II SA/Gl 598/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant Referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Starosta B. w drodze czynności materialno-technicznej dokonał w dniu [...]r. aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków dla działek nr [...] i [...] poprzez wprowadzenie zmian podmiotowych oznaczając, że zmiana ta nosi numer porządkowy [...] i została dokonana na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...]r., sygn. akt [...] oraz, że dotyczy spadku po E. G. Aktualizacja ta polegała na wykreśleniu dotychczas wpisanych w ewidencji jako współwłaścicieli: B. B. ([...]), H. G. ([...]), J. G. ([...]), C. G. ([...]), E. G. ([...]), E. G. ([...]), J. G. ([...]), K. G. ([...]) i T. K. ([...]) oraz na wpisaniu w ich miejsce współwłaścicieli: B. B. ([...]), H. G. ([...]), C. G. ([...]), E. G. ([...]) i J. G. ([...]). Pismem z dnia [...]r. organ pierwszej instancji zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zapisów podmiotowych w operacie ewidencji gruntów gminy B., obręb B. odnośnie działek oznaczonych nr [...] i [...]. Pismem z dnia [...]r. J. G. domagał się anulowania zmiany nr [...] wskazując, że postanowienie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po E. G. nie stanowiło podstawy do wykreślenia z ewidencji gruntów. Decyzją z dnia [...]r., Nr [...], organ pierwszej instancji odmówił wprowadzenia zmiany w przedmiotowym operacie poprzez cofnięcie zmiany nr [...] i wpisanie jako współwłaściciela J. G. W uzasadnieniu wskazano, że z analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów i ustaleń wynika, iż błędnie został ujawniony w ewidencji pierwotny stan własnościowy nieruchomości przy zakładaniu tej ewidencji, a w konsekwencji błędne były później dokonywane zmiany. Od tej decyzji odwołanie wniósł J. G. zarzucając nieprawidłowości w postępowaniu organu pierwszej instancji, niekompletną dokumentację, nierzetelność, naruszenie prawa oraz domagał się uchylenia tej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Rozpoznając to odwołanie, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o cofnięciu zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków nr [...] z dnia [...]r. dotyczącej działek nr [...] i [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wykreślenie J. G. z ewidencji gruntów i budynków nastąpiło w trybie czynności materialno-technicznej dokonanej na podstawie postanowienia Sądu w sprawie [...], podczas gdy z postanowienie to nie dotyczyło jego osoby. Organ wskazał również, że postępowanie w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków nie służy do ustalania tytułów prawnych do nieruchomości. Aktualizacja taka może nastąpić bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego po przedstawieniu organowi przewidzianych prawem dokumentów, co wynika z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. Nr 240 z 2005 r., poz. 2027 z późn. zm.). Tymczasem Starosta wykreślił osoby wpisane w operacie ewidencji gruntów i budynków bez odpowiednich dokumentów określających zmiany podmiotowe, co powodowało konieczność przywrócenia stanu tej ewidencji do istniejącego przed wprowadzeniem nieudokumentowanej zmiany. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł J. G. domagając się jej zmiany i utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie prawa procesowego – art. 7 kpa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana bez odpowiednich dokumentów, a ponadto naruszenie § 45 i § 46 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454). W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał aktualizacji operatu. Nie podzielił stanowiska, że aktualizacja może nastąpić jedynie na podstawie nowych dokumentów. Starosta dysponował wszelkimi niezbędnymi dokumentami, które stanowią podstawę wpisu do ewidencji w rozumieniu przepisów prawa geodezyjnego i kartograficznego. Czynność polegająca na wykreśleniu z ewidencji J. G. znajdowała swoje oparcie nie tyle w postanowieniu Sadu z [...]r. lecz ze wszystkich posiadanych przez organ dokumentów, w których nie figuruje J. G. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że zmiana podmiotowa w ewidencji gruntów i budynków, której domaga się skarżący może być wprowadzona po uregulowaniu przez strony prawa własności, na podstawie odpowiedniego dokumentu potwierdzającego prawa do określonych udziałów we własności przedmiotowych działek. Rozstrzygnięcie sporów w tej kwestii należy do właściwości sądów powszechnych. Na rozprawie w dniu 15 grudnia 2008 r. skarżący podtrzymując skargę wskazał, że stan prawny, którego ujawnienia domagał się w ewidencji znajduje swoje potwierdzenie także w sporządzonym na jego zlecenie wykazie zmian gruntowych dołączonym do akt sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę Sąd badał, czy zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującymi w dacie jej wydania przepisami prawa. Sąd badał również, czy stan faktyczny istniejący w dacie wydania zaskarżonego aktu dawał organowi podstawę do zastosowania odpowiednich przepisów prawa. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia ustawy z dnia 17 maja 1989 roku – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2005 roku, Nr 240, poz. 2027) oraz wydanego na podstawie tej ustawy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454). Badając zgodność zaskarżonej decyzji z tymi przepisami Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które mogłoby skutkować uchyleniem względnie stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu. Sąd nie dopatrzył się również takiego naruszenia przepisów prawa formalnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W istocie bowiem zaskarżoną decyzją wyeliminowano z obrotu prawnego skutki wadliwej czynności materialno-technicznej organu pierwszej instancji. Czynność taka polegająca na aktualizacji operatu ewidencyjnego mogła bowiem obejmować jedynie zmiany podmiotowe wynikające z treści prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...]r., sygn. akt [...]. Wszelkie pozostałe dokumenty, na które powołuje się tak skarżący, jak i organ pierwszej instancji, pomimo że spełniały formalne przesłanki stanowiące podstawę do ujawnienia zmian w rejestrze gruntów i budynków, nie mogły być podstawa do dokonania czynności materialno-technicznej, albowiem już wcześniej doszło do ujawnienia danych na ich podstawie. Zgodnie z § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków aktualizacji operatu ewidencyjnego dokonuje się niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych. Dokumentem, który uzyskał Starosta B. i który stanowił podstawę do dokonania aktualizacji było wyłącznie powołane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po E. G. Wszelkie pozostałe dokumenty były już bowiem wcześniej w posiadaniu organu i stanowiły wcześniej podstawę do dokonania odpowiednich zmian. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku miało wpływ na treść wpisu w ewidencji tylko o tyle, o ile dotyczyło zmiany podmiotowej w zakresie, w jakim wcześniej w tej ewidencji ujawniony był E. G. Postanowienie to nie zmieniało bowiem wcześniej ujawnionych udziałów, a zatem stanowić mogło jedynie podstawę do ujawnienia spadkobierców. Tymczasem organ ewidencyjny dokonując z urzędu stosownego wpisu w ewidencji w trybie § 46 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków wykroczył poza przedmiot tego postanowienia, a tym samym dokonał czynności z naruszeniem prawa. Taki stan rzeczy obligował organ odwoławczy do cofnięcia dokonanej zmiany. Z przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, jak i z rozporządzenia wydanego na jej podstawie wynika, że zmiany w ewidencji mogą być dokonywane wyłącznie w określonych przypadkach i na podstawie określonych dokumentów. Taka regulacja ma służyć ochronie praw podmiotowych, a także ochronie porządku prawnego związanego z obrotem i gospodarowaniem nieruchomościami. Istotą ewidencji jest ujawnienie istniejącego stanu prawnego i faktycznego nieruchomości, nie zaś ustalanie tego stanu. Poprzez wprowadzenie zmian podmiotowych na podstawie dokonanej we własnym zakresie weryfikacji wcześniejszych dokumentów organ pierwszej instancji przekroczył swoje kompetencje, albowiem dokonał ustalenia stanu prawnego. Ustalenie tego stanu w sytuacjach spornych należy do właściwości sądów powszechnych, a nie do organu ewidencyjnego, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Również prawidłowo organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego na podstawie znajdujących się w ewidencji dokumentów, w szczególności aktu własności ziemi z dnia [...]r. i postanowienia Sądu z dnia [...]r., nie można było określić wysokości udziałów przypadających współwłaścicielom innej, aniżeli wynikająca z ewidencji przed datą dokonania zmiany nr [...]. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przez organ odwoławczy obowiązujących przepisów prawa, a zatem skarga podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 p.s.a.