy wyprowadzić z treści § 12 ust. 1-3 rozp. z 2002 r. Brak też możliwości doprowadzenia tego obiektu do stanu zgodnego z prawem, w trybie art. 40 ustawy – Prawo budowlane z 1974r., gdyż musiałoby to polegać na zmianie jego lokalizacji, czyli rozbiórce i budowie w innym miejscu. Z tych względów sąd administracyjny uznał, że wobec tego garażu zachodzi obligatoryjny przypadek rozbiórki z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. z uwagi na niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Zaskarżona decyzja o nakazie rozbiórki nie narusza zatem prawa materialnego. Organy nadzoru budowlanego nie naruszyły też reguł procedury, a to art. 97 § 1 pkt 4 kpa, art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, gdyż zebrano wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy. Nie mógł też odnieść skutku zarzut błędnego nałożenia na skarżącą wykonania nakazu (art. 38 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r.). Jest poza sporem, że skarżącą jest inwestorem i włada przedmiotową nieruchomością, na której usytuowane są obiekty podlegające rozbiórce. Współwłaścicielka nieruchomości jako inicjatorka postępowania zażądała też ich rozbiórki, co oznacza, że skarżąca jest władna do wykonania nakazu. Przywołane w skardze orzecznictwo nie dotyczy zatem okoliczności niniejszej sprawy. Chybiony jest też zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji. Wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 i z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt P 41/10, na które powołuje się skarżąca, nie mogą uzasadniać przyznania ochrony prawnej sprawcy samowoli budowlanej. Oznaczałoby to bowiem uprzywilejowanie jego pozycji w procesie budowlanym w stosunku do legalnie działającego inwestora. Gdyby skarżąca występowania o pozwolenie na budowę przed zrealizowaniem inwestycji, nie mogłaby uzyskać pozwolenia na budowę przedmiotowych garaży. Zatem brak podstaw do legalizacji samowoli budowlanej. Upływ czasu nie pozbawia organów nadzoru budowlanego do oceny legalności budowy i podjęcia działań w celu jej likwidacji. Z tych względów nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego wymienionego w art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy. ec