II SA/Gl 599/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.),, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A.T. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta T., działając na podstawie art. 105 § 1 , art. 104 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 73 ust.1 i ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz.872 ze zm.) orzekł o umorzeniu postępowania o ustalenie odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha przejętą z mocy prawa na własność Gminy T. na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...]. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi wnioskującej o odszkodowanie A. T. w dniu 20 stycznia 2015 r. (potwierdzenie odbioru) Pismem z dnia [...] r., reprezentowana przez pełnomocnika, A.T. wniosła do Wojewody [...] odwołanie od powyższej decyzji domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, wskazując na brak podstawy do umorzenia postępowania. . Postanowieniem z dnia 28 marca 2015 r. Wojewoda [...] Wojewódzki, przywołując w podstawie prawnej art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż postępowanie wyjaśniające potwierdziło, iż warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie tego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Dalej wyjaśnił, że organ odwoławczy zobowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym prawem terminie, a w przypadku ustalenia, że termin ten został przekroczony, wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia. Dokonując analizy przedmiotowej sprawy organ stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta T. została odebrana przez pełnomocnika wnioskującej A. T. w dniu 20 stycznia 2015 r., a stąd czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 3 lutego 2015, podczas gdy odwołanie złożone zostało w Kancelarii Urzędu Miasta T. w dniu 5 lutego 2015 r., a więc z uchybieniem wymaganego terminu. Zatem rozstrzygniecie organu pierwszej instancji stało się ostateczne. W związku z powyższym, wobec prawidłowego pouczenia o przysługującym prawie wniesienia odwołania, a także uwzględniając fakt działania strony przez profesjonalnego pełnomocnika, należało orzec ja w sentencji. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła, reprezentowana przez pełnomocnika, A. T.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i wniosła o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że ustalenia Wojewody [...] nie opierają się na prawdzie. Podkreśliła, że odwołanie złożone zostało w Kancelarii Urzędu Miasta w dniu 2 lutego 2015r., czyli przez upływem czternastodniowego terminu do jego wniesienia, co potwierdza dołączona kopia egzemplarza tego odwołania wraz z prezentatą. Wyjaśniła, że podczas zapoznawania się z aktami sprawy u Wojewody [...] pełnomocnik zauważyła, że organ pierwszej instancji odnotował wpływ odwołania dopiero w dniu 5 lutego 2015 r. i takiej treści odwołanie przesłał do Wojewody. Dodała, że w dniu 15 kwietnia 2015 r. jej pełnomocnik w obecności Naczelnika Wydziału Administracyjnego Urzędu Miasta w T. przeprowadziła wyjaśnienia związane z opóźnionym trybem odnotowania wpływu pisma złożonego w dniu 2 lutego 2015 r. i po okazaniu posiadanego potwierdzenia uzyskała informację, że prezentata znajdującą się na egzemplarzu należącym do niej wskazuje datę faktycznego złożenia przez nią odwołania w Kancelarii. Nie zostały jednak wyjaśnione przyczyny odnotowania wpływu tego odwołania z opóźnieniem. Podkreśliła, że zgodnie z art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Działając zgodnie z tą zasadą, pełnomocnik uwzględniając zasadę zaufania obywatela do organów państwa, nie dokonała sprawdzenia prawidłowego odnotowania przez urzędnika wpływu złożonego pisma procesowego. Wobec faktu, iż zabrakło rzetelności i staranności po stronie organu doszło do niniejszej sytuacji, powodującej konieczność wniesienia skargi do sądu. Pełnomocnik skarżącej dodała, że praktyka odbierania pism procesowych w Urzędzie Miasta T. bez podpisu odbierającego urzędnika jest nagminna. Nikt tego nie wymagał zgodnie z zasadą zaufania obywatela do władzy publicznej. Na gruncie niniejszego przypadku praktyka ta ma jednak ulec zmianie. Pełnomocnik skarżącej podkreśliła, że nie jest rzeczą skarżącego oceniać i dociekać czy w Urzędzie Miasta T. istnieje instrukcja kancelaryjna w zakresie procedur postępowania z pismami. Zasadą jest bowiem, że organy administracji publicznej (a Kancelaria Ogólna Urzędu Miasta T. jest częścią organu) zobowiązane są działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 cytowanego Kodeksu) czyli do rzeczywistego odnotowywania terminu wpływu pism. Nie jest dopuszczalne, aby uchybienia jednego organu skutkowały stwierdzeniem przez inny organ uchybienia terminu do złożenia pism, przenosząc tym samym negatywne skutki na stronę postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosząc o oddalenie skargi, przytoczył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wyjaśnił, że w celu wyjaśnienia powstałych rozbieżności co do daty złożenia przedmiotowego odwołania, zwrócił się do organu pierwszej instancji, otrzymując informację, że odwołanie zostało zarejestrowane w systemie korespondencji przychodzącej z datą 5 lutego 2015 r. Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymując skargę powtórzyła, że odwołanie złożyła osobiście w dniu 2 lutego 2015 r. w Kancelarii Urzędu Miasta, natomiast odwołanie w aktach sprawy z prezentatą z datą 5 luty 2015 r. oraz kodem kresowym jest następstwem tego, że wtedy kiedy składała odwołanie umieszczono tylko prezentatę. Nie jest w stanie stwierdzić, kiedy nadano i umieszczono na odwołaniu kod kreskowy. Podczas wyjaśniania sprawy uzyskała informację, że odwołanie znajdujące się w aktach i noszące datę 5 luty 2015 r. nie zostało opatrzone w kod kreskowy ze względu na zawieszenie się systemu komputerowego. Przyznała, że w istocie nie kontrolowała nigdy składanych przez nią odwołań w zakresie umieszczonych na nich pieczątek wpływu. Dodała, że działając w zaufaniu do organów nie domagała się przybicia prezentaty opatrzonej datą i podpisem, obrazującej i dokładnie datę wpływu odwołania. Podkreśliła, że złożone w dniu 2 lutego 2015 r. odwołanie złożone zostało w terminie, mimo, że pieczątka zawierała braki formalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tjedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie nie jest, w ocenie składu orzekającego, zgodne z prawem, albowiem wydane zostało z naruszeniem obowiązujących przepisów procedury administracyjnej. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Wojewody [...] Wojewódzkiego z dnia 18 marca 2015 r., w którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą odwołania od decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia 9 stycznia 2015 r. Wskazać trzeba, że warunkiem skuteczności czynności procesowej w postaci wniesienia środka odwoławczego, jest zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność tego środka, następstwem czego jest ostateczność kwestionowanego rozstrzygnięcia. Stąd też przystępując do ewentualnego rozpatrzenia odwołania czy zażalenia, organ odwoławczy w pierwszej kolejności podejmuje czynności sprawdzające, mające na celu zbadanie czy odwołanie – zażalenie jest dopuszczalne i czy został zachowany termin do jego wniesienia. W przypadku zaś niespełnienia któregoś z warunków organ powinien wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania lub o uchybieniu terminu do jego wniesienia. Zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie (...).Mając na uwadze wskazaną powyżej regulację należy uznać, że każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu stanowi jego uchybienie. W kontrolowanej sprawie z przedłożonych akt administracyjnych wynika, iż decyzję organu pierwszej instancji Prezydenta Miasta T. doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 20 stycznia 2015 r. Fakt doręczenia decyzji organu pierwszej pełnomocnikowi strony poświadczony został na zwrotnym potwierdzeniu pisma. Zatem uwzględniając czternastodniowy termin do złożenia odwołania, termin do złożenia odwołania upływał w dniu 3 lutego 2015 r. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt napisania przez pełnomocnika skarżącej odwołania w dniu 2 lutego 2015 r., a zatem w ustawowym terminie. Jednak nie fakt napisania odwołania jest decydujący przy badaniu zachowania przewidzianego w cytowanym przepisie terminu, tylko fakt jego wniesienia do właściwego organu, za pośrednictwem organu który wydał kwestionowane rozstrzygnięcie (art. 129 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Zgodnie z art. 57 § 5 tego Kodeksu termin ten uważa się za zachowany, jeżeli przez jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego (pkt 2). W niniejszym przypadku pismo zostało złożone bezpośrednio w Kancelarii Urzędu Miasta T. przez pełnomocnika strony, czyli w organie pierwszej instancji, który wydał kwestionowaną decyzję z dnia 9 stycznia 2015 r. orzekającą o umorzeniu postępowania o ustalenie odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa pod drogę. O ile jednak zdaniem organów (tak pierwszej, jak i drugiej instancji) nastąpiło to w dniu 5 lutego 2015 r. - co potwierdzone zostało dołączonym do akt administracyjnych sprawy - egzemplarzem odwołania opatrzonego prezentatą Urzędu Miasta T. Wydział Administracyjny Kancelaria Ogólna wraz z datą 5 luty 2015 r., nadanym numerem - L.dz. [...], znakiem sprawy [...] oraz kodem kreskowym [...], o tyle w ocenie pełnomocnika strony skarżącej - nastąpiło to w dniu 2 lutego 2015 r. - na dowód czego przedłożona została kserokopia odwołania opatrzonego prezentatą Urzędu Miasta T. Wydział Administracyjny Kancelaria Ogólna wraz z datą 2 lutego 2015 r. Należy podkreślić, że zarówno w przepisach jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się zachowanie przez stronę obiektywnego miernika staranności, tj. staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. W niniejszej sprawie, od strony działającej przez fachowego pełnomocnika, powinno się także oczekiwać dołożenia staranności przy dokonywaniu czynności, w tym przypadku przy złożeniu w organie odwołania. Oznacza to, że strona powinna dołożyć wymaganej staranności dla dochowania terminowego złożenia odwołania, w tym m.in. domagać się czytelnego i jednoznacznego potwierdzenia daty złożenia danego odwołania. W analizowanej sprawie, na rozprawie sama pełnomocnik skarżącej przyznała, że nie skontrolowała ona prawidłowości pieczątki dokumentującej datę wpływu odwołania do organu. Z drugiej jednak strony należy podkreślić, że w sprawie przedstawiona została kopia odwołania, na którym, choć z niepełnymi danymi, to jednak widniała prezentata z datą wpływu do organu w dniu 2 lutego 2015r., czyli w sposób nieprecyzyjny, ale jednak potwierdzający przyjęcie tego odwołania przez Kancelarię Ogólną Urzędu Miasta T. w terminie wymaganym ustawą. Mimo próby wyjaśnienia tego faktu, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło do wytłumaczenia tej sytuacji. Stąd nie można uznać, by organ wykazał, że odwołanie strony skarżącej wpłynęło do organu dopiero w dniu 5 lutego 2015 r. W tych okolicznościach przekonująco zabrzmiało tłumaczenie pełnomocnika skarżącej, iż postawienie niepełnej prezentaty na egzemplarzu strony spowodowane zostało awarią "zawieszeniem" systemu komputerowego. Strona przeciwna - Prezydent Miasta T. przyznał w piśmie z dnia [...] r., iż "nie jesteśmy w stanie jednoznacznie określić przyczyn umieszczenia daty 2 lutego 2015 r., która to widnieje na potwierdzeniu pisma". Stąd też skoro sam organ nie może określić przyczyny takiego stanu rzeczy, to nie można podniesionych wątpliwości rozstrzygać na niekorzyść strony. Tym bardziej, że jak podkreśliła pełnomocnik skarżącej z art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika zasada, iż organy administracji publicznej winny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uznać zasadność złożonej skargi i uwzględnić ją - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej powyżej ustawy z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego.